Samenvatting Farmacologie & Toxicologie |Hogeschool Gent

H1: farmacologie
1.1 Inleiding in de farmacologie
1.1.1 Ontwikkeling van farmaca
Ontdekking van geneesmiddelen vroeger:
 Extractie uit planten:
o Morfine – papaver somiferium (klaprozen)
o Digitalisglycosiden – digitalis purpurea
 Afgescheiden door schimmels:
o Penicilline (penicillum notatum, flemming)
 Extractie uit dierlijke organen:
o Insuline (pancreas)
Ontdekking geneesmiddelen nu: drug design, PC gestuurd
Preklinische fase:
 In vitro (op cellen)
 In vivo (dierexperimenten)
o Toxiciteit
o Orgaanafwijkingen
o Werkingsmechanisme
o Farmacokinetische eigenschappen (ADME)
 Indien voordelen > risico’s : klinische fase
Klinische fase:
I. Veiligheid + optimale dosering (steekproef – 20 gezonde vrijwilligers)
II. Doeltreffendheid + bijwerkingen (100-tal patiënten)
III. Werkt GM beter, even goed of minder dan bestaande GM of placebo
(>1000)
IV. Nieuwe of zeldzame bijwerkingen of op langetermijn (=post-marketing)

,1.1.2 Toedieningsvormen van farmaca
Vaste preparaten:
 Poeders
 Tabletten (smelt-, retard-, maagsapresistent)
 Capsules (gelules)
 Suppositoria (zetpillen)
Halfvaste preparaten:
 Zalven
 Crèmes
 Gelen
Vloeibare preparaten:
 Oplossingen
 Siropen (suikergehalte, let op diabetes!)  ethanol om in oplossing te houden
 Emulsies (olie/water, schudden!)
 Suspensies (vaste stof in vloeistof, schudden!) niet lang houdbaar
1.1.3 Toedieningswijzen
Lokale toediening:
 Voordeel: hoge con GM toedienen, kleine hoeveelheden opgenomen in BB
 Weinig bijwerkingen
 Lichaam moet weinig moeite doen om GM op te nemen
 Vb: zalven, crèmes, neus-, oog-, oordruppels
 Inhalatie (puffer)
Systemische toediening:
1. Enterale toediening: via GI
 Oraal (= per os):
o Opname via mucosa maag-darmkanaal
o In bloed verdeelt het over lichaam
 Sublinguaal en buccaal (=onder tong, wang):
o Opname via mondslijmvlies
o Snelle werking + omzeiling firs-pass-effect
o Enkel werkzaam in lage conc + goed door slijmvlies dringen
 Rectaal (suppo en klysma):
o Opname GM via slijmvlies rectum
o Omzeilen first-pass-effect
o Voordeel: makkelijk bij kinderen, slikproblemen, bewusteloos,..
o Nadeel: absorptie variabel (je weet niet hoeveel opgenomen)
 Bij voorkeur oraal

2. Parenteraal:
 Niet via GI  first-pass-effect vermijden

,  Passeert GI
 Subcutane en intramusculaire injectie
 Intraveneuze injectie (rechtstreek BB)
 TTS: Transdermaal ToedieningsSysteem) (pleister of gel)
1.2 Farmacokinetiek (SWS 1 examenvraag)
Farmacokinetiek:
=wat doet ons lichaam met het GM
ADME:
 A: absorptie
 D: distributie
 E: eliminatie
 Metabolisatie
 Excretie




1.2.1 Absorptie
Absorptie:
=het lichaam neemt GM op in de circulatie (BB)
 via passieve diffusie (soms gefaciliteerde diffusie) of actief transport dmv
influx-transporter
 Oraal: absorptie in dunne darm
 Absorptie = resorptie = opname GM vanaf toedieningsplaats tot in
bloedplasma


Plasmaconcentratie-tijdcurve: (belangrijk)
 Cmax: max conc die in plasma bereikt wordt
 Tmax: tijdstip waarop Cmax bereikt wordt

,  MTC: minimaal toxische concentratie (= max toelaatbaar)
 MEC: minimaal effectieve concentratie
 AUC: area under curve (= maat bloodstelling GM in lichaam)
 Therapeutisch venster: verschil MTC en MEC
 Werkingsduur: tijd waarin plasmaconc in therapeutisch venster liggen




Bruistablet werkt sneller dan slik pil  losse actieve bestanddelen, gaat sneller op
Toxisch gebied: zeer veer bijwerkingen
Retard vorm: werkt langer, vertraagde vrijstelling
Passage van GM doorheen celmembraan:
1. Passieve niet-ionische diffusie
2. Carrier-gemedieerd transport:
 Gefaciliteerde diffusie (passief)
 Actief transport met energiebehoefte (ATP)
3. Pinocytose of endocytose
4. Poriëndiffusie of ultrafiltratie of paracellulair
transport (=tussen membranen)
5. Efflux door P-glycoproteïne
Examenvraag: benoem getekende lijnen of teken
gevraagde lijn:




Snelheid:
afh toedieningsvorm, toedingsweg en fysisch-chemische eig werkzame stof
 Vaste stof: trager in algemene circulatie