Samenvatting Gehoor Assessment | Logopedie | Arteveldehogeschool | 2025/26

Gehoor Assessment
Semester 2

Toonaudiometrie

Inleiding: wat is toonaudiometrie?
Toonaudiometrie is een gehoortest waarmee men het minimale geluidsniveau bepaalt
waarop iemand zuivere tonen kan horen op verschillende frequenties. Gebeurt via:
 Luchtgeleiding (LG)
Geluid gaat via het buitenoor en middenoor naar het binnenoor.
Test van het volledige gehoorsysteem.

 Beengeleiding (BG)
Trillingen worden rechtstreeks op het schedelbot (mastoïd) aangeboden.
Test enkel binnenoor.

Frequenties (Hz) en geluidsniveaus (dBHL)

Belangrijke principes
 LG en BG kunnen gelijklopen of verschillen.
 BG kan nooit slechter zijn dan LG.
 Via LG bepaal je of iemand goed of slecht hoort (gehoordrempel) en de graad
van gehoorverlies.
 Door LG en BG te vergelijken bepaal je de aard of het type van gehoorverlies:
o Geleidingsverlies: buiten- of middenoor
o Perceptief/ sensorineuraal verlies (binnenoor of gehoorzenuw)
o Gemengd gehoorverlies



Afname van het toonaudiogram
Testomgeving
 Test gebeurt bij voorkeur in een geluidsarme cabine.
 Omgevingsgeluid met ≤ 35 dB(A) zijn.
 Onderzoeker moet de testpersoon kunnen zien, voor observatie. Maar de
testpersoon mag de bediening van de audiometer niet zien of horen.



Transducers (geluidsaanbieders)
Luchtgeleiding
 Koptelefoons
o Supra-aurale koptelefoons: Rusten op oren, kans storend omgevingsgeluid
o Circumaurale koptelefoons: Sluiten oren en dempen omgevingsgeluid

 Inserttelefoons
o Dopjes in gehoorgang, vaak bij jongere kinderen.



 Luidsprekers in vrij veld
o Meten het beste oor, niet oorspecifiek.

, o Jonge kinderen, testen met hoorapparaten, personen die andere
transducers weigeren.

Beengeleiding
 Beengeleider op de mastoïd. Achter het oor of soms op voorhoofd.
 Stimuleert beide cochlea’s, respons komt van beste oor.
 Meet eveneens enkel het beste oor, niet oorspecifiek.



Kalibratie en onderhoud
 Correcte frequentie, correct geluidsniveau = betrouwbare metingen
 Jaarlijkse professionele kalibratie van audiometer en transducers.
 Dagelijkse controle door de onderzoeker. Luisteren naar testtonen.
o 60 dBHL (luchtgeleiding)
o 40dBHL (beengeleiding)
 Elke transducer is apart gekalibreerd voor dat specifieke toestel.
 Regelmatig onderhoud:
o Controleren van kabels
o Vervangen van versleten oorkussens
o Reinigen en desinfecteren van materiaal



Stimulusparameters
Soort stimulus
 Zuivere tonen (standaard)
 Warbletonen (frequentie-gemoduleerd), vooral:
o Bij jonge kinderen
o Bij vrijveldmetingen (tegen staande golven)
o Soms bij tinnituspatiënten

Geluidsniveau
 Uitgedrukt in dBHL (Hearing Level)
 Bereik:
o LG: ongeveer –10 dBHL tot +120 dBHL, stappen van 5dB
o BG: lager maximum (tot ±70 dBHL)
 Veiligheidsknop (“extended range”) nodig voor zeer hoge LG-niveaus

Frequenties
 Octaaffrequenties: 125 – 250 – 500 – 1000 – 2000 – 4000 – 8000 Hz
 Tussenfrequenties: 750 – 1500 – 3000 – 6000 Hz (indien nodig)
 LG: 125 tot 8000 Hz
 BG: 250 tot 4000 Hz (125 Hz nooit, 8000 Hz uitzonderlijk)

