WELZIJN EN VEILIGHEID OP HET WERK
1 INLEIDING
1.1 ACHTERGROND WELZIJNSWET
Aandacht voor veiligheid + welzijn op het werk = strategisch omwille van diverse redenen
Het zorgt voor het waarborgen van een ‘goede’ toestand en het voorkomen van alle vormen van
schade
Er zijn een aantal redenen die duiden waarom veiligheid in een werkomgeving zo belangrijk is:
1. Humanitaire, sociaal- maatschappelijke redenen
☌ Voorkoming van alle vormen van schade aan werknemers is een elementaire humanitaire plicht
voor iedereen en zeker voor hen die een verantwoordelijke functie oefenen
☌ Humanitaire redenen gaat elke andere reden vooraf
☌ Arbeidsongevallen + beroepsziekten confronteren niet alleen de bedrijfsleiding met realiteit
o Ook collega’s, oversten en familieleden van betrokken personen delen op dat moment in
het leed dat aan slachtoffer betrokken wordt
☌ Gevolgen van een ongeval of ziekte kunnen op sociaal vlak zeer verschillend zijn
o Voor slachtoffer zelf kan een (tijdelijk of permanente) vermindering van lichamelijke
validiteit ontstaan
Gevolgen hiervan kunnen zowel psychisch als moreel vlak belangrijk zijn en dit zowel
in het kader van het werk als tijdens de vrije tijd en eigen zelfredzaamheid
o Nabestaanden, vrienden en kennissen van het slachtoffer kennen vooral psychisch leed
2. Juridische redenen
☌ Bepaalde inbreuken kunnen strafrechtelijk of burgerrechtelijk bestraft worden
☌ Strafrechtelijke verantwoordelijkheid vloeit voort uit schending van leefregels die door
gemeenschap werden uitgevaardigd met het oog op orde die zij noodzakelijk acht voor
leefbaarheid van de gemeenschap
o Men wordt derhalve door gemeenschap ter verantwoording geroepen voor daden waarvan
gemeenschap vindt dat zij niet mogen worden gepleegd
o Deze verantwoordelijkheid ontstaat enkel indien zowel de misdrijven als straffen
ondubbelzinnig bij wet werden bepaald
☌ Burgerlijke aansprakelijkheid: veroorzaker moet de nadelige gevolgen van zijn foutief handelen (nl.
de schade) herstellen
3. Financieel-economische redenen
☌ Voor slachtoffers + omgeving
☌ Ook voor werkgever is arbeidsongeval een dure kwestie
1
, ☌ Kwaliteit, veiligheid en rendement gaan hand in hand
o Heeft als gevolg dat arbeidsongeval voor onderneming veel geld kost
o Daarom is het belangrijk om realistische overweging te maken tussen:
Enerzijds het garanderen van veiligheid
Anderzijds kostprijs van veiligheidsbevorderende maatregelen
☌ Meeste werknemers hebben jaren inspanningen gedaan om hun werktaak naar behoren uit te
voeren
o Ze hebben daarbij een zekere expertise opgebouwd
o Wanneer een werknemer omwille van een arbeidsongeval zijn beroepsactiviteit moet
stopzetten of overstappen naar een andere taak, gaat hun ervaring en deskundigheid
verloren => is eveneens kost voor organisatie
1.2 WELZIJNSWET
De wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk
= welzijnswet
= basiswet op vlak van veiligheid en gezondheid op het werk
De wet schept een kader waarin de uitvoeringsbesluiten genomen worden
Deze uitvoeringsbesluiten worden voor het merendeel gebundeld in de Codex over het welzijn op het werk
van 12 juni 2017
Besluiten in deze Codex zijn opgebouwd volgens een filosofie die vernieuwend is ten opzichte van
deze waarvan uitgegaan werd in het Algemeen Reglement voor Arbeidsbescherming (ARAB)
o ARAB = vroegere codificatie van voorschriften inzake arbeidsveiligheid- en gezondheid
o ARAB bevat voornamelijk gedetailleerde middelenvoorschriften
Welzijnswet + Codex houden minder uitvoerig omschreven technische voorschriften in
o Er wordt gewerkt volgens een lossere structuur met voornamelijk rechtsnormen waaraan de
werkgever op zijn eigen manier concrete invulling kan geven
Welzijnswet is van toepassing op 7 verschillende domeinen:
1. Leefmilieu
2. Psychosociale aspecten
o Bv. ongewenst gedrag, burn-out, teamcohesie, pesten op het werk, bemiddeling, ….
