phoJournalistiek en informatie
Les 1 : inleiding en nieuwsecologie : nieuwsmodellen, spelers in het veld en
mediaconcentratie
Doelstellingen vak :
- Wetenschappelijk inzichten
- Kritisch reflecteren
- Nieuwe ontwikkelingen in context plaatsen
Wat is nieuws?
Artikel VB en PVDA : “nieuwsapp”. Nieuwsapp staat in een artikel tussen “”
omdat het hier gaat over een app waar er veel controle is van de partij zelf over
de app. Er wordt zelf bepaald wat en hoe er gerapporteerd wordt.
- Waarom doet een politieke partij dit?
o Manier om publiek dichtbij de partij te houden. Er is verbinding
tussen partij en achterban.
Hoort zo een nieuwsapp thuis in een nieuwsrubriek, staan zo een nieuwsapp
naast De Morgen, HLN, VRT NWS?
- Partijen stellen dat het uiteraard gaat over een ander soort nieuws, nieuws
vanuit de partij zelf.
o Voordeel hier : bedoeling van een nieuwsmerk is dat je tussen bron
en brede publiek staat. Hier is er geen filter meer, er is geen
tussenstap of extra check. Alle frames van partij zelf komen
rechtsreeks terecht in het nieuws.
o Er is geen filter, dus ook geen kritische massa die zaken in vraag
kan stellen.
o Als dit bijkomend is naast sterke berichtgevers, is het nog geen
probleem want blijft dan gewoon bij extra bron dat gecounterd kan
worden door andere spelers. Van zodra de andere spelers gehinderd
worden is er wel een probleem.
Artikel : Het Jake Paul-effect in Milaan : waarom diva Jutta Leerdam groter is dan
het schaatsen zelf en zich kan permitteren de pers te negeren
- Jutta kan zich een privéjet permitteren en de rest van de ploeg vloog
samen. Ze kan zich permitteren door als influencer reclame te maken voor
producten en zo extra inkomsten heeft.
- Jutta negeert de pers en wil er niet mee praten door het feit dat ze al
zoveel info vrijgeeft via haar eigen kanalen en ze wil haar kunnen
focussen. Na de druk vanuit het schaatsteam gaf ze 1 interview met de
NOS, in dat interview ging het mis. De manier van vragen stellen door de
interviewer was redleijk kritisch over haar privéleven en een blessure en
de behandeling ervan. Je ziet hier exact hetzelfde gebeuren als met de
politieke partijen, ook sportpersoonlijkheden hebben een rechtstreekse
achterban. Er ontstaat spanning tussen sport en journalistiek.
- Bekijk dit vanuit breder perspectief, het gaat over sportverslaggeving.
Voor deze verslaggeving is er heel veel nodig. In eerste plaats de rechten
om het uit te zenden, het kost tegenwoordig ook geld voor de uitzenders.
1
, We gingen ervanuit dat die altijd wel geld genoeg hadden, maar in loop
der jaren zijn er veranderingen in mediabeleid. Deze geeft duidelijke taken
aan uitzendkanalen. Grote spelers uit buitenland beginnen rechten over te
kopen en halen de rechten voor zich, waardoor wij als publiek in situatie
terecht komen waar we extra’s moeten betalen.
- Persaandacht = aandacht voor sport = aandacht voor sponsors =
inkomsten voor hele ploeg soort ecosysteem dat op elkaar inhaakt en
dat voor problemen zorgt voor breder publiek om info te krijgen over
bepaalde zaken.
Wat is nieuws?
- Eigen nieuwsgebruik? : op welke manier komen wij in aanraking met
nieuws? Hoe krijgen we zelf nieuws binnen?
- Kanalen? : sociale media, kranten, anderen in je omgeving, podcasts
zoals “Het Kwartier”, radionieuws (= één van de meest onderschatte
kanalen, waar multi tasking een groot effect heeft.
o Reden van gratis aanbieding nieuws aan jongeren : gaat over
binding. De hoop is er dat nadien jongeren overstap zullen maken
naar betalend nieuws.
o Uses and gratifications theorie : als het gaat om info hebben we
nood om geïnformeerd te worden over de wereld rondom ons. Om
beslissingen te maken en inschatten wat er allemaal gebeurt. Je
komt terecht in een routine. Men moet kritisch kijken naar (gratis)
alternatieven.
- Frequentie?locatie? routines?