Stimulusduur
 Toon 1–3 seconden, pauze 1–3 seconden
 Geen vast ritme → voorkomt neurale vermoeidheid = vals-positieve reacties
 Kan continu of gepulseerd aangeboden worden
Drempelbepaling
Methodes
Hughson-Westlake (5 up – 10 down) – voorkeursmethode
 Start op goed hoorbaar niveau (bv. 40 dBHL), niet gehoord  +20dB

,  Hoor je de toon? → 10 dB omlaag
 Hoor je niets? → 5 dB omhoog
 Drempel = laagste niveau dat 3 keer gehoord wordt

Stijgende methode
 Start onder de vermoedelijke drempel
 Ga in stappen van 5 dB omhoog tot respons
 Minder betrouwbaar, patiënt reageert soms laat → vaak gebruik bij jonge kinderen



Instructies aan de testpersoon
 Duidelijke uitleg vooraf
 Respons kan via:
o Knop indrukken
o Handopsteken
o Taak uitvoeren
 Beste oor eerst testen
 Eerst LG, daarna BG (BG is niet nodig als LG normaal is)



Testverloop
Men start met het beste oor. Indien onbekend  1000Hz op beide oren.
 LG: 1000 → 2000 → 4000 → 8000 → 1000 (controle) → 500 → 250 → 125 Hz
 BG: zelfde maar 250 – 4000 Hz



Notatie: het toonaudiogram
Basisprincipes
 Elk oor apart meten
 LG meten met koptelefoon of inserts
 Symbolen:
o LG rechts = O (rood)
o LG links = X (blauw)
o BG rechts = <
o BG links = >
 LG-lijnen = volle lijn
 BG-lijnen = stippellijn
 Horizonale as: Frequentie (Hz)
 Verticale as: Geluidsniveau (dBHL)

Geen respons op maximum
 Symbool met pijl naar beneden
 Niet verbinden met andere meetpunten



Spraakbanaan
 Zone in het audiogram waar spraakklanken zich bevinden
 Klanken die onder de gehoordrempel liggen, worden niet gehoord
→ Belangrijk voor inschatting van communicatieve beperkingen



Terminologie en interpretatie

, Gehoordrempel
 Zwakste toon die iemand nog net hoort
 0 dBHL = gemiddelde normale gehoordrempel
 Variaties tot ±10 dB zijn normaal



Graad van gehoorverlies (op basis van LG)
Er bestaan verschillende berekeningsmethodes:

Fletcher Index (FI/ PTA)
 Gemiddelde van 500, 1000 en 2000 Hz
 Veelgebruikt internationaal

High Fletcher Index (HFI)
 Gemiddelde van 1000, 2000 en 4000 Hz
 Gebruikt door RIZIV voor tegemoetkomingen

Indice de la Perte Auditive (IPA)
 Gemiddelde met extra gewicht voor 1000 Hz
 500 + 2(1000) + 200/ 4
 Vooral in de revalidatiesector
 Heeft uitzonderingsregels bij specifieke audiogramvormen

BIAP-methode
 Gemiddelde van 500, 1000, 2000 en 4000 Hz
 Gebruikt in klinische audiologie en voor erkenning van handicap via Vlaams
Agentschap voor Personen met Handicap

Classificatie volgens BIAP
 0–20 dBHL: normaal/subnormaal
 21–90 dBHL: slechthorend
 91–119 dBHL: doof
 ≥120 dBHL: totaal gehoorverlies (cophose)

Graad DBHL
Normaal 0–20
Licht 21–40
Matig 41–70
Ernstig 71–90
Doofheid >90
Unilateraal: 1 oor
Bilateraal: beide oren

Verschil <15 dB  symmetrisch
>15 dB  assymetrisch



Aard en vorm van gehoorverlies
Wordt bepaald door LG en BG te vergelijken.

 Aard: waar zit het probleem?