3. Verfraaiing van de arbeidsplaatsen
o “gezellig maken” bv. break-ruimte
4. Arbeidsveiligheid
o PBM = persoonlijke beschermingsmiddelen
5. Arbeidshygiëne
6. Bescherming van de gezondheid
o Medisch toezicht, bescherming toekomstige moeders op werkplek
7. Ergonomie
o Ergonomie van de werkplek
2
,2 BELEID OMTRENT WELZIJN VAN WERKNEMERS OP HET WERK
Risico’s vormen een bedreiging voor:
De mens zelf
Zijn materiële goederen
Zijn voorgenomen activiteiten
Op dezelfde wijze als waarop de mens als individu bloot staat aan risico’s, worden ook
ondernemingen + inrichtingen geconfronteerd met risico’s
De diverse maatschappelijke & technologische ontwikkelingen hebben gezorgd voor:
o Een verbetering van kwaliteit van het leven
o Enorme toename in de complexiteit en omvang van risico’s
In privésfeer + op werkvloer te maken met verschillende soorten risico’s
In het kader van welzijn op het werk is het, als werkgever, van belang om het welzijn van de
werknemers te garanderen
Wanneer welzijn gezien wordt als doelstelling, impliceert dit een doelgerichte aanpak + werkwijze
o Onder de vorm van een systeem
Artikel 5 van de welzijnswet legt aan werkgever de algemene verplichting op om de nodige maatregelen
te treffen ter bevordering van het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk
Om aan deze verplichting te voldoen, heeft werkgever nood aan een gestructureerde +
systematische aanpak
Deze realiseert hij adhv:
☌ Een doordacht veiligheidsbeleid dat aangeeft waarvoor het bedrijf staat op vlak van veiligheid
(beleidsverklaring)
☌ Een risico-inventarisatie + evaluatie die aangeeft waar het bedrijf staat op een bepaald moment
☌ Een globaal preventieplan dat duidelijk maakt waar de onderneming over 5 jaar wil staan op vlak
van welzijn op het werk
☌ Een jaaractieplan dat jaarlijks aangeeft wat de organisatie zal realiseren om de doelstellingen te
behalen uit het globaal preventieplan
De traditionele aanpak, waarbij voorkomingsmaatregelen getroffen werden na het optreden van
de schade, is totaal voorbijgestreefd
Het optreden van de schade was dan de aanleiding tot het ontdekken van de oorzaken, zodat
gelijkaardige ongevallen voorkomen konden worden
Uit arbeidsongevallenstatistieken is duidelijk gebleken dat het voorkomingsbeleid gunstige
gevolgen heeft gehad
o Laatste jaren is het besef gegroeid dat preventie van arbeidsongevallen + beroepsziekten
een globale benadering vergt van de werknemer op arbeidspost zelf
3
, = traditionele aanpak
Het waarborgen van het welzijn op het werk maakt deel uit van een globaal beleid: het preventiebeleid
Preventiebeleid = dit beleid is er op gericht op de voorkoming van alle schadegevallen (niet enkel
ongevallen) + risico’s voor de veiligheid en de gezondheid van de mens
Kern van het preventiebeleid bestaat uit:
o Het voorzien van risico’s die aanleiding kunnen geven tot schade
Het uiteindelijk doel omvat het uitschakelen van onaanvaardbare risico’s of het beperken van deze
risico’s tot een aanvaardbaar peil
Welzijnsbeleid vroeger: (reactief)
Bestrijden van de risico’s NA het ongeval
Gedetailleerde, reglementaire teksten
Welzijnsbeleid nu: (preventief)
Bestrijden van risico’s VOOR het ongeval
Lossere structuur, meer bewegingsvrijheid
4
1 INLEIDING
1.1 ACHTERGROND WELZIJNSWET
Aandacht voor veiligheid + welzijn op het werk = strategisch omwille van diverse redenen
Het zorgt voor het waarborgen van een ‘goede’ toestand en het voorkomen van alle vormen van
schade
Er zijn een aantal redenen die duiden waarom veiligheid in een werkomgeving zo belangrijk is:
