Methodologie deel 3
Inhoud
Hoofdstuk 1: data-analyse..................................................................................................................5
1. Voorbeeld.....................................................................................................................................5
2. Inleiding.......................................................................................................................................6
2.1. Gemeenschappelijke structuur in kwalitatieve analyse.........................................................6
2.2. Enkele alternatieve analytische benaderingen......................................................................6
2.3. Grounded theory....................................................................................................................7
2.4. Fasering van de analyse........................................................................................................8
2.5. Theoretisch model.................................................................................................................9
2.6. Praktijkmodel.........................................................................................................................9
3. Kwalitatief databeheer.................................................................................................................9
4. Softwarepakketten voor kwalitatieve data-analyse...................................................................10
5. De eerste kennismaking met het materiaal..............................................................................10
6. Analyse-instrumenten doorheen heel het proces......................................................................11
6.1. Memo’s................................................................................................................................11
6.2. Grafische voorstellingen......................................................................................................11
6.3. Data-analyse werkcollege: aandachtspunten......................................................................11
7. Open coderen............................................................................................................................12
inleidende noot: keuzes bij een kwalitatief onderzoeksopzet.....................................................12
7.1. Inleiding...............................................................................................................................13
7.2. Veel of weinig codes?..........................................................................................................13
7.3. Soorten codes......................................................................................................................14
7.4. Definitie van het fragment...................................................................................................14
7.5. Valstrikken bij het coderen..................................................................................................14
7.6. Een beschrijvende matrix aanleggen..................................................................................15
8. Axiaal coderen...........................................................................................................................15
Inleiding......................................................................................................................................15
8.1. Verschillen met kwantitatief onderzoek..............................................................................16
8.2. en werkwijze........................................................................................................................16
8.3. Een codeerschema gebruiken?............................................................................................16
8.4.Memo’s schrijven..................................................................................................................17
8.5. Vragen stellen......................................................................................................................18
9. Selectief coderen.......................................................................................................................19
Inleiding......................................................................................................................................19
9.1. Methoden.............................................................................................................................19
9.2. Relaties controleren.............................................................................................................23
10. Focusgroepen analyseren........................................................................................................23
1
,Hoofdstuk 2: kwaliteit van kwalitatief onderzoek.............................................................................24
1. Inleiding.....................................................................................................................................24
2. Visies op een continuüm............................................................................................................25
3. Neiging tot radicaliseren............................................................................................................26
4. “Intens methodologisch bewustzijn” als motto.........................................................................26
5. Criteria.......................................................................................................................................26
5.1. Criterium 1: interne validiteit...............................................................................................26
5.2. Criterium 2: externe validiteit..............................................................................................27
5.3. Criterium 3: Interne betrouwbaarheid.................................................................................28
5.4. Criterium 4: externe betrouwbaarheid................................................................................28
5.5. Criterium 5: authenticiteit en relevantie.............................................................................29
Strategie 1: triangulatie..............................................................................................................29
Strategie 2: validering door onderzoekssubjecten (examen!!)..................................................30
Strategie 3: zoeken naar falsificatie (belangrijkste)...................................................................31
Strategie 4: “Auditspoor” en “peer debriefing”..........................................................................32
Hoofdstuk 3: rapporteren van kwalitatief en kwantitatief onderzoek...............................................33
1. Vormen van wetenschappelijke rapportering............................................................................33
1.1. Onderzoeksrapporten en boeken........................................................................................33
1.2. Wetenschappelijke artikels..................................................................................................33
1.3. Alternatieve rapporteringsvormen.......................................................................................33
2. Onderdelen van een publicatie..................................................................................................34
2.0. Titel en “abstract”................................................................................................................34
Inleiding, 2.1. Probleemstelling, 2.2. Literatuurstudie................................................................34
2.3. Methodensectie....................................................................................................................34
2.4. Presentatie van de resultaten..............................................................................................35
2.5. “Discussie”-sectie................................................................................................................36
2.6. Besluit..................................................................................................................................36
2.7. Mogelijke bijlagen................................................................................................................36
2.7. Richtlijnen over het verwijzen naar interviews....................................................................37
2.8. Richtlijnen over het gebruik van citaten..............................................................................37
3. Het schrijfproces........................................................................................................................38
4. Grafische voorstellingen............................................................................................................39
Inleiding......................................................................................................................................39
4.1. Keuze...................................................................................................................................39
4.2. Presentatie...........................................................................................................................39
4.3. Plaats op de pagina.............................................................................................................40
4.4. Tabellen en grafieken: zelfstudie!.......................................................................................40
Hoofdstuk 4: discoursanalyse...........................................................................................................41
1. Inleiding.....................................................................................................................................41
2. Conversatieanalyse....................................................................................................................42
3. Kritische discoursanalyse...........................................................................................................42
2
, 4. Discoursanalyse voor criminologen...........................................................................................43
4.1. Processen van in- en uitsluiting...........................................................................................43
4.2. Vroege vormen van discoursanalyse...................................................................................43
5. Taal als “discours”.....................................................................................................................44
5.1. Vijf principes........................................................................................................................44
Hoofdstuk 5: gevalstudie..................................................................................................................45
1. De gevalstudie als onderzoeksstrategie....................................................................................45
2. Gebruikt in veel tradities...........................................................................................................46
3. Vier terreinen in de criminologie met veel gevalstudies...........................................................46
4. Selectie van cases.....................................................................................................................47
5. Selectie binnen de case.............................................................................................................48
6. Dataverzameling en -analyse....................................................................................................48
Hoofdstuk 6: ethiek in sociaalwetenschappelijk onderzoek..............................................................48
1. Inleiding.....................................................................................................................................48
2. Enkele belangrijke issues (Vander Laenen & O’Gorman, 2016)................................................49
2.1. Informed consent.................................................................................................................49
2.2. Open en heimelijk onderzoek..............................................................................................50
