Samenvatting Beweging | Basisvaardigheden & Motorische Ontwikkeling | VIVES | 2025/26

Beweging:
DEEL 1 beweging!
Hoofdstuk 1: inleiding: basisvaardigheden & materiaal:
1.1 De ontwikkeling van ‘basisvaardigheden’:
Bij geboorte baby:

 Geen beheersing vn motoriek.
 Wel: primitieve reflexen & babyreflexen.
=> reflexen vnf geboorte vn baby aanwezig zn of kort erna ontw & na
bepaalde tijd verdwijnen.


Def: reflex: willekeurige, automatische (nt door wil gestuurde) fysieke &/ of
emotionele reactie op prikkel.

Primitieve reflex --> helpen om geboren te worden & om te overleven.

Vb: grijpreflex --> vuistje maken rond vinger

Vb: zuigreflex --> zuigen wnr lippen worden aangeraakt.



 Motorische ontw beïnvloed dr interactie tss taakeisen, biologische factoren
vn individu & omgevingscondities.
 Ontw beïnvloed dr aanleg vn kind, ouder, school & omgeving wrin kind
opgroeit.

1.1.1 Motorische capaciteiten:
1) Van zintuigen & reflexen nr motorische capaciteiten.

 Motorische capaciteiten = belangrijke basis vr ontw vn motoriek.
 Onder motorische cap. verstaan we:
- Oprichten vn hoofd
- Steunen
- Grijpen & stabiliteit.

2) Van motorische cap. naar basisvh (=bewegingsnatuur) --> wisselwerking tss
interne & externe factoren.

=> capaciteiten mt zintuigen samen, bij alle bewegingen rol spelen.

 Motorische cap beginnen na ong één maand wnr baby hoofd begint op te
richten.
 In balans blijven --> beroep op stabiliteit.

1.1.2 Basisvaardigheden = primaire bewegingspatronen:
Dr wederzijdse beïnvloeding vn nature & nurture:


1

,  Minder/ wng externe prikkels & stimulansen: minder/ wng motorische
ontw.
 Grote individuele verschillen wrdr leeftijdsaanduidingen bij vh relatief zn.
o Leeftijdsaanduidingen zn referentiepunten.
 Na oprichten vn hoofd, ontw motoriek verder --> vn liggende baby nr
rechtopgaande peuter.
 Ontw begint bij: motorische cap & evolueert nr primaire
bewegingspatronen (=basisvaardigheden)
 Als kind vr eerst nr kk --> beschikken over arsenaal basisvaardigh
(bewegingsnatuur)




1.1.3 Motorische basisvorming (IN kleuterschool):
 “Onderweg vn bewegingsnatuur nr bewegingscultuur”
 Kinderen nr school mt eigen bewegingsnatuur --> basisvaardigh die ze
hebben.
 Als lk uitdagend letterlijk en/ of figuurlijk bewegingslandschap aanbieden.

 Automatiseren & verbreden vn basisch dr varianten aan te bieden &
herhaling te voorzien.
 Automatisatie zorgt dt: bewegingen vnzelf gaan & ruimte geeft vr
nieuwe vh.
 Kleuterfase: vral ervaren & oefenen vn basisvh/ “fase van het
ervaren”.
Vb: fietsen wordt eerst bewust geleerd, erna automatisch (met één hand
fietsen)

 Doel: later goed kunnen deelnamen aan bewegingscultuur (= welke
bewegingsvh samenleving belangrijk vindt) => verschilt per land/
cultuur.



Goede motorische basisvorming:

 Begint bij: bewegingsnatuur & slaat brug vn natuur nr bewegingscultuur.
 Aanleg dr gepaste uitdagingen helpen ontw.

2

,  Goede motorische basisvorming --> noodzakelijk fundament vn elke
specifieke bewegingscultuur.

Van bewegingsnatuur nr bewegingscultuur:




--> van onder naar boven in driehoek!!

 Intentioneel leren vn bewegingen verloopt volgens 3 fasen hierboven:
=> volgorde fasen is belangrijker dn tijdsduur vn elke fase!
=> mt voldoende aanleg & oefening --> fase snel doorlopen worden.
 Bewegingsnatuur --> altijd vertrekpunt.
 Bewegingscultuur wordt stap vr stap aangeleerd.
 Geen vaste leeftijd vr ontw vn basisvh.
 Kls zitten in 1e fase (ervaren)
 Oudste kls --> starten mt fase 2: beseffen.



3 fases van motorische ontwikkeling:

Fase 1: v/h ervaren: (kleuters)

 Automatiseren vn basisvh dmv uitdagende omgeving.
 Voorbewust, incidentieel leren.
 Basisvh oefenen & ervaren
 Dr herhaling worden bewegingen automatisch

Fase 2: v/h beseffen: (lagereschoolkind):

 Kind bewust maken vn bewegingen om geautomatiseerde basisvh te
wijzigen, te stileren of recoördineren.
 Bewust leren
 Inzicht krijgen in hoe bewegingen verlopen
 Basisvh bewust aanpassen & verbeteren
 Nt droog analyseren, maar bewegingsbewustzijn ontwikkelen.

Fase 3: v/h beheersen: (einde lagere school)

 Intentioneel specifieke vh aanleren (sporttechnieken)
 Bewust, intentioneel leren.
 Gericht technische vh leren.

3

,  Voorbereiding op deelname aan bewegingscultuur



Gallahue: proces van verwerving van bewegingsvormen:




=> motorische ontw

1.2 Soorten materiaal ifv basisvh:
Bedoeling: bepaalde basisvh op verschillende manieren proberen uitlokken =>
variante prikkels lokken variante antwoorden uit.

4 materiaalsoorten:
 Groot materiaal ( als vast object)
 Klein materiaal (als vast object)
 Klein materiaal (als hanteerbaar materiaal) --> voordelen & nadelen
kennen!!
 Combinatie vn klein & groot materiaal (vast)

 Vaste objecten= blijven staan, ze worden nt gemanipuleerd tijdens de
act.
 Hanteermateriaal= wordt net wel ter hand, voet, hoofd... genomen,
hiermee gaan kls a/d slag tijdens act.


1.2.1 Groot materiaal (als vast object):
Springkast of junior-
springkast (speciaal vr
kls)

Trapezoïde of combi-  Ideaal om allerlei toestellen aan te
frame haken.
 Trapezoïde gebruiken mt of zonder
dekplank.




Touwen  Meer gebruikt in lager onderwijs.
 Kls experimenteren er graag mee,
binnen hun mogelijkheden.
Banken (liefst  Liefst mt inhaaksystemen

4