1. Humanitaire, sociaal- maatschappelijke redenen
☌ Voorkoming van alle vormen van schade aan werknemers is een elementaire humanitaire plicht
voor iedereen en zeker voor hen die een verantwoordelijke functie oefenen
☌ Humanitaire redenen gaat elke andere reden vooraf
☌ Arbeidsongevallen + beroepsziekten confronteren niet alleen de bedrijfsleiding met realiteit
o Ook collega’s, oversten en familieleden van betrokken personen delen op dat moment in
het leed dat aan slachtoffer betrokken wordt
☌ Gevolgen van een ongeval of ziekte kunnen op sociaal vlak zeer verschillend zijn
o Voor slachtoffer zelf kan een (tijdelijk of permanente) vermindering van lichamelijke
validiteit ontstaan
Gevolgen hiervan kunnen zowel psychisch als moreel vlak belangrijk zijn en dit zowel
in het kader van het werk als tijdens de vrije tijd en eigen zelfredzaamheid
o Nabestaanden, vrienden en kennissen van het slachtoffer kennen vooral psychisch leed
2. Juridische redenen
☌ Bepaalde inbreuken kunnen strafrechtelijk of burgerrechtelijk bestraft worden
☌ Strafrechtelijke verantwoordelijkheid vloeit voort uit schending van leefregels die door
gemeenschap werden uitgevaardigd met het oog op orde die zij noodzakelijk acht voor
leefbaarheid van de gemeenschap
o Men wordt derhalve door gemeenschap ter verantwoording geroepen voor daden waarvan
gemeenschap vindt dat zij niet mogen worden gepleegd
o Deze verantwoordelijkheid ontstaat enkel indien zowel de misdrijven als straffen
ondubbelzinnig bij wet werden bepaald
☌ Burgerlijke aansprakelijkheid: veroorzaker moet de nadelige gevolgen van zijn foutief handelen (nl.
de schade) herstellen
3. Financieel-economische redenen
☌ Voor slachtoffers + omgeving
☌ Ook voor werkgever is arbeidsongeval een dure kwestie
1
, ☌ Kwaliteit, veiligheid en rendement gaan hand in hand
o Heeft als gevolg dat arbeidsongeval voor onderneming veel geld kost
o Daarom is het belangrijk om realistische overweging te maken tussen:
Enerzijds het garanderen van veiligheid
Anderzijds kostprijs van veiligheidsbevorderende maatregelen
☌ Meeste werknemers hebben jaren inspanningen gedaan om hun werktaak naar behoren uit te
voeren
o Ze hebben daarbij een zekere expertise opgebouwd
o Wanneer een werknemer omwille van een arbeidsongeval zijn beroepsactiviteit moet
stopzetten of overstappen naar een andere taak, gaat hun ervaring en deskundigheid
verloren => is eveneens kost voor organisatie
1.2 WELZIJNSWET
De wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk
= welzijnswet
= basiswet op vlak van veiligheid en gezondheid op het werk
De wet schept een kader waarin de uitvoeringsbesluiten genomen worden
Deze uitvoeringsbesluiten worden voor het merendeel gebundeld in de Codex over het welzijn op het werk
van 12 juni 2017
Besluiten in deze Codex zijn opgebouwd volgens een filosofie die vernieuwend is ten opzichte van
deze waarvan uitgegaan werd in het Algemeen Reglement voor Arbeidsbescherming (ARAB)
o ARAB = vroegere codificatie van voorschriften inzake arbeidsveiligheid- en gezondheid
o ARAB bevat voornamelijk gedetailleerde middelenvoorschriften
Welzijnswet + Codex houden minder uitvoerig omschreven technische voorschriften in
o Er wordt gewerkt volgens een lossere structuur met voornamelijk rechtsnormen waaraan de
werkgever op zijn eigen manier concrete invulling kan geven
Welzijnswet is van toepassing op 7 verschillende domeinen:
1. Leefmilieu
2. Psychosociale aspecten
o Bv. ongewenst gedrag, burn-out, teamcohesie, pesten op het werk, bemiddeling, ….