2.3. Vrijwillige deelname.............................................................................................................50
2.4. Voorkomen van schade aan deelnemers.............................................................................51
2.5. Voorkomen van schade aan onderzoekers..........................................................................52
3. Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)..............................................................52
3.1. Welke gegevens?.................................................................................................................52
3.2. Uitgangspunten AVG............................................................................................................53
3.3. Maatregelen om privacy te beschermen.............................................................................53
3.4. Is pseudonimiseren of anonimiseren altijd noodzakelijk?....................................................54
4. Besluit: over het afwijken van ethische principes......................................................................54
Een terugblik op drie vakken methodologie.....................................................................................55
Introductie.........................................................................................................................................56
H1: coderen en data-entry in SPSS...................................................................................................56
1. De constructie van variabelen...................................................................................................56
2. Het coderen aan de hand van schalen......................................................................................57
H2: inleiding multivariate analyse....................................................................................................59
Inleiding.........................................................................................................................................59
1. Introductie..................................................................................................................................61
1.1. Univariate, bivariate en multivariate technieken................................................................61
1.2. Keuze van de analysetechniek............................................................................................61
1.3. Meetniveau van de variabelen (!)........................................................................................61
1.4. Afhankelijke en onafhankelijke variabelen..........................................................................62
1.5. Toetsen van modellen, theorieën........................................................................................63
H3: beschrijvende en inferentiële statistiek.....................................................................................63
1. Algemene kwesties....................................................................................................................63
3
, 1.1. Data cleaning.......................................................................................................................63
1.2. Missing values......................................................................................................................66
1.3. Variabelen prepareren.........................................................................................................67
1.4. Repliceerbaarheid van analyses..........................................................................................69
1.5. Statistische paketten...........................................................................................................69
2. Beschrijvende en inferentiële statistiek in vogelvlucht.............................................................69
2.1. Beschrijvende statistie.........................................................................................................69
2.2. Inferentiële statistiek...........................................................................................................70
H4: symmetrische bivariate technieken...........................................................................................72
1. Symmetrische bivariate technieken..........................................................................................72
2. Correlatie als maat voor lineaire samenhang............................................................................73
3. Kruistabellen, Chi² en odds ratio................................................................................................74
4. Illustratie SPSS...........................................................................................................................77
H5: verschillen tussen groepen.........................................................................................................78
1. Introductie..................................................................................................................................78
1.1. Overzicht schematisch.........................................................................................................78
1.2. Verschillen tussen groepen..................................................................................................79
2. Parametrische toetsen met 2 groepen......................................................................................79
2.1. T-test voor onafhankelijke steekproeven (twee groepen)...................................................80
2.2. T-test voor afhankelijke steekproeven (twee groepen).......................................................82
3. Niet-parametrische toetsen met 2 groepen...............................................................................83
4. Parametrische toetsen met meer dan 2 groepen......................................................................84
5. Niet-parametrische toetsen met meer dan 2 groepen..............................................................85
H6: PCA en schaalconstructie...........................................................................................................86
1. Introductie..................................................................................................................................86
2. Schaalconstructie en betrouwbaarheid.....................................................................................88
3. Principale componenten analyse...............................................................................................88
4. Praktische kwesties en assumpties...........................................................................................92
5. Voorbeelden met SPSS..............................................................................................................92
H7: regressieanalyse.........................................................................................................................94
1. Linieaire regressieanalyse.........................................................................................................94
1.1. Introductie............................................................................................................................94
1.2. Enkelvoudige lineaire regressieanalyse...............................................................................94
1.3. Meervoudige lineaire regressieanalyse...............................................................................95
1.4. Assumpties...........................................................................................................................97
1.5. Procedure met SPSS............................................................................................................98
1.6. Rapportage..........................................................................................................................99
2. Varianten van de meervoudige regressieanalyse......................................................................99
H8: slotcollege: oefening SPSS ‘vertrouwen in de instellingen’......................................................100
1. Voorbereidende analyses........................................................................................................100
2. Beschrijvende analyses...........................................................................................................101
4
, 3. Bivariate samenhang (verband)..............................................................................................101
4. Verschillen tussen groepen......................................................................................................101
5. Regressieanalyse.....................................................................................................................101
RESULTATEN................................................................................................................................102
1. Resultaten voorbereidende analyses....................................................................................102
2. Resultaten beschrijvende analyses......................................................................................102
3. Resultaten bivariate samenhang (verband).........................................................................102
4. Resultaten verschillen tussen groepen.................................................................................103
5. Resultaten regressieanalyse.................................................................................................104
KWALITATIEF LUIK
Hoofdstuk 1: data-analyse
1. Voorbeeld
Onderzoeksvragen:
Leidt de TPI (tactische politie-interventie) week in de basisopleiding van aspirant-
inspecteurs van de Limburgse politieschool tot een voldoende niveau van competentie
inzake geweldsbeheersing?
Welke factoren spelen een rol in die impact?
Tentatief conceptueel kader bij het begin van het onderzoek: 3 categorieën van voorwaarden
Docentkenmerken (bv. expertise): eigenschappen van lesgevers die de impact van de
opleiding kunnen beïnvloeden
5
, Studentkenmerken (bv. motivatie): persoonlijke eigenschappen van de deelnemers die de
leerresultaten kunnen beïnvloeden
Programmakenmerken (bv. trainingsmethoden: wat aangeleerd wordt en op welke manier):
hoe het programma is opgebouwd en welke methoden worden gebruikt
2. Inleiding
Dit vak biedt een voorbeeldtraject om te leren analyseren:
Voor dit vak vrij strikt te volgen
In de toekomst eventueel flexibeler toepassen, afhankelijk van de behoeften
De aanpak van data-analyse (= de methode) hangt af van het gekozen paradigma (bv. post-
positivistisch, constructivistisch of kritisch)
Elk paradigma heeft zijn eigen visie op kennis en realiteit
Dichter bij positivisme -> dichter bij kwant
Wij volgen 1 benadering: grounded theory
2.1. Gemeenschappelijke structuur in kwalitatieve analyse
Er zijn een aantal fasen die terugkomen in de meeste analytische benaderingen:
Fase 1: Klaarmaken van het materiaal (digitaliseren)
o bv. interview transcriberen
o Alles moet in digitale vorm gebracht worden
Fase 2: Databeheer en eerste lezing transcripts
o Je organiseert je data en leest deze voor een eerste globale indruk
o Daarbij wordt aangeraden verschillende leeswijzen toe te passen: letterlijk,
interpretatief (met memo’s) en reflexief (met aandacht voor je eigen rol als
onderzoeker)
Fase 3: Afbreken
o Data opsplitsen en niet-relevante data wegfilteren
o Niet holistisch (= allesomvattend geheel)
o Cf. metafoor van analyse van archeologische site
o Je gaat de data ontleden en filteren, zoals een archeoloog lagen afgraaft. Hierbij
bepaal je fragmenten die relevant zijn voor je onderzoeksvragen. Het coderen
gebeurt meestal in verschillende fasen: open, axiaal en selectief
Fase 4: Opbouwen
o Data verbinden met als resultaat eerst concepten en thema’s, en daarna soms
theorieën
o Je groepeert data in betekenisvolle gehelen (categorieën, concepten) en gaat op
zoek naar verbanden vb. alle respondenten die iets zeggen over motivatie
Fase 5: Rapporteren
o vb. artikel schrijven, doctoraat, taak,…
o Gebeurt vaak al tijdens de analyse
2.2. Enkele alternatieve analytische benaderingen
Narratieve analyse
Focus op de formele structuur van een boodschap: niet enkel de volgorde van de
gebeurtenissen, maar ook hoe het verteld wordt (de ‘plot’ van het verhaal), hoe het
opgebouwd wordt
o Waar ligt de nadruk in het verhaal?
