Begrippenlijst buitenlandse rechtsstelsels en terminologie
Begrip definitie
Europees-continentale rechtsstelsels
Frans recht
Constitutio Eerste document dat eenvormige burgerrechten
Antoniana verleende aan alle burgers van Romeins rijk
Pays du droit Romeins recht wordt verdrongen door gewoonterecht,
coutumier personele toepassing van recht (Noorden)
Pays de droit écrit Lokale koningen maken wetboeken van Romeinse
regels (Zuiden)
Feodaliteit Systeem van leenmannen en leenheren
Parlement de Paris (8e-18e eeuw) belangrijkste Franse rechtbank,
rechtspractici zetelden hier
Légicentrisme de wet staat centraal (gemaakt door het volk),
principe: gouvernement du peuple, par le peuple et
pour le peuple
Bloc de = geheel van normen met een grondwettelijke waarde
constitutionnalité waarvan de naleving wordt verzekerd door de Conseil
Constitutionnel
Door arrest Liberté d’association
Le loi Door het parlement (wetgevende macht)
uitgevaardigd
Le règlement Door president en regering (uitvoerende macht)
uitgevaardigd
L’ordonnance Wetgevende norm aangenomen door regering in
uitvoering van machtiging verkregen door parlement
Règlement Règlement genomen om grond van wetgevende
autonome bevoegdheid
Règlement = règlement d’exécution d’une loi: règlement
d’application genomen door uitvoerende bevoegdheid, ter verdere
uitvoering van een formele wet
Le décret Gesteld door allerhoogste uitvoerende macht:
president/ premier
L’arrêté Alle andere normen komen van de uitvoerende macht
andere administratieve overheden
Loi organique Bijzondere formele wet die de GW aanvult om de
organisatie van het openbaar gezag nader vorm te
geven (30-tal, veel van statuut van overzeese
gebieden)
Napoleontische Logisch systematiseren en groeperen van regels per
codificaties rechtstak
(logisch voor ons, civil-law traditie)
Monisme législatif Geen rechtspluralisme meer, alle wetgeving moet in
boeken staan, als burger zien wat op u van toepassing
is
Code Civil Meest invloedrijke wetboek ter wereld: Franse
codificatie van burgerlijk recht onder Napoleon – 1804
Verving de versnipperde mix van gewoonterecht (droit
coutumier) in het noorden en Romeins recht (droit
écrit) in het zuiden van Frankrijk
Jurisprudence Patroon van herhaalde coherente beslissingen in de RS
constante Geen formeel bindende rechtsbron, maar wel veel
1
, gezag in praktijk
Bloc de Internationale verdragen en EU-recht – Fra hangt
conventionnalité monisme aan
Voorrang op Franse wetten, maar niet op de Franse
Grondwet
Reciprociteit Enkel als andere partij het doet, doen wij het ook (Fra
wil monisme wel toepassen maar maken voorbehoud
voor toep. door andere verdragspartijen van verdrag)
Bloc de légalité Lois organiques, lois ordinaires (wetten aangenomen
door wetgevende macht), ordonnances, réglements
autonomes
Scheiding der Montesquieu, trias politica in De l’esprit des lois
machten Scheiding wetgevende, uitvoerende en rechterlijke
macht (samenwerking beter dan stricte scheiding)
Le pouvoir = wetgevende macht
législatif
Bicameralisme Tweekamer systeem, in Fra: Assemblée Nationale (577
leden, rechtstreeks verkozen) en Senaat (348 leden,
onrechtstreeks verkozen door départements)
Droit de dissolution President kan Assemblée Nationale ontbinden
Domaine de la loi Wetgevende macht beperkt bevoegd, enkel voor
materies die de GW uitdrukkelijk aan hun toekent
Navette Wetsvoorstel of -ontwerp pendelt tussen AN en Senaat
parlementaire tot beide akkoord gaan (ping-pong)
Conseil Grondwettelijke waakhond, a priori en a posteriori
constitutionnel grondwettigheidstoetsing
Cohabitation Situatie waarin de politieke meerderheid in de AN
verschilt van de politieke strekking van de president
Le pouvoir éxecutif = uitvoerende macht tweekoppig:
- President = Chef de l’État
- Gouvernement = premier + ministers
Domaine du Residuaire bevoegdheid van de uitvoerende macht (de
règlement Gaulle wilde een sterke uitvoerende macht)
Revision de la = grondwetsherziening, kan worden geïnitieerd door
constitution president of parlement
Le pouvoir = rechterlijke macht
judiciaire
Jurisdictioneel Ordre judiciaire = gewone rechtbanken, burgerlijke
dualisme zaken en strafzaken
Ordre administrative = geschillen tussen administratie
en burgers of tussen administratieve organen
onderling
Tribunal des Bevoegdheidsconflicten tussen gewone en
conflits administratieve Rb worden hier opgelost
Ministre-juge Minister die ook rechter was (ovh zowel partij als
rechter)
Afgeschaft door arrest Cadot 1889
Tribunaux Basisrechtbanken die in eerste instantie oordelen over
administratifs geschillen tussen burgers enerzijds en de overheid
anderzijds
Arrest Conseil de la Oprichting conseil de concurrence en Cour d’appel de
concurrence 1987 Paris wordt bevoegd gemaakt zich uit te spreken over