3. Verfraaiing van de arbeidsplaatsen
o “gezellig maken” bv. break-ruimte
4. Arbeidsveiligheid
o PBM = persoonlijke beschermingsmiddelen
5. Arbeidshygiëne
6. Bescherming van de gezondheid
o Medisch toezicht, bescherming toekomstige moeders op werkplek
7. Ergonomie
o Ergonomie van de werkplek
2
,2 BELEID OMTRENT WELZIJN VAN WERKNEMERS OP HET WERK
Risico’s vormen een bedreiging voor:
De mens zelf
Zijn materiële goederen
Zijn voorgenomen activiteiten
Op dezelfde wijze als waarop de mens als individu bloot staat aan risico’s, worden ook
ondernemingen + inrichtingen geconfronteerd met risico’s
De diverse maatschappelijke & technologische ontwikkelingen hebben gezorgd voor:
o Een verbetering van kwaliteit van het leven
o Enorme toename in de complexiteit en omvang van risico’s
In privésfeer + op werkvloer te maken met verschillende soorten risico’s
In het kader van welzijn op het werk is het, als werkgever, van belang om het welzijn van de
werknemers te garanderen
Wanneer welzijn gezien wordt als doelstelling, impliceert dit een doelgerichte aanpak + werkwijze
o Onder de vorm van een systeem
Artikel 5 van de welzijnswet legt aan werkgever de algemene verplichting op om de nodige maatregelen
te treffen ter bevordering van het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk
Om aan deze verplichting te voldoen, heeft werkgever nood aan een gestructureerde +
systematische aanpak
Deze realiseert hij adhv:
☌ Een doordacht veiligheidsbeleid dat aangeeft waarvoor het bedrijf staat op vlak van veiligheid
(beleidsverklaring)
☌ Een risico-inventarisatie + evaluatie die aangeeft waar het bedrijf staat op een bepaald moment
☌ Een globaal preventieplan dat duidelijk maakt waar de onderneming over 5 jaar wil staan op vlak
van welzijn op het werk
☌ Een jaaractieplan dat jaarlijks aangeeft wat de organisatie zal realiseren om de doelstellingen te
behalen uit het globaal preventieplan
De traditionele aanpak, waarbij voorkomingsmaatregelen getroffen werden na het optreden van
de schade, is totaal voorbijgestreefd
Het optreden van de schade was dan de aanleiding tot het ontdekken van de oorzaken, zodat
gelijkaardige ongevallen voorkomen konden worden
Uit arbeidsongevallenstatistieken is duidelijk gebleken dat het voorkomingsbeleid gunstige
gevolgen heeft gehad
o Laatste jaren is het besef gegroeid dat preventie van arbeidsongevallen + beroepsziekten
een globale benadering vergt van de werknemer op arbeidspost zelf
3
, = traditionele aanpak
Het waarborgen van het welzijn op het werk maakt deel uit van een globaal beleid: het preventiebeleid
Preventiebeleid = dit beleid is er op gericht op de voorkoming van alle schadegevallen (niet enkel
ongevallen) + risico’s voor de veiligheid en de gezondheid van de mens
Kern van het preventiebeleid bestaat uit:
o Het voorzien van risico’s die aanleiding kunnen geven tot schade
Het uiteindelijk doel omvat het uitschakelen van onaanvaardbare risico’s of het beperken van deze
risico’s tot een aanvaardbaar peil
Welzijnsbeleid vroeger: (reactief)
Bestrijden van de risico’s NA het ongeval
Gedetailleerde, reglementaire teksten
Welzijnsbeleid nu: (preventief)
Bestrijden van risico’s VOOR het ongeval
Lossere structuur, meer bewegingsvrijheid
4