o vb. feiten gepleegd -> hoe is dit kunnen gebeuren? -> verhaal van zijn leven tot aan
de gebeurtenis
o Structuur i/h verhaal vb. goede jeugd -> kantelmoment -> traumatische gebeurtenis
-> alles kapot
Sterk gelijkend op conversatieanalyse (= het bestuderen van structuur en verloop van
alledaagse gesprekken; structuren met elkaar vergelijken)
= bepaalde manier om naar interviews, transcripts te kijken
6
,Kwalitatieve inhoudsanalyse
Coderen en interpreteren van inhouden van teksten (betekenis achterhalen)
In elk geval meer dan louter tellen van inhouden (i.e. kwantitatieve inhoudsanalyse vb. hoe
vaak wordt dat bepaald woord gebruikt in teksten van de laatste 3 maanden)
(Kritische) discoursanalyse
Focus op hoe taal betekenissen creëert en zo de werkelijkheid construeert
o Hoe wordt taal gebruikt om macht, ongelijkheid en ideologieën te ondersteunen
o vb. een label heeft gevolgen
Zie les hierover
Interpretatieve (fenomenologische) analyse
Centrale onderzoeksvraag: Hoe geven mensen betekenis aan hun omgeving?
Sterke focus op beleving: hoe mensen gebeurtenissen ervaren, voelen en interpreteren
o vb. nagaan welke uitleg delict-plegende jongeren aan hun gedrag geven ->
groepsdruk, plezier,…
Concrete analytische aanpak lijkt sterk op grounded theory
Thematische analyse
Op zoek naar thema’s of ‘betekeniseenheden’ in de dataset
o vb. 20 mensen interviewen over mening t.a.v. politie -> welke thema’s komen hierin
aan bod?
Lijkt op grounded theory, maar dan met veel minder theoretische ambities:
o Wel open en axiaal coderen, maar nauwelijks selectief coderen
o Wel thema’s identificeren, maar nauwelijks op zoek gaan naar hun onderlinge
samenhang
Templateanalyse: één bepaalde benadering van thematische analyse met veel nadruk op
deductief gebruik van een codeschema
o Op voorhand vertrekken van een lijstje van thema’s (codeschema), op zoek gaan
naar de verbanden
2.3. Grounded theory
De gekozen benadering in deze cursus:
Grounded theory
o Zie Glaser & Strauss 1967 (= grondleggers); poging om kwalitatief onderzoek te
herwaarderen
o Wordt vaak gebruikt in de praktijk
o We volgen niet dé benadering, maar één interpretatie ervan (er zijn er meerdere, wij
bekijken 1 vorm van grounded theory)
o Bottom-up benadering waarbij je vertrekt vanuit data om theorie op te bouwen
Aangevuld met de analysemethode van Miles & Huberman
o Nadruk op het gebruik van grafische voorstellingen
De verhouding inductie/deductie bij grounded theory
De nadruk ligt op de inductieve weg (= bijzonder -> algemeen; vanuit de empirische
realiteit vertrekken en een theorie ontwikkelen)
o Cf. “analytische inductie” = stap voor stap theorie aanpassen o.b.v. nieuwe
observaties of uitzonderingen op de data
o Vertrekken van specifieke observaties en op basis daarvan komen tot een theorie
over concepten en vooral hun onderlinge verbanden
Maar ook deductieve aspecten [= algemeen -> bijzonder; vanuit een theorie vertrekken
en die “testen”
(of verder ontwikkelen) in de empirische realiteit] , bv.
o Theoretische steekproeftrekking: met niet veel conceptueel kader vooraf
vertrekken (zoals bij inductief) , maar toch al wat ideeën vooraf, of al gelezen over
het onderwerp (dus beetje deductief)
o Gebruik van “sensitizing concepts” uit de literatuur: concepten die je gevoelig
maken voor bepaalde observaties
7
, Lichte vorm van deductie (theorie op voorhand; in je achterhoofd houden
tijdens dataverzameling )
vb. docentkenmerken, studentenkenmerken en programmakenmerken zodat
je al weet waar je op moet letten
o De onderzoeker moet een “theoretische gevoeligheid” hebben
= reflex om empirische bevindingen te linken aan theorieën; vaardigheid om
wat personen in een interview vertellen, te vertalen naar theoretische taal
Deels persoonlijk talent
Deels aan te leren, via een goede theoretische opleiding
vb. patiënt beschrijft symptomen in eigen taal en arts komt tot diagnose
Onze benadering: bijkomende nadruk op deductie
vb. veel nadruk op het conceptueel kader
2.4. Fasering van de analyse
Cyclisch proces op twee plaatsen in onderzoek: data-analyse is geen lineair proces (zoals kwant
onderzoek)
(1) Bij steekproeftrekkingen, bv.
o Afnemen van enkele interviews
o Analyse van interviews
o Aanpassing van topiclijst (meer gefocust)
o Bijkomende interviews
o Analyse van interviews
o Etc.
Dit wordt herhaald tot er theoretische saturatie optreedt, d.w.z. tot er geen nieuwe informatie
meer bijkomt
(2) Bij de analyse zelf: voortdurende vergelijking
o De tussentijdse conclusies in vraag stellen (op zoek gaan naar falsificatie) door
nieuwe data te verzamelen
Ofwel bevestiging van de theorie
Ofwel geen bevestiging
Ofwel echte falsificatie
Ofwel nuance: het werkt maar in bepaalde omstandigheden (meestal)
o Proces van afbreken en opbouwen
Open coderen = afbreken; axiaal/selectief coderen = opbouwen
=> data analyse in 3 stappen:
(1) Open coderen: gegevens opdelen in kleine, betekenisvolle stukjes -> AFBREKEN
Opdelen van gegevens in kleinere delen die relevant zijn voor de onderzoeksvraag (in
stukken knippen en op stapels leggen)
Codes toekennen aan die delen (namen geven aan de stapels)
vb. transcript: “wat een fantastische docent!” -> stapel docentkenmerken
(2) Axiaal coderen -> OPBOUWEN
Het verbinden van losse codes tot een geheel (rond centrale assen of “axissen”)
o Opsplitsen vb. stapel docentkenmerken: sommige fragmenten gaan over expertise
en sommige over kwaliteit van lesgeven
o Samenvoegen vb. stapel met maar 1 fragment bij andere code steken
Focussen op centrale concepten: wat zijn de kernideeën die je uit de data haalt?