- Vergelijking met famielieleden en andere generaties? Hebben ze
ander wereldbeeld?
Nieuws en communicatiemodellen
Communicatieproces :
- Een proces dat tijd vraagt om informatie over te dragen.
- Aan de ene kant heb je de zender en aan de andere kant de ontvanger.
Daartussen ziet iets zoals een boodschap.
- Fauconnier : = “het proces waardoor een zender bewustzijnsinhoud
overdraagt of tracht over te dragen aan een of meer ontvangers en dit
door middel van een kanaal, signaal en tekens”.
- Kanaal stuurt signalen door, signalen dragen de betekenis van zender
naar ontvanger.
Verschuivingen tegenwoordig :
- Zender kan tegenwoordig ook originele bron zijn.
Fasen communicatieproces :
1) Coderen : je moet u betekenis omzetten in code
2) Tekens omzetten in signalen
3) Door kanaal sturen naar ontvanger
4) Ontvanger decodeert en interpreteert : specifieke woorden die we zien
in nieuwsitems, dat materiaal wordt door ontvanger geïnterpreteerd,
gedecodeerd.
2
, - Problemen : ruis, onvolledige weergave van gedachten, tegenstrijdige
communicatie,… waardoor er geen geslaagde communicatie plaatsvindt.
Zelfde dag, verschillend nieuwsmerk
Op 1 dezelfde dag kan je andere boodschappen binnen krijgen. Is het beeld
vanuit verschillende nieuwsmerken steeds hetzelfde?
- We zien vaak topic dat ooit al naar voren gekomen is, dat dat nog eens
terugkomt in een krant als er bv nieuwe uitspraken over gedaan worden
- De Morgen en HLN : DM is een kwaliteitskrant en HLN is een populaire
krant. Ze behoren wel tot dezelfde groep, DPG.
- Voorpagina’s van kranten hebben gelijkenissen en verschillen. De Tijd
heeft volledige andere topics dan andere nieuwsmerken, komt doordat ze
focussen op economisch nieuws.
Waar kan het misgaan?
Selectieprocessen : 7 soorten
Meeste boodschappen komen niet of in verminkte vorm over, dit komt door :
- Selectief uitzenden : heel veel dingen in nieuwsredactie worden niet
gezien als nieuws en worden niet uitgezonden. Heeft vaak te maken met
ideologisch wereldbeeld dat je selectieproces gaat beïnvloeden. Ook over
selectief uitzenden op vlak van commerciële logica. Doel is om uiteindelijk
materiaal te kunnen verkopen.
- Selectieve kennisname : je bent zelf beperkt, er is informatie overload.
Je eigen achtergrond als publiek speelt een rol. Zelfs als we al het nieuws
willen consumeren (niet mogelijk), speelt je achtergrond een grote rol.
Gaan vaak maar deel van het nieuws begrijpen adhv onze achtergrond.
- Selectieve aandacht : gaat over je eigen voorkeuren in topics. Sommige
thema’s interesseren je niet, waardoor je boodschap niet zult verwerken
- Selectieve waarneming : misschien wordt er boodschap uitgezonden die
niet bij je past, en probeer je die info weg te duwen van jou.
- Selectief onthouden : elke dag komt er zoveel nieuwe info op je af,
waardoor je niet alles perfect kan onthouden. We slagen dingen op die we
kunnen linken met frames, kapstokken die je al mee hebt in je hoofd. Niet
alles zal op langetermijn onthouden worden.
- Selectief aanvaarden :
- Selectief over dingen praten : gaat over personen in je omgeving
waarmee je over topics praat die voorbijkomen in het nieuws. Gaat over
rechtstreekse en indirecte invloed.
Van communicatiemodellen…
Meest eenvoudige model is dat van zender ontvanger. Dit model hoort bij de
almacht van media-theorie.
Laswell : 5 componenten
- Wie (=communicator) : doet aan control research : gaat over macht van
media, er is balans tussen stemmen die iets komen brengen in het nieuws
vs mensen die minder macht hebben om te communiceren. wie krijgt
spreektijd en wie wordt monddood gemaakt?
3
, - Zegt wat (=boodschap) : content research : wat wordt er precies gezegd?
Waar gaat de boodschap over? Je kan boodschap niet brengen op neutrale
manier, er is altijd een invalshoek nodig om je verhaal te kunnen brengen.
boodschap kan bedoelde en onbedoelde effecten hebben.
