Vennootschapsrecht
Les 1: begrip en kenmerken van de vennootschap
● Wat is een vennootschap?
onderneming in formele zin Art.I.1 WVV
- iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent
- iedere rechtspersoon
- iedere andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
alle vennootschappen zijn een onderneming in formele zin
! niet alle ondernemingen in formele zin zijn een vennootschap
4 elementen van de vennootschap
wie → 1 of meer personen
waarmee → inbreng (geld, natura, nijverheid)
wat → voorwerp (wat gaat de vennootschap doen, activiteit)
waarom → met een bepaald doel (wat wilt vennootschap bereiken met voorwerp)
ultieme doel = vermogensvoordeel uitkeren aan vennoten
➔ 1 of meer personen
voor 2019 (wetboek van vennootschappen)
nu: wetboek van vennootschappen en verenigingen
- traditioneel: vennootschap opgericht tussen 2 of meer personen
(oprichting = overeenkomst)
- eenpersoonsvennootschappen (NV, BV)
→ geen overeenkomst meer (min 2 pers. nodig), maar eenzijdige wilsverbintenis
!! uitzonderingen
managementvennootschappen
: min. 2 of 3 oprichters
vennootschapsgroep
: aandeelhouder kan ook rechtspersoon zijn
vb. AB inbev: moedervennootschap met participaties in (klein)dochtervennootschappen
bij oprichting: ben je oprichter
na oprichting: ben je aandeelhouder
meerderheid van aandelen = meeste stemrecht
, ➔ inbreng Art.1:8 WVV
: iets in gemeenschap inbrengen (ter beschikking stellen van de vennootschap)
geld zit nu in vermogen van onderneming, kan niet teruggenomen worden
! dus onderworpen aan ondernemingsrisico (aansprakelijk)
verbod van leonijns beding Art.4:2, lid 2, 5:1 en 7:16 WVV
⇒ verbod van volledige winst toe eigening of volledige winst uitsluiting
soorten inbreng Art. 1:8 WVV
I. in geld
II. in natura: moet een waardeerbaar goed zijn (bv. vrachtwagen, gebouw)
III. in nijverheid: in ruil voor inbreng werk, aandelen krijgen (kan niet in NV)
! inbreng moet een waarde hebben, mag niet strijdig zijn met openbare orde en goede zeden
inbreng in eigendom (inbreng wordt deel van vennootschap)
inbreng in genot (vennootschap heeft gebruiksrecht op inbreng)
➔ voorwerp Art.2:8 WVV
: omschrijving van de economische activiteit die de vennootschap zal uitoefenen
~wordt genoteerd in de statuten (moet bij oprichting bepaald zijn)
vennootschap op zich kan niet zelf handelen
→ mensen moeten optreden namens vennootschap (bestuurders)
⇒ bepaald werkterrein vd vennootschap (statutaire specialiteit)
⇒ geen enkel orgaan mag hier buiten handelen of besluiten Art.2:49 WVV
! aansprakelijk bij overschrijding
➔ met een bepaald doel
: uiteindelijke doel vd vennootschap (wettelijke specialiteit)
MINSTENS winstverdeling onder de aandeelhouders
→ daarnaast mogen andere doelen in statuten
! handeling strijdig met doel = nietigverklaring en/of risico aansprakelijkheid bestuurders
verschil vennootschap en vereniging
vennootschap Art. 1:1 WVV vereniging Art 1:2 WVV
MET winstverdelingsdoel ZONDER winstverdelingsdoel
= belangeloos doel
uitkeringen van winsten aan AH mag geen winst uitkeren aan leden/bestuurders
⇒ winst maken mag wel
⇒ indirect voordeel voor leden mag wel
1 of meer oprichters min. 2 oprichters (leden)
, coöperatieve vennootschap Art. 8:5 WVV
→ AH zijn ook klanten of leveranciers
= tussen vereniging en vennootschap
Waarom vennootschap oprichten?
➢ samenwerken op voet van gelijkheid
←→ arbeidsrelatie met gezagsverhouding
➢ arbeid en kapitaal samenbrengen
(ene heeft geld en zoekt project, andere vennoot heeft project zoekt geld)
➢ beperking aansprakelijkheid vd AH ⇒ beperkt tot hun inbreng
➢ fiscale motieven
bv. lagere vennootschapsbelasting vs personenbelasting
vennootschapsrecht
→ belangen AH centraal (maximale AHwaarde = goed voor schuldeisers)
(AHs onderwerpen inbreng aan risico, uiteindelijke eigenaars vennootschap)
! agency-problemen beheersen
1) bestuur en management (agent) VS aandeelhouders (principaal)
= bestuurder mag eigenbelang niet boven belang aandeelhouders zetten
2) meerderheids AHs (agent) VS minderheid AHs (principaal)
= meerderheids AHs moeten in belang van vennootschap handelen
(beslissen ook mee voor minderheids AHs, meerderheid stemrechten)
3) aandeelhouders (agent) VS schuldeisers (principaal)
= schuldeisers willen zo rijk mogelijk, AHs willen zo veel mogelijk uitkeren
⇒ ter bescherming schuldeiser, beperkingen op uitkeringen aan AHs
doelstellingen vennootschapsrecht
- vereenvoudiging
+ geen onderscheid tussen burgerlijke en handelsvennootschappen
+ minder vennootschapsvormen
+ minder strafbepalingen
- flexibilisering
+ minder dwingende bepalingen
- aanpassingen aan europese ontwikkelingen
+ statutaire zetelleer
+ flexibilisering vd BV
Les 1: begrip en kenmerken van de vennootschap
● Wat is een vennootschap?
