COGNITIEVE
PSYCHOLGOIE
Noara Macchiafave
2BA 2025-2026
,1
,H1: INLEIDING
Cognitieve psychologie = wetenschappelijke studie van mentale processen
Basisfuncties en -processen van de menselijke cognitie: perceptie, aandacht, geheugen,
….
COGNITIEVE PSYCHOLOGIE
Verschillende gespecialiseerde subdomeinen:
COGNITIEVE WETENSCHAPPEN
Interdisciplinair onderzoek: cognitie is wetenschap op zich geworden
- Psychologie
- Neurowetenschappen
- Linguïstiek
- Computerwetenschappen
- Filosofie
- …
EXPERIMENTELE METHODE
Cognitieve psychologie hanteert de experimentele methode om theorieën te ontwikkelen
en te toetsen
- Onderzoeksvragen beantwoorden door experimenten uit te voeren
- Causaliteit aantonen (veel variëren)
- Manipulatie onafhankelijke variabelen
- Effect op afhankelijke variabelen
- Interne validiteit verhogen door
2
, o Storende variabelen onder controle houden: constant houden,
randomisatie, matching
o Counterbalancing (volgorde-effecten)
Afhankelijke variabelen:
- Meestal reactietijden, nauwkeurigheid
- Andere zelfrapportering (bv. bewustzijn), oogbewegingen, breinactivatie (bv.
fMRI)
Theorie:
- Adhv experimenteel onderzoek tracht de cognitieve psychologie theorieën te
ontwikkelen
- Samenvatting data
o Jaarlijks duizenden experimenten
o Soms ontdekken we mathematische wetmatigheden, vb. power law of
learning
Hoeveel tijd je nodig hebt
om een vaardigheid tot een
goed einde te brengen,
varieert in functie van
hoeveel je die vaardigheid
getraind hebt
In het begin van de training
haal je het meeste winst
(vb. als je al jaren aan het
joggen bent dan is die winst
kleiner dan de eerste
trainingen waar je sneller
vooruitgang boekt)
- Verklaring data: experimentele methode causaliteit!
- Voorspelling data: vb. Is het een goed idee om te telefoneren tijdens het rijden?
onderzoek – theorievorming
Wisselwerking onderzoek en theorievorming:
- Onderzoeksdata kunnen enkel verklaard worden door theorieën
- Theorieën kunnen enkel tot stand komen via onderzoeksdata
3
PSYCHOLGOIE
Noara Macchiafave
2BA 2025-2026
,1
,H1: INLEIDING
Cognitieve psychologie = wetenschappelijke studie van mentale processen
Basisfuncties en -processen van de menselijke cognitie: perceptie, aandacht, geheugen,
….
COGNITIEVE PSYCHOLOGIE
Verschillende gespecialiseerde subdomeinen:
COGNITIEVE WETENSCHAPPEN
Interdisciplinair onderzoek: cognitie is wetenschap op zich geworden
- Psychologie
- Neurowetenschappen
- Linguïstiek
- Computerwetenschappen
- Filosofie
- …
EXPERIMENTELE METHODE
Cognitieve psychologie hanteert de experimentele methode om theorieën te ontwikkelen
en te toetsen
- Onderzoeksvragen beantwoorden door experimenten uit te voeren
- Causaliteit aantonen (veel variëren)
- Manipulatie onafhankelijke variabelen
- Effect op afhankelijke variabelen
- Interne validiteit verhogen door
2
, o Storende variabelen onder controle houden: constant houden,
randomisatie, matching
o Counterbalancing (volgorde-effecten)
Afhankelijke variabelen:
- Meestal reactietijden, nauwkeurigheid
- Andere zelfrapportering (bv. bewustzijn), oogbewegingen, breinactivatie (bv.
fMRI)
Theorie:
- Adhv experimenteel onderzoek tracht de cognitieve psychologie theorieën te
ontwikkelen
- Samenvatting data
o Jaarlijks duizenden experimenten
o Soms ontdekken we mathematische wetmatigheden, vb. power law of
learning
Hoeveel tijd je nodig hebt
om een vaardigheid tot een
goed einde te brengen,
varieert in functie van
hoeveel je die vaardigheid
getraind hebt
In het begin van de training
haal je het meeste winst
(vb. als je al jaren aan het
joggen bent dan is die winst
kleiner dan de eerste
trainingen waar je sneller
vooruitgang boekt)
- Verklaring data: experimentele methode causaliteit!
- Voorspelling data: vb. Is het een goed idee om te telefoneren tijdens het rijden?
onderzoek – theorievorming
Wisselwerking onderzoek en theorievorming:
- Onderzoeksdata kunnen enkel verklaard worden door theorieën
- Theorieën kunnen enkel tot stand komen via onderzoeksdata
3