- Via welk kanaal
- Tegen wie : audience research : je kan publiek opdelen in deelgroepen
waarbij je ziet waar uitdagingen zitten voor nieuwsmakers, niet iedereen is
even makkelijk te bereiken.
- Met welk effect? : effect research : als je organisaties binnen
samenleving zelden aan het woord laat komen, krijg je als effect dat
mensen niet blij zijn met wat doorsnee mainstream media doen. macht
kan leiden tot ontevredenheid.
het medium speelt belangrijke rol in hoe boodschap er gaat uitzien. Het heeft
impact op wie je gaat selecteren als bron. Bv : als je iemand moet selecteren om
te komen praten op het radionieuws ga je ervoor zorgen dat de persoon helder
en duidelijk spreekt. Ook ga je proberen op voorhand op te nemen zodat er
geknipt en geplakt kan worden. criteria pas je aan aan de hand van het
gekozen medium.
Shannon-Weaver model : 6 componenten :
- Source : bron als vertrekpunt waar journalist info vandaan heeft gehaald.
- Encoderen
- Kanaal
- Decodeer
- Ontvanger
- Feedback : terugkerende pijl die we in vorige modellen nog niet zagen.
Ontvanger gaat terug refereren naar de bron. Als het gaat over
nieuwsmakers kan je bv denken aan de openbare omroep en hoe je daar
als nieuwsgebruiker feedback kan geven aan de redactie over bv dingen
waar je het niet mee eens bent. de openbare omroep heeft een ombuds
die de klachten verzamelt, voordeel hiervan is dat :
o mensen weten bij wie ze terecht komen
o je gaat niet 100 keer dezelfde boodschap binnen krijgen als
individuele journalist, dus je moet als individuele journalist niet te
veel tijd steken hierin
o ombuds als go between tussen publiek en redactie.
o Kwaliteit staat voorop
Maar ook ruis is hier erg aanwezig.
Maletzke model :
ook hier zien we de zender die
specifieke boodschap gaat door sturen
die uiteindelijk terecht komt bij de
ontvanger.
Er vindt spontane feedback plaats.
Kan ook niet spontaan zijn, waarbij je
als zender echt feedback vraagt aan
het publiek.
4
Les 1 : inleiding en nieuwsecologie : nieuwsmodellen, spelers in het veld en
mediaconcentratie
Doelstellingen vak :
- Wetenschappelijk inzichten
- Kritisch reflecteren
- Nieuwe ontwikkelingen in context plaatsen
Wat is nieuws?
Artikel VB en PVDA : “nieuwsapp”. Nieuwsapp staat in een artikel tussen “”
omdat het hier gaat over een app waar er veel controle is van de partij zelf over
de app. Er wordt zelf bepaald wat en hoe er gerapporteerd wordt.
- Waarom doet een politieke partij dit?
o Manier om publiek dichtbij de partij te houden. Er is verbinding
tussen partij en achterban.
Hoort zo een nieuwsapp thuis in een nieuwsrubriek, staan zo een nieuwsapp
naast De Morgen, HLN, VRT NWS?
- Partijen stellen dat het uiteraard gaat over een ander soort nieuws, nieuws
vanuit de partij zelf.
o Voordeel hier : bedoeling van een nieuwsmerk is dat je tussen bron
en brede publiek staat. Hier is er geen filter meer, er is geen
tussenstap of extra check. Alle frames van partij zelf komen
rechtsreeks terecht in het nieuws.
o Er is geen filter, dus ook geen kritische massa die zaken in vraag
kan stellen.
o Als dit bijkomend is naast sterke berichtgevers, is het nog geen
probleem want blijft dan gewoon bij extra bron dat gecounterd kan
worden door andere spelers. Van zodra de andere spelers gehinderd
worden is er wel een probleem.
Artikel : Het Jake Paul-effect in Milaan : waarom diva Jutta Leerdam groter is dan
het schaatsen zelf en zich kan permitteren de pers te negeren
- Jutta kan zich een privéjet permitteren en de rest van de ploeg vloog
samen. Ze kan zich permitteren door als influencer reclame te maken voor
producten en zo extra inkomsten heeft.