Stapeltjes beginnen organiseren; structuur aanbrengen
(3) Selectief coderen -> OPBOUWEN
De concepten met elkaar in verband brengen tot een theorie, bv.
o Bv. stapeltje motivatie en stapeltje competentie: terug naar patronen kijken —
hebben mensen die gemotiveerd zijn ook meer geleerd?
o Welke processen leiden tot welke uitkomst?
Vaak wordt één concept tot “centrale categorie” gekozen
8
, o Er kan ook gesproken worden over afhankelijke en onafhankelijke variabelen
Onafhankelijke variabelen: factoren die iets beïnvloeden (bv. motivatie)
Afhankelijke variabelen: het resultaat of effect (bv. succesvolle re-integratie)
2.5. Theoretisch model
Model zoals het er idealiter zou uitzien volgens Glaser en Strauss:
Onderzoek opzetten: onderzoeksvraag en onderzoeksdesign
Open data verzamelen
Open coderen
Verder axiaal coderen
Meer gerichte data verzamelen
Open coderen
Verder axiaal coderen
(Verder herhalingen van voorgaande cyclus)
Selectief coderen
Eventueel zeer gerichte data verzamelen
Rapporteren
=> voortdurend cyclisch proces
In dit model werk je telkens met nieuwe data bij elke cyclus
Voorbeeld: Je begint met een eerste ronde van open data (bv. een paar interviews). Na open en
axiaal coderen zie je interessante patronen of thema’s opduiken. Dan besluit je: "Ik wil dit verder
onderzoeken", en je gaat opnieuw data verzamelen, gericht op wat je tot dan toe gevonden
hebt. Dat herhaal je in cycli, waarbij elke nieuwe cyclus verdieping of gerichte
toetsing mogelijk maakt.
2.6. Praktijkmodel
In de praktijk vaak niet de tijd of mogelijkheden om het uit te voeren zoals daarnet vermeld, dan
zoals hier doen:
Vaak gebruikt praktijkmodel (vb. in dit vak)
Onderzoek opzetten: onderzoeksvraag en onderzoeksdesign
Data verzamelen
Analyseren
Rapporteren
Aangepast praktijkmodel
Zoals theoretisch model maar dan op subsets van de data i.p.v. op nieuwe data
3. Kwalitatief databeheer
Bij kwantitatief onderzoek: opmaken database, data cleanen, duidelijk codeboek, logboek voor de
analyses etc.
Ook belangrijk bij kwalitatief onderzoek: klasseren en indiceren van kwalitatieve data, bv.
Ruwe data bv. veldnotities, documenten, interviews in digitale vorm,…
Gedeeltelijk verwerkte data bv. interviewtranscripts
Gecodeerde data bv. gecodeerde transcripts (NVIVO bestanden)
Codeerschema’s (per fase in het onderzoek) vb. codebomen
Memo’s: ideeën tijdens het coderen
Zoekacties: woorden of codes die je opzoekt
Analyseschema’s: tabellen die je maakt tijdens het analyseren over hoe factoren zich tot
elkaar verhouden
Logboek: chronologisch overzicht van dataverzameling en –analyse: heel belangrijk!
o Dagboek tijdens het analyseren, kunnen memo’s zijn, de stappen die je zet,
verschillende versies,…
Proefversies van het eindrapport
Index van al het voorgaande
9
, Beheer kan m.b.v. tekstverwerking of softwarepakketten voor kwalitatieve data-analyse (bv.
NVivo)
4. Softwarepakketten voor kwalitatieve data-analyse
Bieden hulpmiddelen en ondersteuning voor kwalitatieve data-analyse
Maar doen niet de analyse voor jou
Jij moet nog steeds strategieën voor data-analyse leren
Data-analyse met de hulp van een softwarepakket heeft een aantal voordelen
Consistentie (je codering blijft identiek doorheen het proces)
Snelheid
Representatie (je ziet duidelijk wat er in je data zit)
Consolidering (je kan inzichten bundelen, alle data op 1 plaats )
Het heeft echter ook nadelen
Financiële kost
Tijdsinvestering om het pakket in te oefenen
Risico op te sterke focus op fragmenten en te weinig op context (contextverlies)
Wij gebruiken NVIVO: maar er zijn nog veel andere, bv. ATLAS.ti, MAXQDA, etc.
5. De eerste kennismaking met het materiaal
Indien data zelf verzameld en uitgeschreven: voorsprong
Indien niet: eerst grondig doorlezen, niet meteen beginnen coderen!
Bekijk het interview in zijn geheel
Dat globaal zicht kan immers verminderen bij het coderen
Coderen kan je blik vernauwen; lees dus eerst breed
Drie manieren van doorlezen:
Letterlijk lezen: focus op woorden, voortgang in het gesprek, sequentie van
gebeurtenissen, etc.
Interpretatief lezen: dieper kijken naar de betekenis, tegen de achtergrond van
conceptueel kader
o M.b.v. theoretische memo’s
Reflexief lezen: aandacht voor de eigen rol bij het tot stand komen van het materiaal
(kwaliteit)
o M.b.v. reflexieve/methodologische memo’s vb. “vraag was te sturend”
Typische onzekerheden bij de eerste kennismaking met het materiaal
“Alles is belangrijk”; “hoe vind ik de juiste weg?”
o Er is geen “juiste” weg
o Belangrijk is
Dat men transparant is en die keuze goed beargumenteert
Dat de analyse ondersteund is door de data: wat je als onderzoeker
concludeert of beweert, moet aantoonbaar gebaseerd zijn op wat je in de data
hebt gevonden.
