Samenvatting - Maritiem Transport en Havens

Maritiem Transport en Havens
Hoofdstuk 1: Wereldhandel in perspectief
1. Wereldhandel en wereldvloot
1.1.Historiek
 Grote zeevarende mogendheden vandaag
o Griekenland
o Japan
o Verenigde Staten
o Noorwegen
o China
o Panama
o Liberia
 Baseren op registratie zeeschepen  Vertekend beeld aangezien veel
zeeschepen varen onder vreemde vlag
 Opvallend kenmerk bij OESO-landen  Uitvlaggen
 Aandeel nationale vlaggen daalt ten voordele van de vreemde vlaggen
 Begrippen
o Overcapaciteit in de maritieme sector  Situatie waarin er meer
zeeschepen in de vaart (Capaciteit zeeschepen) zijn dan er
marktvraag (Capaciteit lading) is
 Gevolgen  Vrachttarieven en winstmarges dalen, schepen moeten
noodgedwongen stilgelegd of uit de vaart genomen worden, grotere
concurrentie
o Registratie van zeeschepen  Het proces waarbij een schip wordt
ingeschreven in het scheepsregister van een land
 Bepaalt
 Onder welke vlag (Jurisdictie en wetgeving)
 Welke veiligheids-, milieu- en belastingregels van toepassing
zijn
o Uitvlaggen  Het overnemen van de registratie van een schip in een
ander land
 Waarom?
 Profiteren van lagere belastingen
 Profiteren van soepelere regelgeving
 Profiteren van goedkopere arbeidsvoorwaarden
  Flags of convenience

1.2.Evolutie
 Belangrijke datum  1818 – The American Black Ball Line
o Eerste regelmatige lijn
 1844  Eerste ijzeren stoomschip voor oceaanvaart
 1900  Tonnenmaat wereldvloot nam regelmatig toe
 NA WOII  Verliezen vloot weggewerkt
 Jaren 50  Begin specialisatie en bescheiden toename van scheepsgrootte
 1955  100 miljoen BRT
o BRT  Bruto Registerton
 Oude maat om de inhoud (Volume) van schepen aan te geven, niet
tot hun gewicht
o 1 registerton  +/- 2,83 kubieke meter binnenruimte
 Het groeien van de wereldvloot heeft gezorgd voor een overcapaciteit aan
schepen

,  1960  Aandacht goederenbehandeling stukgoed
 1965-1974  Verdere specialisatie + spectaculaire toename
scheepsgrootte
o Toegenomen attractie Flags of Convenience
o Aandeel goedkope vlaggen is blijven stijgen
 Het groeien van de wereldvloot heeft gezorgd voor een overcapaciteit aan
schepen
 Hevige concurrentie en toenemende uitbatingskosten  Succes
goedkopen vlaggen ten nadele van registraties onder eigen nationale vlag
 Jaren 80  Wereldvloot nam af
 1888  Wereldvloot blijft groeien
 1 seamile  1 zeemijl  1.853 m
 1 knot  1 knoop  1 zeemijl per uur
 UNCTAD rapport  Geeft een overzicht weer van schepen in de vaart
 Wereldwijde zeehandel 2025
o Ontwikkelingen
 Net-zero doelstellingen IMO
 2030  20%
 2040  70%
 2050  Nuluitstoot
 50% nieuwe scheepsorders alternatief
 Nochtans 90% vaart momenteel HF
 Digitalisering en automatisering versnellen
 Cyberdreigingen groeien mee
 Ontwikkelingslanden, kleine eilandstaten en landlocked countries
worden het zwaarst getroffen door stijgende en volatiele
transportkosten
o Transities
 Geopolitieke verschuivingen
 Energietransitie
 Digitalisering
 Herstructurering van mondiale productieketens

2. Wereldzeehandel en relevante wereldwijde organisaties
2.1.World Trade Organisation (WTO)
 Hoofddoelstelling  Liberaliseren van de wereldhandel
 Volgt op een aantal GATT-akkoorden (General Agreements of Tarrifs and
Trade) die volgden na WOII
 164 landen maken deel uit van WTO
2.2.United Nations (UN)
 Opgericht in 1945
 Opvolger van de League of Nations (Volkenbond)
 Doel  Vrede in de wereld bewerkstelligen, fundamentele rechten van de
mens veiligstellen, nastreven van sociale vooruitgang, verhogen
levensstandaarden in de wereld
o Laatste 2 verwerkt in UNDP (United Nations Development Program)
 Principes zijn vastgelegd in een charter  Preambule van het handvest
 6 organen
o Algemene vergadering (General Assembly)
 Garandeert dagelijkse werking VN met zetel voor elk land
 Besluiten niet bindend voor lidstaten
 Vergelijkbaar met parlement