- Jutta negeert de pers en wil er niet mee praten door het feit dat ze al
zoveel info vrijgeeft via haar eigen kanalen en ze wil haar kunnen
focussen. Na de druk vanuit het schaatsteam gaf ze 1 interview met de
NOS, in dat interview ging het mis. De manier van vragen stellen door de
interviewer was redleijk kritisch over haar privéleven en een blessure en
de behandeling ervan. Je ziet hier exact hetzelfde gebeuren als met de
politieke partijen, ook sportpersoonlijkheden hebben een rechtstreekse
achterban. Er ontstaat spanning tussen sport en journalistiek.
- Bekijk dit vanuit breder perspectief, het gaat over sportverslaggeving.
Voor deze verslaggeving is er heel veel nodig. In eerste plaats de rechten
om het uit te zenden, het kost tegenwoordig ook geld voor de uitzenders.
1
, We gingen ervanuit dat die altijd wel geld genoeg hadden, maar in loop
der jaren zijn er veranderingen in mediabeleid. Deze geeft duidelijke taken
aan uitzendkanalen. Grote spelers uit buitenland beginnen rechten over te
kopen en halen de rechten voor zich, waardoor wij als publiek in situatie
terecht komen waar we extra’s moeten betalen.
- Persaandacht = aandacht voor sport = aandacht voor sponsors =
inkomsten voor hele ploeg soort ecosysteem dat op elkaar inhaakt en
dat voor problemen zorgt voor breder publiek om info te krijgen over
bepaalde zaken.
Wat is nieuws?
- Eigen nieuwsgebruik? : op welke manier komen wij in aanraking met
nieuws? Hoe krijgen we zelf nieuws binnen?
- Kanalen? : sociale media, kranten, anderen in je omgeving, podcasts
zoals “Het Kwartier”, radionieuws (= één van de meest onderschatte
kanalen, waar multi tasking een groot effect heeft.
o Reden van gratis aanbieding nieuws aan jongeren : gaat over
binding. De hoop is er dat nadien jongeren overstap zullen maken
naar betalend nieuws.
o Uses and gratifications theorie : als het gaat om info hebben we
nood om geïnformeerd te worden over de wereld rondom ons. Om
beslissingen te maken en inschatten wat er allemaal gebeurt. Je
komt terecht in een routine. Men moet kritisch kijken naar (gratis)
alternatieven.
- Frequentie?locatie? routines?
- Vergelijking met famielieleden en andere generaties? Hebben ze
ander wereldbeeld?
Nieuws en communicatiemodellen
Communicatieproces :
- Een proces dat tijd vraagt om informatie over te dragen.
- Aan de ene kant heb je de zender en aan de andere kant de ontvanger.
Daartussen ziet iets zoals een boodschap.
- Fauconnier : = “het proces waardoor een zender bewustzijnsinhoud
overdraagt of tracht over te dragen aan een of meer ontvangers en dit
door middel van een kanaal, signaal en tekens”.
- Kanaal stuurt signalen door, signalen dragen de betekenis van zender
naar ontvanger.
Verschuivingen tegenwoordig :
- Zender kan tegenwoordig ook originele bron zijn.
Fasen communicatieproces :
1) Coderen : je moet u betekenis omzetten in code
2) Tekens omzetten in signalen
3) Door kanaal sturen naar ontvanger
4) Ontvanger decodeert en interpreteert : specifieke woorden die we zien
in nieuwsitems, dat materiaal wordt door ontvanger geïnterpreteerd,
gedecodeerd.
2
, - Problemen : ruis, onvolledige weergave van gedachten, tegenstrijdige
communicatie,… waardoor er geen geslaagde communicatie plaatsvindt.
Zelfde dag, verschillend nieuwsmerk
Op 1 dezelfde dag kan je andere boodschappen binnen krijgen. Is het beeld
vanuit verschillende nieuwsmerken steeds hetzelfde?
- We zien vaak topic dat ooit al naar voren gekomen is, dat dat nog eens
terugkomt in een krant als er bv nieuwe uitspraken over gedaan worden
- De Morgen en HLN : DM is een kwaliteitskrant en HLN is een populaire
krant. Ze behoren wel tot dezelfde groep, DPG.
- Voorpagina’s van kranten hebben gelijkenissen en verschillen. De Tijd
heeft volledige andere topics dan andere nieuwsmerken, komt doordat ze
focussen op economisch nieuws.
Waar kan het misgaan?