o Cf. complexe analyses bij kwantitatief onderzoek (kwali lijkt vaak warrig en kwanti
vaak gestructureerd, maar ook bij kwanti keuzes maken die geen duidelijke regels
volgen)
“Niets is zoals ik het bedoeld had”
o Respondenten antwoorden doorgaans niet in termen van het theoretisch kader; ze
komen vaak met totaal andere issues
o Don’t worry:
Naarmate de analyse vordert zal je doorgaans wel patronen vinden
Biedt een gelegenheid om conceptueel kader te verrijken of nuanceren
En als dat niet lukt: vermeld het eerlijk
10
Inhoud
Hoofdstuk 1: data-analyse..................................................................................................................5
1. Voorbeeld.....................................................................................................................................5
2. Inleiding.......................................................................................................................................6
2.1. Gemeenschappelijke structuur in kwalitatieve analyse.........................................................6
2.2. Enkele alternatieve analytische benaderingen......................................................................6
2.3. Grounded theory....................................................................................................................7
2.4. Fasering van de analyse........................................................................................................8
2.5. Theoretisch model.................................................................................................................9
2.6. Praktijkmodel.........................................................................................................................9
3. Kwalitatief databeheer.................................................................................................................9
4. Softwarepakketten voor kwalitatieve data-analyse...................................................................10
5. De eerste kennismaking met het materiaal..............................................................................10
6. Analyse-instrumenten doorheen heel het proces......................................................................11
6.1. Memo’s................................................................................................................................11
6.2. Grafische voorstellingen......................................................................................................11
6.3. Data-analyse werkcollege: aandachtspunten......................................................................11
7. Open coderen............................................................................................................................12
inleidende noot: keuzes bij een kwalitatief onderzoeksopzet.....................................................12
7.1. Inleiding...............................................................................................................................13
7.2. Veel of weinig codes?..........................................................................................................13
7.3. Soorten codes......................................................................................................................14
7.4. Definitie van het fragment...................................................................................................14
7.5. Valstrikken bij het coderen..................................................................................................14
7.6. Een beschrijvende matrix aanleggen..................................................................................15
8. Axiaal coderen...........................................................................................................................15
Inleiding......................................................................................................................................15
8.1. Verschillen met kwantitatief onderzoek..............................................................................16
8.2. en werkwijze........................................................................................................................16
8.3. Een codeerschema gebruiken?............................................................................................16
8.4.Memo’s schrijven..................................................................................................................17
8.5. Vragen stellen......................................................................................................................18
9. Selectief coderen.......................................................................................................................19
Inleiding......................................................................................................................................19
9.1. Methoden.............................................................................................................................19
9.2. Relaties controleren.............................................................................................................23
10. Focusgroepen analyseren........................................................................................................23
1
,Hoofdstuk 2: kwaliteit van kwalitatief onderzoek.............................................................................24
1. Inleiding.....................................................................................................................................24
2. Visies op een continuüm............................................................................................................25
3. Neiging tot radicaliseren............................................................................................................26
4. “Intens methodologisch bewustzijn” als motto.........................................................................26
5. Criteria.......................................................................................................................................26
5.1. Criterium 1: interne validiteit...............................................................................................26
5.2. Criterium 2: externe validiteit..............................................................................................27
5.3. Criterium 3: Interne betrouwbaarheid.................................................................................28
5.4. Criterium 4: externe betrouwbaarheid................................................................................28
5.5. Criterium 5: authenticiteit en relevantie.............................................................................29
Strategie 1: triangulatie..............................................................................................................29
Strategie 2: validering door onderzoekssubjecten (examen!!)..................................................30
Strategie 3: zoeken naar falsificatie (belangrijkste)...................................................................31
Strategie 4: “Auditspoor” en “peer debriefing”..........................................................................32
Hoofdstuk 3: rapporteren van kwalitatief en kwantitatief onderzoek...............................................33
1. Vormen van wetenschappelijke rapportering............................................................................33
1.1. Onderzoeksrapporten en boeken........................................................................................33
1.2. Wetenschappelijke artikels..................................................................................................33
1.3. Alternatieve rapporteringsvormen.......................................................................................33
2. Onderdelen van een publicatie..................................................................................................34
2.0. Titel en “abstract”................................................................................................................34
Inleiding, 2.1. Probleemstelling, 2.2. Literatuurstudie................................................................34
2.3. Methodensectie....................................................................................................................34
2.4. Presentatie van de resultaten..............................................................................................35
2.5. “Discussie”-sectie................................................................................................................36
2.6. Besluit..................................................................................................................................36
2.7. Mogelijke bijlagen................................................................................................................36
2.7. Richtlijnen over het verwijzen naar interviews....................................................................37
2.8. Richtlijnen over het gebruik van citaten..............................................................................37
3. Het schrijfproces........................................................................................................................38
4. Grafische voorstellingen............................................................................................................39
Inleiding......................................................................................................................................39
4.1. Keuze...................................................................................................................................39
4.2. Presentatie...........................................................................................................................39
4.3. Plaats op de pagina.............................................................................................................40
4.4. Tabellen en grafieken: zelfstudie!.......................................................................................40
Hoofdstuk 4: discoursanalyse...........................................................................................................41
1. Inleiding.....................................................................................................................................41
2. Conversatieanalyse....................................................................................................................42
3. Kritische discoursanalyse...........................................................................................................42
2
, 4. Discoursanalyse voor criminologen...........................................................................................43
4.1. Processen van in- en uitsluiting...........................................................................................43
4.2. Vroege vormen van discoursanalyse...................................................................................43
5. Taal als “discours”.....................................................................................................................44
5.1. Vijf principes........................................................................................................................44
Hoofdstuk 5: gevalstudie..................................................................................................................45
1. De gevalstudie als onderzoeksstrategie....................................................................................45
2. Gebruikt in veel tradities...........................................................................................................46
3. Vier terreinen in de criminologie met veel gevalstudies...........................................................46
4. Selectie van cases.....................................................................................................................47
5. Selectie binnen de case.............................................................................................................48
6. Dataverzameling en -analyse....................................................................................................48
Hoofdstuk 6: ethiek in sociaalwetenschappelijk onderzoek..............................................................48
1. Inleiding.....................................................................................................................................48
2. Enkele belangrijke issues (Vander Laenen & O’Gorman, 2016)................................................49