, o Veiligheidsraad
 Permanente leden  Vetorecht
 Frankrijk
 VK
 VS
 China
 Rusland
 Niet-permanente leden  10
 Zetelen voor 2 jaar
 Zo goed mogelijk geografisch gespreid
 Beschikt over de macht om soldaten uit te sturen
o Het Internationaal Gerechtshof
 Gevestigd in Den Haag
 Behandelt geschillen tussen landen
o Economische en Sociale Raad
 Bekommert zich om economische en sociale samenwerken tussen
landen
 Niet permanent operationeel
o Het Secretariaat
 Voor het laten functioneren van andere organen
 Vergelijkbaar met ministerie
 UNCTAD (United Nations Conference on Trade and Development)
maakt hier deel van uit
o Trustschapsraad
 Beheer van ‘rest-territorium’ van de mensheid  Antarctica, de
oceanen, de ruimte
 Antarctic Treaty System
 Belangrijke organisaties binnen VN
o IMO (International Maritime Organisation)
o ILO (International Labour Organisation

2.2.1. United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD)
 Verenigde Naties Conferentie voor Handel en Ontwikkeling
 Opgericht in 1964
 Belangen van ontwikkelingslanden in wereldhandel bevrderen
 Doel  Formuleren van beleid met betrekking tot alle aspecten van
ontwikkeling, waaronder handel, hulp, vervoer, financiën en technologie
 Belangrijkste verwezenlijking  Stelsel van Algemene Preferenties (GSP)
 UNCTAD Review of Maritime Transport
o Jaarlijkse publicatie
o Onderzoekt de structurele en cyclische veranderingen in de
overzeese handel, havens en schepen
o Hoofdstuk I  Internationale maritieme handel
 Groeimaar met langere afstanden
 Wereldwijde zeehandel in 2024  12,7 miljard ton
 Ton-mijlen  +5,9%
 Oorzaak  Omleiding via Kaap de Goede Hoop (Rode Zee-
crisis)
 Containerhandel sterk herstel
 Groei van 6%
 Sterke groei op
o Trans-Pacific
o Azië-Europa
o Zuid-Zuid routes

,  Energiehandel verandert structureel
 Olievolume licht gedaald met 1,5%
 LNG en LPG stijgen
 Meer lange afstanden door geopolitieke herschikking
 Kritieke mineralen (Koper, kobalt)
 Handel groeit sterk
 Concentratie bij enkele exportlanden
 Strategische afhankelijkheden nemen toe
o Hoofdstuk II  Wereldvloot en scheepsdiensten
 Vlootgroei
 Groei in 2024
 Nieuwe scheepsleveringen hoog
 Sloop historisch laag
 Verduurzaming
 50% nieuwe orders  Alternatieve brandstoffen
 CO2-uitstoot blijft stijgen
 Nieuwe IMO-maatregelen in voorbereiding
 Overcapaciteit risico
 Vloot groeit sneller dan vraag
 Kans op druk vrachttarieven
o Hoofdstuk III  Vrachttarieven en kosten
 Grote volatiliteit
 Rode Zee-crisis  Sterke stijging container spot rates
 Later gedeeltelijke correctie
 Droge bulk sterk in 2024, zwakker in 2025
 Tankermarkt zeer volatiel
 Milieuregels verhogen kosten
 EU ETS (Emission Trading System) en FuelEU Maritime
verhogen nalevingskosten
 Impact verschilt per segment
o Hoofdstuk IV  Havens en handelsfacilitatie
 Havenprestaties
 Lichte groei in havenaanlopen
 Toenemende congestie op sommige locaties
 Digitalisering verbetert efficiëntie
 Digitale systemen
 Single Window systemen belangrijk
 Port Community Systems nemen toe
 ASYCUDA (Automated System for Customs Data) voor
douane automatisering
 Gender en arbeid
 Lage vrouwelijke participatie
 Noodzaak tot opleiding en inclusie
o Hoofdstuk V  Juridische en regulatoire ontwikkelingen
 Klimaatmaatregelen
 IMO net-zero framework
 Zeevarenden
 Repatriëring blijft probleem
 Arbeidsomstandigheden onder druk
 Juridische bescherming moet versterk worden
 Scheepsrecycling
 Hong Kong Convention treedt in werking
 Focus op veilige en milieuvriendelijke recycling