Statistiek 1 (volledige samenvatting)

DE STATISTIEK IN HET
ONDERZOEK
1 WAT IS (BESCHRIJVENDE) STATISTIEK?
STATISTIEK = de wetenschap van het verzamelen van gegevens, het classificeren,
samenvatten, organiseren, analyseren en interpreteren van deze informatie.
 Hoe je gegevens van een onderzoek gebruikt en verzamelt.

BESCHRIJVENDE STATISTIEK = samenvatten en beschrijven wat je ziet.
- Verzamelen
- Samenvatten
 Kengetallen?
 Grafisch?
- Analyseren
 Samenhang?

INDUCTIEVE STATISTIEK = conclusies trekken voor de gehele populatie.
- Betekenis van deze resultaten in relatie tot de populatie
 Schattingsprobleem (het trekken van conclusies over een hele populatie op
basis van een steekproef, waarbij er een kans is dat deze conclusies niet
volledig kloppen)


2 DIT IS ONDERZOEK
DOEL: Algemene uitspraken over de werkelijkheid op basis van waarnemingen.
- Algemeen: breed toepasbaar
- Werkelijkheid: niet fictief
- Waarnemingen: observeerbaar of meetbaar
- Een uitspraak = een bewering waarin een of meerdere objecten een eigenschap
wordt toegeschreven.
- Vb. Mannen zijn gemiddeld intelligenter dan vrouwen.

WANNEER IS EEN ONDERZOEK WETENSCHAPPELIJK?
- Objectiviteit (niet beïnvloed door persoonlijke mening)
- Controleerbaarheid (onderzoek kunnen nakijken en bevestigen)
- Herhaalbaarheid (onderzoek opnieuw uitvoerbaar)
- Systematiek (duidelijke gestructureerde aanpak)

NATUURWETENSCHAPPERS <-> GEDRAGSWETENSCHAPPERS
DETERMINISME PROBABILISME
Vb. zwaartekracht <-> iemand die gefrustreerd raakt zal ook agressief worden
Determinisme = vastgesteld met wetten en formules
Probabilisme = waarschijnlijkheden (er wordt telkens gezocht naar de kans dat …)

ETHIEK EN STATISTIEK: het correct en eerlijk omgaan met gegevens en bevindingen.
 Onethisch:
 Significante resultaten (= resultaten die niet door toeval komen, maar echt
lijken te zijn) claimen terwijl die er niet zijn
 De hoofdvraag afstemmen op de resultaten van het onderzoek
 Onderzoekers kiezen die de hypothese van de opdrachtgever ondersteunen
 Geen voorlichting geven aan proefpersonen

,  Causale relaties (= oorzaak-gevolg) claimen terwijl die niet aangetoond zijn
SAMENHANG VAN VARIABELEN:
Een variabele = een eigenschap of kenmerk van iets dat je onderzoekt en kan
verschillende waarden aannemen (in tegenstelling tot een constante, die altijd hetzelfde
blijft).
Onafhankelijke variabele (= “oorzaak”) = wat een invloed heeft
(manipuleerbaar).
 Veranderingen in deze variabele leiden tot veranderingen in een andere
variabele.

- Afhankelijke variabele (= “gevolg”) = wat we willen onderzoeken.
 Veranderingen in deze variabele worden veroorzaakt door veranderingen in de
onafhankelijke variabele.

- Hoe hebben veranderingen in de onafhankelijke variabele invloed op de
afhankelijke variabele?

Voorbeelden Onafhankelij Afhankelijke Is … afhankelijk
ke variabele variabele van …?
(meetbaar)
Groeien tomaten Type licht Groeisnelheid van de Is de groeisnelheid
sneller onder tomaten van tomaten
natuurlijk licht, afhankelijk van het
fluorescerend licht type licht?
of een gloeilamp?
Wat is het effect Type frisdrank Bloedsuikerspiegel Is de
van het type bloedsuikerspiegel
frisdrank op de afhankelijk van het
bloedsuikerspiegel? type frisdrank?
Hoe beïnvloedt Telefoongebrui Nachtrust Is de nachtrust
telefoongebruik in k in de avond afhankelijk van het
de avond de telefoongebruik in de
nachtrust? avond?
Wat is de invloed Verschillende Woordenschatontwik Is de
van verschillende voorleesmetho keling woordenschatontwik
voorleesmethoden den keling afhankelijk
op de van verschillende
woordenschatontwi voorleesmethoden?
kkeling bij
kinderen?

TWEE TYPES VAN ONDERZOEK IN GEDRAGSWETENSCHAPPEN:
Experiment:
- Manipulatie van variabelen + impact op afhankelijke variabele
- Groepsvergelijkende experimenten (between subjects)
- Experimenten met herhaalbare metingen (within subjects)
- Mogelijkheid tot besluiten causale relaties (= oorzaak-gevolg)

Survey-onderzoek:
- Geen manipulatie van variabelen
- Steekproeftrekking -> reeks vragen/tests
- Geen mogelijkheid tot besluiten causale relaties
- Vb. Hebben drugsverslaafde ouders invloed op de schoolresultaten van
hun kinderen? Onderzoeken met Survey, maar geen oorzaak-gevolg. Enkel
verband (samenhang) onderzoeken.

, VIER VOORWAARDEN VOOR CAUSALE RELATIES:
- Tijd en plaats: oorzaak en gevolg moeten op hetzelfde moment en op dezelfde
plaats optreden
- Oorzaak eerst: de oorzaak moet altijd voorafgaan aan het gevolg
- Geen gevolg zonder oorzaak: het gevolg kan nooit optreden zonder dat de
oorzaak aanwezig is
- Oorzaak EN gevolg: als de oorzaak aanwezig is, moet het gevolg er altijd zijn
 Indien niet aan voldaan -> correlatie

7 FASEN IN HET ONDERZOEKSPROCES:
FASE 1: DE VRAAGSTELLING
- Ontstaat uit:
 Fundamenteel onderzoek (theorie)
 Spontane observaties (praktijk)
 Toegepast onderzoek (praktijk)

- Opstellen vraagstelling:
 Gebruik een vraagvorm
 Specifieke begrippen
 Geen oordelende vragen
 Hoofd- en deelvragen

- Drie typen van vragen:
 Voorkomen van iets
 Verschillen tussen groepen
 Samenhang

FASE 2: HET LITERATUURONDERZOEK
- Gebruikmaken van wetenschappelijke artikels, boeken,…
- Begripsomschrijving en meting begrippen
- Methodologische aanpak (experiment of survey-onderzoek)
- Beschikbare data (bestaat het onderzoek al?)

FASE 3: DE OPERATIONALISERING
- = het meetbaar maken van een begrip.
- Vb. geslacht, leeftijd vs. intelligentie, persoonlijkheid,…
- Hoe gaan we dat meten?

- Bestaande vragenlijst
- Nieuwe vragenlijst:
 Best gesloten vragen
 Likertschaal = een beoordelingsschaal die respondenten vraagt hun mening
over een stelling aan te geven, vaak van "sterk mee eens" tot "sterk mee
oneens". -> resultaten gemakkelijker verwerken achteraf
 Voorkom dat mensen antwoorden geven om anderen te plezieren
 Voorkom dat mensen altijd dezelfde soort antwoorden geven

FASE 4: STEEKPROEFOPZET (VOOR EEN SURVEY-ONDERZOEK)
Steekproef n Populatie N
Selectie van individuen uit de populatie Geheel van individuen waar onderzoeker
iets over wil vaststellen