2.1. Informed consent.................................................................................................................49
2.2. Open en heimelijk onderzoek..............................................................................................50
2.3. Vrijwillige deelname.............................................................................................................50
2.4. Voorkomen van schade aan deelnemers.............................................................................51
2.5. Voorkomen van schade aan onderzoekers..........................................................................52
3. Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)..............................................................52
3.1. Welke gegevens?.................................................................................................................52
3.2. Uitgangspunten AVG............................................................................................................53
3.3. Maatregelen om privacy te beschermen.............................................................................53
3.4. Is pseudonimiseren of anonimiseren altijd noodzakelijk?....................................................54
4. Besluit: over het afwijken van ethische principes......................................................................54
Een terugblik op drie vakken methodologie.....................................................................................55
Introductie.........................................................................................................................................56
H1: coderen en data-entry in SPSS...................................................................................................56
1. De constructie van variabelen...................................................................................................56
2. Het coderen aan de hand van schalen......................................................................................57
H2: inleiding multivariate analyse....................................................................................................59
Inleiding.........................................................................................................................................59
1. Introductie..................................................................................................................................61
1.1. Univariate, bivariate en multivariate technieken................................................................61
1.2. Keuze van de analysetechniek............................................................................................61
1.3. Meetniveau van de variabelen (!)........................................................................................61
1.4. Afhankelijke en onafhankelijke variabelen..........................................................................62
1.5. Toetsen van modellen, theorieën........................................................................................63
H3: beschrijvende en inferentiële statistiek.....................................................................................63
1. Algemene kwesties....................................................................................................................63
3
, 1.1. Data cleaning.......................................................................................................................63
1.2. Missing values......................................................................................................................66
1.3. Variabelen prepareren.........................................................................................................67
1.4. Repliceerbaarheid van analyses..........................................................................................69
1.5. Statistische paketten...........................................................................................................69
2. Beschrijvende en inferentiële statistiek in vogelvlucht.............................................................69
2.1. Beschrijvende statistie.........................................................................................................69
2.2. Inferentiële statistiek...........................................................................................................70
H4: symmetrische bivariate technieken...........................................................................................72
1. Symmetrische bivariate technieken..........................................................................................72
2. Correlatie als maat voor lineaire samenhang............................................................................73
3. Kruistabellen, Chi² en odds ratio................................................................................................74
4. Illustratie SPSS...........................................................................................................................77
H5: verschillen tussen groepen.........................................................................................................78
1. Introductie..................................................................................................................................78
1.1. Overzicht schematisch.........................................................................................................78
1.2. Verschillen tussen groepen..................................................................................................79
2. Parametrische toetsen met 2 groepen......................................................................................79
2.1. T-test voor onafhankelijke steekproeven (twee groepen)...................................................80
2.2. T-test voor afhankelijke steekproeven (twee groepen).......................................................82
3. Niet-parametrische toetsen met 2 groepen...............................................................................83
4. Parametrische toetsen met meer dan 2 groepen......................................................................84
5. Niet-parametrische toetsen met meer dan 2 groepen..............................................................85
H6: PCA en schaalconstructie...........................................................................................................86
1. Introductie..................................................................................................................................86
2. Schaalconstructie en betrouwbaarheid.....................................................................................88
3. Principale componenten analyse...............................................................................................88
4. Praktische kwesties en assumpties...........................................................................................92
5. Voorbeelden met SPSS..............................................................................................................92
H7: regressieanalyse.........................................................................................................................94
1. Linieaire regressieanalyse.........................................................................................................94
1.1. Introductie............................................................................................................................94
1.2. Enkelvoudige lineaire regressieanalyse...............................................................................94
1.3. Meervoudige lineaire regressieanalyse...............................................................................95
1.4. Assumpties...........................................................................................................................97
1.5. Procedure met SPSS............................................................................................................98
1.6. Rapportage..........................................................................................................................99
2. Varianten van de meervoudige regressieanalyse......................................................................99
H8: slotcollege: oefening SPSS ‘vertrouwen in de instellingen’......................................................100
1. Voorbereidende analyses........................................................................................................100
2. Beschrijvende analyses...........................................................................................................101
4
, 3. Bivariate samenhang (verband)..............................................................................................101
4. Verschillen tussen groepen......................................................................................................101
5. Regressieanalyse.....................................................................................................................101
RESULTATEN................................................................................................................................102
1. Resultaten voorbereidende analyses....................................................................................102
2. Resultaten beschrijvende analyses......................................................................................102
3. Resultaten bivariate samenhang (verband).........................................................................102
4. Resultaten verschillen tussen groepen.................................................................................103
5. Resultaten regressieanalyse.................................................................................................104
KWALITATIEF LUIK
Hoofdstuk 1: data-analyse
1. Voorbeeld
Onderzoeksvragen:
Leidt de TPI (tactische politie-interventie) week in de basisopleiding van aspirant-
inspecteurs van de Limburgse politieschool tot een voldoende niveau van competentie
inzake geweldsbeheersing?
Welke factoren spelen een rol in die impact?
Tentatief conceptueel kader bij het begin van het onderzoek: 3 categorieën van voorwaarden
Docentkenmerken (bv. expertise): eigenschappen van lesgevers die de impact van de
opleiding kunnen beïnvloeden
5
, Studentkenmerken (bv. motivatie): persoonlijke eigenschappen van de deelnemers die de
leerresultaten kunnen beïnvloeden
Programmakenmerken (bv. trainingsmethoden: wat aangeleerd wordt en op welke manier):
hoe het programma is opgebouwd en welke methoden worden gebruikt
2. Inleiding
Dit vak biedt een voorbeeldtraject om te leren analyseren:
Voor dit vak vrij strikt te volgen
In de toekomst eventueel flexibeler toepassen, afhankelijk van de behoeften
De aanpak van data-analyse (= de methode) hangt af van het gekozen paradigma (bv. post-
positivistisch, constructivistisch of kritisch)
Elk paradigma heeft zijn eigen visie op kennis en realiteit
Dichter bij positivisme -> dichter bij kwant
Wij volgen 1 benadering: grounded theory
2.1. Gemeenschappelijke structuur in kwalitatieve analyse
Er zijn een aantal fasen die terugkomen in de meeste analytische benaderingen:
Fase 1: Klaarmaken van het materiaal (digitaliseren)
o bv. interview transcriberen
o Alles moet in digitale vorm gebracht worden
Fase 2: Databeheer en eerste lezing transcripts
o Je organiseert je data en leest deze voor een eerste globale indruk
o Daarbij wordt aangeraden verschillende leeswijzen toe te passen: letterlijk,
interpretatief (met memo’s) en reflexief (met aandacht voor je eigen rol als
onderzoeker)
Fase 3: Afbreken
o Data opsplitsen en niet-relevante data wegfilteren
o Niet holistisch (= allesomvattend geheel)
o Cf. metafoor van analyse van archeologische site
o Je gaat de data ontleden en filteren, zoals een archeoloog lagen afgraaft. Hierbij
bepaal je fragmenten die relevant zijn voor je onderzoeksvragen. Het coderen
gebeurt meestal in verschillende fasen: open, axiaal en selectief
Fase 4: Opbouwen
o Data verbinden met als resultaat eerst concepten en thema’s, en daarna soms
theorieën
o Je groepeert data in betekenisvolle gehelen (categorieën, concepten) en gaat op
zoek naar verbanden vb. alle respondenten die iets zeggen over motivatie
Fase 5: Rapporteren
o vb. artikel schrijven, doctoraat, taak,…
o Gebeurt vaak al tijdens de analyse
2.2. Enkele alternatieve analytische benaderingen
Narratieve analyse
Focus op de formele structuur van een boodschap: niet enkel de volgorde van de
gebeurtenissen, maar ook hoe het verteld wordt (de ‘plot’ van het verhaal), hoe het
opgebouwd wordt
o Waar ligt de nadruk in het verhaal?