onderneming in formele zin Art.I.1 WVV
- iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent
- iedere rechtspersoon
- iedere andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
alle vennootschappen zijn een onderneming in formele zin
! niet alle ondernemingen in formele zin zijn een vennootschap
4 elementen van de vennootschap
wie → 1 of meer personen
waarmee → inbreng (geld, natura, nijverheid)
wat → voorwerp (wat gaat de vennootschap doen, activiteit)
waarom → met een bepaald doel (wat wilt vennootschap bereiken met voorwerp)
ultieme doel = vermogensvoordeel uitkeren aan vennoten
➔ 1 of meer personen
voor 2019 (wetboek van vennootschappen)
nu: wetboek van vennootschappen en verenigingen
- traditioneel: vennootschap opgericht tussen 2 of meer personen
(oprichting = overeenkomst)
- eenpersoonsvennootschappen (NV, BV)
→ geen overeenkomst meer (min 2 pers. nodig), maar eenzijdige wilsverbintenis
!! uitzonderingen
managementvennootschappen
: min. 2 of 3 oprichters
vennootschapsgroep
: aandeelhouder kan ook rechtspersoon zijn
vb. AB inbev: moedervennootschap met participaties in (klein)dochtervennootschappen
bij oprichting: ben je oprichter
na oprichting: ben je aandeelhouder
meerderheid van aandelen = meeste stemrecht
, ➔ inbreng Art.1:8 WVV
: iets in gemeenschap inbrengen (ter beschikking stellen van de vennootschap)
geld zit nu in vermogen van onderneming, kan niet teruggenomen worden
! dus onderworpen aan ondernemingsrisico (aansprakelijk)
verbod van leonijns beding Art.4:2, lid 2, 5:1 en 7:16 WVV
⇒ verbod van volledige winst toe eigening of volledige winst uitsluiting
soorten inbreng Art. 1:8 WVV
I. in geld
II. in natura: moet een waardeerbaar goed zijn (bv. vrachtwagen, gebouw)
III. in nijverheid: in ruil voor inbreng werk, aandelen krijgen (kan niet in NV)
! inbreng moet een waarde hebben, mag niet strijdig zijn met openbare orde en goede zeden
inbreng in eigendom (inbreng wordt deel van vennootschap)
inbreng in genot (vennootschap heeft gebruiksrecht op inbreng)
➔ voorwerp Art.2:8 WVV
: omschrijving van de economische activiteit die de vennootschap zal uitoefenen
~wordt genoteerd in de statuten (moet bij oprichting bepaald zijn)
vennootschap op zich kan niet zelf handelen
→ mensen moeten optreden namens vennootschap (bestuurders)
⇒ bepaald werkterrein vd vennootschap (statutaire specialiteit)
⇒ geen enkel orgaan mag hier buiten handelen of besluiten Art.2:49 WVV
! aansprakelijk bij overschrijding
➔ met een bepaald doel
: uiteindelijke doel vd vennootschap (wettelijke specialiteit)
MINSTENS winstverdeling onder de aandeelhouders
→ daarnaast mogen andere doelen in statuten
! handeling strijdig met doel = nietigverklaring en/of risico aansprakelijkheid bestuurders
verschil vennootschap en vereniging
vennootschap Art. 1:1 WVV vereniging Art 1:2 WVV
MET winstverdelingsdoel ZONDER winstverdelingsdoel
= belangeloos doel
uitkeringen van winsten aan AH mag geen winst uitkeren aan leden/bestuurders
⇒ winst maken mag wel
⇒ indirect voordeel voor leden mag wel
1 of meer oprichters min. 2 oprichters (leden)
, coöperatieve vennootschap Art. 8:5 WVV
→ AH zijn ook klanten of leveranciers
= tussen vereniging en vennootschap
Waarom vennootschap oprichten?
➢ samenwerken op voet van gelijkheid
←→ arbeidsrelatie met gezagsverhouding
➢ arbeid en kapitaal samenbrengen
(ene heeft geld en zoekt project, andere vennoot heeft project zoekt geld)
➢ beperking aansprakelijkheid vd AH ⇒ beperkt tot hun inbreng
➢ fiscale motieven
bv. lagere vennootschapsbelasting vs personenbelasting
vennootschapsrecht
→ belangen AH centraal (maximale AHwaarde = goed voor schuldeisers)
(AHs onderwerpen inbreng aan risico, uiteindelijke eigenaars vennootschap)
! agency-problemen beheersen
1) bestuur en management (agent) VS aandeelhouders (principaal)
= bestuurder mag eigenbelang niet boven belang aandeelhouders zetten
2) meerderheids AHs (agent) VS minderheid AHs (principaal)
= meerderheids AHs moeten in belang van vennootschap handelen
(beslissen ook mee voor minderheids AHs, meerderheid stemrechten)
3) aandeelhouders (agent) VS schuldeisers (principaal)
= schuldeisers willen zo rijk mogelijk, AHs willen zo veel mogelijk uitkeren
⇒ ter bescherming schuldeiser, beperkingen op uitkeringen aan AHs
doelstellingen vennootschapsrecht
- vereenvoudiging
+ geen onderscheid tussen burgerlijke en handelsvennootschappen
+ minder vennootschapsvormen
+ minder strafbepalingen
- flexibilisering
+ minder dwingende bepalingen
- aanpassingen aan europese ontwikkelingen
+ statutaire zetelleer
+ flexibilisering vd BV