Selectieprocessen : 7 soorten
Meeste boodschappen komen niet of in verminkte vorm over, dit komt door :
- Selectief uitzenden : heel veel dingen in nieuwsredactie worden niet
gezien als nieuws en worden niet uitgezonden. Heeft vaak te maken met
ideologisch wereldbeeld dat je selectieproces gaat beïnvloeden. Ook over
selectief uitzenden op vlak van commerciële logica. Doel is om uiteindelijk
materiaal te kunnen verkopen.
- Selectieve kennisname : je bent zelf beperkt, er is informatie overload.
Je eigen achtergrond als publiek speelt een rol. Zelfs als we al het nieuws
willen consumeren (niet mogelijk), speelt je achtergrond een grote rol.
Gaan vaak maar deel van het nieuws begrijpen adhv onze achtergrond.
- Selectieve aandacht : gaat over je eigen voorkeuren in topics. Sommige
thema’s interesseren je niet, waardoor je boodschap niet zult verwerken
- Selectieve waarneming : misschien wordt er boodschap uitgezonden die
niet bij je past, en probeer je die info weg te duwen van jou.
- Selectief onthouden : elke dag komt er zoveel nieuwe info op je af,
waardoor je niet alles perfect kan onthouden. We slagen dingen op die we
kunnen linken met frames, kapstokken die je al mee hebt in je hoofd. Niet
alles zal op langetermijn onthouden worden.
- Selectief aanvaarden :
- Selectief over dingen praten : gaat over personen in je omgeving
waarmee je over topics praat die voorbijkomen in het nieuws. Gaat over
rechtstreekse en indirecte invloed.
Van communicatiemodellen…
Meest eenvoudige model is dat van zender ontvanger. Dit model hoort bij de
almacht van media-theorie.
Laswell : 5 componenten
- Wie (=communicator) : doet aan control research : gaat over macht van
media, er is balans tussen stemmen die iets komen brengen in het nieuws
vs mensen die minder macht hebben om te communiceren. wie krijgt
spreektijd en wie wordt monddood gemaakt?
3
, - Zegt wat (=boodschap) : content research : wat wordt er precies gezegd?
Waar gaat de boodschap over? Je kan boodschap niet brengen op neutrale
manier, er is altijd een invalshoek nodig om je verhaal te kunnen brengen.
boodschap kan bedoelde en onbedoelde effecten hebben.
- Via welk kanaal
- Tegen wie : audience research : je kan publiek opdelen in deelgroepen
waarbij je ziet waar uitdagingen zitten voor nieuwsmakers, niet iedereen is
even makkelijk te bereiken.
- Met welk effect? : effect research : als je organisaties binnen
samenleving zelden aan het woord laat komen, krijg je als effect dat
mensen niet blij zijn met wat doorsnee mainstream media doen. macht
kan leiden tot ontevredenheid.
het medium speelt belangrijke rol in hoe boodschap er gaat uitzien. Het heeft
impact op wie je gaat selecteren als bron. Bv : als je iemand moet selecteren om
te komen praten op het radionieuws ga je ervoor zorgen dat de persoon helder
en duidelijk spreekt. Ook ga je proberen op voorhand op te nemen zodat er
geknipt en geplakt kan worden. criteria pas je aan aan de hand van het
gekozen medium.
Shannon-Weaver model : 6 componenten :
- Source : bron als vertrekpunt waar journalist info vandaan heeft gehaald.
- Encoderen
- Kanaal
- Decodeer
- Ontvanger
- Feedback : terugkerende pijl die we in vorige modellen nog niet zagen.
Ontvanger gaat terug refereren naar de bron. Als het gaat over
nieuwsmakers kan je bv denken aan de openbare omroep en hoe je daar
als nieuwsgebruiker feedback kan geven aan de redactie over bv dingen
waar je het niet mee eens bent. de openbare omroep heeft een ombuds
die de klachten verzamelt, voordeel hiervan is dat :
o mensen weten bij wie ze terecht komen
o je gaat niet 100 keer dezelfde boodschap binnen krijgen als
individuele journalist, dus je moet als individuele journalist niet te
veel tijd steken hierin
o ombuds als go between tussen publiek en redactie.
o Kwaliteit staat voorop
Maar ook ruis is hier erg aanwezig.
Maletzke model :
ook hier zien we de zender die
specifieke boodschap gaat door sturen
die uiteindelijk terecht komt bij de
ontvanger.
Er vindt spontane feedback plaats.
Kan ook niet spontaan zijn, waarbij je
als zender echt feedback vraagt aan
het publiek.
4