o vb. feiten gepleegd -> hoe is dit kunnen gebeuren? -> verhaal van zijn leven tot aan
de gebeurtenis
o Structuur i/h verhaal vb. goede jeugd -> kantelmoment -> traumatische gebeurtenis
-> alles kapot
Sterk gelijkend op conversatieanalyse (= het bestuderen van structuur en verloop van
alledaagse gesprekken; structuren met elkaar vergelijken)
= bepaalde manier om naar interviews, transcripts te kijken
6
,Kwalitatieve inhoudsanalyse
Coderen en interpreteren van inhouden van teksten (betekenis achterhalen)
In elk geval meer dan louter tellen van inhouden (i.e. kwantitatieve inhoudsanalyse vb. hoe
vaak wordt dat bepaald woord gebruikt in teksten van de laatste 3 maanden)
(Kritische) discoursanalyse
Focus op hoe taal betekenissen creëert en zo de werkelijkheid construeert
o Hoe wordt taal gebruikt om macht, ongelijkheid en ideologieën te ondersteunen
o vb. een label heeft gevolgen
Zie les hierover
Interpretatieve (fenomenologische) analyse
Centrale onderzoeksvraag: Hoe geven mensen betekenis aan hun omgeving?
Sterke focus op beleving: hoe mensen gebeurtenissen ervaren, voelen en interpreteren
o vb. nagaan welke uitleg delict-plegende jongeren aan hun gedrag geven ->
groepsdruk, plezier,…
Concrete analytische aanpak lijkt sterk op grounded theory
Thematische analyse
Op zoek naar thema’s of ‘betekeniseenheden’ in de dataset
o vb. 20 mensen interviewen over mening t.a.v. politie -> welke thema’s komen hierin
aan bod?
Lijkt op grounded theory, maar dan met veel minder theoretische ambities:
o Wel open en axiaal coderen, maar nauwelijks selectief coderen
o Wel thema’s identificeren, maar nauwelijks op zoek gaan naar hun onderlinge
samenhang
Templateanalyse: één bepaalde benadering van thematische analyse met veel nadruk op
deductief gebruik van een codeschema
o Op voorhand vertrekken van een lijstje van thema’s (codeschema), op zoek gaan
naar de verbanden
2.3. Grounded theory
De gekozen benadering in deze cursus:
Grounded theory
o Zie Glaser & Strauss 1967 (= grondleggers); poging om kwalitatief onderzoek te
herwaarderen
o Wordt vaak gebruikt in de praktijk
o We volgen niet dé benadering, maar één interpretatie ervan (er zijn er meerdere, wij
bekijken 1 vorm van grounded theory)
o Bottom-up benadering waarbij je vertrekt vanuit data om theorie op te bouwen
Aangevuld met de analysemethode van Miles & Huberman
o Nadruk op het gebruik van grafische voorstellingen
De verhouding inductie/deductie bij grounded theory
De nadruk ligt op de inductieve weg (= bijzonder -> algemeen; vanuit de empirische
realiteit vertrekken en een theorie ontwikkelen)
o Cf. “analytische inductie” = stap voor stap theorie aanpassen o.b.v. nieuwe
observaties of uitzonderingen op de data
o Vertrekken van specifieke observaties en op basis daarvan komen tot een theorie
over concepten en vooral hun onderlinge verbanden
Maar ook deductieve aspecten [= algemeen -> bijzonder; vanuit een theorie vertrekken
en die “testen”
(of verder ontwikkelen) in de empirische realiteit] , bv.
o Theoretische steekproeftrekking: met niet veel conceptueel kader vooraf
vertrekken (zoals bij inductief) , maar toch al wat ideeën vooraf, of al gelezen over
het onderwerp (dus beetje deductief)
o Gebruik van “sensitizing concepts” uit de literatuur: concepten die je gevoelig
maken voor bepaalde observaties
7
, Lichte vorm van deductie (theorie op voorhand; in je achterhoofd houden
tijdens dataverzameling )
vb. docentkenmerken, studentenkenmerken en programmakenmerken zodat
je al weet waar je op moet letten
o De onderzoeker moet een “theoretische gevoeligheid” hebben
= reflex om empirische bevindingen te linken aan theorieën; vaardigheid om
wat personen in een interview vertellen, te vertalen naar theoretische taal
Deels persoonlijk talent
Deels aan te leren, via een goede theoretische opleiding
vb. patiënt beschrijft symptomen in eigen taal en arts komt tot diagnose
Onze benadering: bijkomende nadruk op deductie
vb. veel nadruk op het conceptueel kader
2.4. Fasering van de analyse
Cyclisch proces op twee plaatsen in onderzoek: data-analyse is geen lineair proces (zoals kwant
onderzoek)
(1) Bij steekproeftrekkingen, bv.
o Afnemen van enkele interviews
o Analyse van interviews
o Aanpassing van topiclijst (meer gefocust)
o Bijkomende interviews
o Analyse van interviews
o Etc.
Dit wordt herhaald tot er theoretische saturatie optreedt, d.w.z. tot er geen nieuwe informatie
meer bijkomt
(2) Bij de analyse zelf: voortdurende vergelijking
o De tussentijdse conclusies in vraag stellen (op zoek gaan naar falsificatie) door
nieuwe data te verzamelen
Ofwel bevestiging van de theorie
Ofwel geen bevestiging
Ofwel echte falsificatie
Ofwel nuance: het werkt maar in bepaalde omstandigheden (meestal)
o Proces van afbreken en opbouwen
Open coderen = afbreken; axiaal/selectief coderen = opbouwen
=> data analyse in 3 stappen:
(1) Open coderen: gegevens opdelen in kleine, betekenisvolle stukjes -> AFBREKEN
Opdelen van gegevens in kleinere delen die relevant zijn voor de onderzoeksvraag (in
stukken knippen en op stapels leggen)
Codes toekennen aan die delen (namen geven aan de stapels)
vb. transcript: “wat een fantastische docent!” -> stapel docentkenmerken
(2) Axiaal coderen -> OPBOUWEN
Het verbinden van losse codes tot een geheel (rond centrale assen of “axissen”)
o Opsplitsen vb. stapel docentkenmerken: sommige fragmenten gaan over expertise
en sommige over kwaliteit van lesgeven
o Samenvoegen vb. stapel met maar 1 fragment bij andere code steken
Focussen op centrale concepten: wat zijn de kernideeën die je uit de data haalt?