beroepen ingesteld tegen beslissingen van de Consreil
2
Begrip definitie
Europees-continentale rechtsstelsels
Frans recht
Constitutio Eerste document dat eenvormige burgerrechten
Antoniana verleende aan alle burgers van Romeins rijk
Pays du droit Romeins recht wordt verdrongen door gewoonterecht,
coutumier personele toepassing van recht (Noorden)
Pays de droit écrit Lokale koningen maken wetboeken van Romeinse
regels (Zuiden)
Feodaliteit Systeem van leenmannen en leenheren
Parlement de Paris (8e-18e eeuw) belangrijkste Franse rechtbank,
rechtspractici zetelden hier
Légicentrisme de wet staat centraal (gemaakt door het volk),
principe: gouvernement du peuple, par le peuple et
pour le peuple
Bloc de = geheel van normen met een grondwettelijke waarde
constitutionnalité waarvan de naleving wordt verzekerd door de Conseil
Constitutionnel
Door arrest Liberté d’association
Le loi Door het parlement (wetgevende macht)
uitgevaardigd
Le règlement Door president en regering (uitvoerende macht)
uitgevaardigd
L’ordonnance Wetgevende norm aangenomen door regering in
uitvoering van machtiging verkregen door parlement
Règlement Règlement genomen om grond van wetgevende
autonome bevoegdheid
Règlement = règlement d’exécution d’une loi: règlement
d’application genomen door uitvoerende bevoegdheid, ter verdere
uitvoering van een formele wet
Le décret Gesteld door allerhoogste uitvoerende macht:
president/ premier
L’arrêté Alle andere normen komen van de uitvoerende macht
andere administratieve overheden
Loi organique Bijzondere formele wet die de GW aanvult om de
organisatie van het openbaar gezag nader vorm te
geven (30-tal, veel van statuut van overzeese
gebieden)
Napoleontische Logisch systematiseren en groeperen van regels per
codificaties rechtstak
(logisch voor ons, civil-law traditie)
Monisme législatif Geen rechtspluralisme meer, alle wetgeving moet in
boeken staan, als burger zien wat op u van toepassing
is
Code Civil Meest invloedrijke wetboek ter wereld: Franse
codificatie van burgerlijk recht onder Napoleon – 1804
Verving de versnipperde mix van gewoonterecht (droit
coutumier) in het noorden en Romeins recht (droit
écrit) in het zuiden van Frankrijk
Jurisprudence Patroon van herhaalde coherente beslissingen in de RS
constante Geen formeel bindende rechtsbron, maar wel veel
1
, gezag in praktijk
Bloc de Internationale verdragen en EU-recht – Fra hangt
conventionnalité monisme aan
Voorrang op Franse wetten, maar niet op de Franse
Grondwet
Reciprociteit Enkel als andere partij het doet, doen wij het ook (Fra
wil monisme wel toepassen maar maken voorbehoud
voor toep. door andere verdragspartijen van verdrag)
Bloc de légalité Lois organiques, lois ordinaires (wetten aangenomen
door wetgevende macht), ordonnances, réglements
autonomes
Scheiding der Montesquieu, trias politica in De l’esprit des lois
machten Scheiding wetgevende, uitvoerende en rechterlijke
macht (samenwerking beter dan stricte scheiding)
Le pouvoir = wetgevende macht
législatif
Bicameralisme Tweekamer systeem, in Fra: Assemblée Nationale (577
leden, rechtstreeks verkozen) en Senaat (348 leden,
onrechtstreeks verkozen door départements)
Droit de dissolution President kan Assemblée Nationale ontbinden
Domaine de la loi Wetgevende macht beperkt bevoegd, enkel voor
materies die de GW uitdrukkelijk aan hun toekent
Navette Wetsvoorstel of -ontwerp pendelt tussen AN en Senaat
parlementaire tot beide akkoord gaan (ping-pong)
Conseil Grondwettelijke waakhond, a priori en a posteriori
constitutionnel grondwettigheidstoetsing
Cohabitation Situatie waarin de politieke meerderheid in de AN
verschilt van de politieke strekking van de president
Le pouvoir éxecutif = uitvoerende macht tweekoppig:
- President = Chef de l’État
- Gouvernement = premier + ministers
Domaine du Residuaire bevoegdheid van de uitvoerende macht (de
règlement Gaulle wilde een sterke uitvoerende macht)
Revision de la = grondwetsherziening, kan worden geïnitieerd door
constitution president of parlement
Le pouvoir = rechterlijke macht
judiciaire
Jurisdictioneel Ordre judiciaire = gewone rechtbanken, burgerlijke
dualisme zaken en strafzaken
Ordre administrative = geschillen tussen administratie
en burgers of tussen administratieve organen
onderling
Tribunal des Bevoegdheidsconflicten tussen gewone en
conflits administratieve Rb worden hier opgelost
Ministre-juge Minister die ook rechter was (ovh zowel partij als
rechter)
Afgeschaft door arrest Cadot 1889
Tribunaux Basisrechtbanken die in eerste instantie oordelen over
administratifs geschillen tussen burgers enerzijds en de overheid
anderzijds
Arrest Conseil de la Oprichting conseil de concurrence en Cour d’appel de
concurrence 1987 Paris wordt bevoegd gemaakt zich uit te spreken over
beroepen ingesteld tegen beslissingen van de Consreil
2