Stapeltjes beginnen organiseren; structuur aanbrengen
(3) Selectief coderen -> OPBOUWEN
De concepten met elkaar in verband brengen tot een theorie, bv.
o Bv. stapeltje motivatie en stapeltje competentie: terug naar patronen kijken —
hebben mensen die gemotiveerd zijn ook meer geleerd?
o Welke processen leiden tot welke uitkomst?
Vaak wordt één concept tot “centrale categorie” gekozen
8
, o Er kan ook gesproken worden over afhankelijke en onafhankelijke variabelen
Onafhankelijke variabelen: factoren die iets beïnvloeden (bv. motivatie)
Afhankelijke variabelen: het resultaat of effect (bv. succesvolle re-integratie)
2.5. Theoretisch model
Model zoals het er idealiter zou uitzien volgens Glaser en Strauss:
Onderzoek opzetten: onderzoeksvraag en onderzoeksdesign
Open data verzamelen
Open coderen
Verder axiaal coderen
Meer gerichte data verzamelen
Open coderen
Verder axiaal coderen
(Verder herhalingen van voorgaande cyclus)
Selectief coderen
Eventueel zeer gerichte data verzamelen
Rapporteren
=> voortdurend cyclisch proces
In dit model werk je telkens met nieuwe data bij elke cyclus
Voorbeeld: Je begint met een eerste ronde van open data (bv. een paar interviews). Na open en
axiaal coderen zie je interessante patronen of thema’s opduiken. Dan besluit je: "Ik wil dit verder
onderzoeken", en je gaat opnieuw data verzamelen, gericht op wat je tot dan toe gevonden
hebt. Dat herhaal je in cycli, waarbij elke nieuwe cyclus verdieping of gerichte
toetsing mogelijk maakt.
2.6. Praktijkmodel
In de praktijk vaak niet de tijd of mogelijkheden om het uit te voeren zoals daarnet vermeld, dan
zoals hier doen:
Vaak gebruikt praktijkmodel (vb. in dit vak)
Onderzoek opzetten: onderzoeksvraag en onderzoeksdesign
Data verzamelen
Analyseren
Rapporteren
Aangepast praktijkmodel
Zoals theoretisch model maar dan op subsets van de data i.p.v. op nieuwe data
3. Kwalitatief databeheer
Bij kwantitatief onderzoek: opmaken database, data cleanen, duidelijk codeboek, logboek voor de
analyses etc.
Ook belangrijk bij kwalitatief onderzoek: klasseren en indiceren van kwalitatieve data, bv.
Ruwe data bv. veldnotities, documenten, interviews in digitale vorm,…
Gedeeltelijk verwerkte data bv. interviewtranscripts
Gecodeerde data bv. gecodeerde transcripts (NVIVO bestanden)
Codeerschema’s (per fase in het onderzoek) vb. codebomen
Memo’s: ideeën tijdens het coderen
Zoekacties: woorden of codes die je opzoekt
Analyseschema’s: tabellen die je maakt tijdens het analyseren over hoe factoren zich tot
elkaar verhouden
Logboek: chronologisch overzicht van dataverzameling en –analyse: heel belangrijk!
o Dagboek tijdens het analyseren, kunnen memo’s zijn, de stappen die je zet,
verschillende versies,…
Proefversies van het eindrapport
Index van al het voorgaande
9
, Beheer kan m.b.v. tekstverwerking of softwarepakketten voor kwalitatieve data-analyse (bv.
NVivo)
4. Softwarepakketten voor kwalitatieve data-analyse
Bieden hulpmiddelen en ondersteuning voor kwalitatieve data-analyse
Maar doen niet de analyse voor jou
Jij moet nog steeds strategieën voor data-analyse leren
Data-analyse met de hulp van een softwarepakket heeft een aantal voordelen
Consistentie (je codering blijft identiek doorheen het proces)
Snelheid
Representatie (je ziet duidelijk wat er in je data zit)
Consolidering (je kan inzichten bundelen, alle data op 1 plaats )
Het heeft echter ook nadelen
Financiële kost
Tijdsinvestering om het pakket in te oefenen
Risico op te sterke focus op fragmenten en te weinig op context (contextverlies)
Wij gebruiken NVIVO: maar er zijn nog veel andere, bv. ATLAS.ti, MAXQDA, etc.
5. De eerste kennismaking met het materiaal
Indien data zelf verzameld en uitgeschreven: voorsprong
Indien niet: eerst grondig doorlezen, niet meteen beginnen coderen!
Bekijk het interview in zijn geheel
Dat globaal zicht kan immers verminderen bij het coderen
Coderen kan je blik vernauwen; lees dus eerst breed
Drie manieren van doorlezen:
Letterlijk lezen: focus op woorden, voortgang in het gesprek, sequentie van
gebeurtenissen, etc.
Interpretatief lezen: dieper kijken naar de betekenis, tegen de achtergrond van
conceptueel kader
o M.b.v. theoretische memo’s
Reflexief lezen: aandacht voor de eigen rol bij het tot stand komen van het materiaal
(kwaliteit)
o M.b.v. reflexieve/methodologische memo’s vb. “vraag was te sturend”
Typische onzekerheden bij de eerste kennismaking met het materiaal
“Alles is belangrijk”; “hoe vind ik de juiste weg?”
o Er is geen “juiste” weg
o Belangrijk is
Dat men transparant is en die keuze goed beargumenteert
Dat de analyse ondersteund is door de data: wat je als onderzoeker
concludeert of beweert, moet aantoonbaar gebaseerd zijn op wat je in de data
hebt gevonden.
o Cf. complexe analyses bij kwantitatief onderzoek (kwali lijkt vaak warrig en kwanti
vaak gestructureerd, maar ook bij kwanti keuzes maken die geen duidelijke regels
volgen)
“Niets is zoals ik het bedoeld had”
o Respondenten antwoorden doorgaans niet in termen van het theoretisch kader; ze
komen vaak met totaal andere issues
o Don’t worry:
Naarmate de analyse vordert zal je doorgaans wel patronen vinden
Biedt een gelegenheid om conceptueel kader te verrijken of nuanceren
En als dat niet lukt: vermeld het eerlijk
10