ERFRECHT (module 4)
Inleiding
Deel 1. Definitie en begrippen
Erven = verkrijgen van een vermogen door het overlijden van
iemand.
Erfopvolging/ devolutie = de personen die erven. Men zegt
daarvan dat ze de persoon ‘opvolgen’, vandaar het woord
‘erfopvolging’.
Erfrecht = geheel van de regels dat aanwijst wie erft, de wijze
waarop de vermogensovergang gebeurt en de gevolgen ervan =
CIVIEL RECHT (= federale materie – dus voor heel België).
Te onderscheiden van erfbelasting (= regionale/ gewestelijke
materie –verschillende regeling in de 3 gewesten).
Hoofdstuk 1. Het openvallen van de nalatenschap
Deel 1. Nalatenschap valt open door het overlijden/ in de
woonplaats
OGENBLIK waarop PLAATS waar ESSENTIËLE
nalatenschap nalatenschap FORMALITEITEN
openvalt openvalt
Principe: art. 4.1 BW Woonplaats van de De regeling van een
stelt als uitganspunt erflater op het begrafenis:
voorop dat de ogenblik van het melding van overlijden
nalatenschap openvalt overlijden (art. 110 de bank blokkeert
door overlijde: de OBW) alle
fysieke, biologische tegoeden/kluizen
dood – de geneesheer = waar men zijn van de overledene en
stelt de dood vast/ hoofdverblijf heeft, of zijn echtgeno(o)t(e) –
verklaart het ook waar men de de bank heeft een
overlijden (of kan meerderheid van zijn fiscale verplicht-ing tot
gerechtelijk belangen heeft. (het is melding van alle
vastgesteld worden). een feitenkwestie –het tegoeden op dag van
Wat met iemand die in is niet noodzakelijk het overlijden (0u) –
een coma zit en niet waar hij wettelijk is vervolgens
meer zelfstandig kan inge-schreven) deblokkering een
leven? Zodra alle akte/ attest van
vitale functies volledig erfopvolging of een
en onomkeerbaar zijn akte van onroerende
uitgevallen, dan is erfopvolging
men dood.
De burgerlijke stand Is belangrijk op: Fiscale aangifte van
maakt een Burgerrechtelijk vlak: nalatenschap gebeurt
1
, overlijdensattest. de bevoegdheid vd in principe binnen de 4
Een erfgenaam bewijst rechtbank i.k.v. bij maanden na
zo dat iemand dood is. bijv. betwistingen over overlijden.
Zonder dit attest zal nalatenschap, macht-
een notaris geen iging tot verkoop enz.
nalaten-schapsdossier Fiscaal vlak: bepaalt in
openen. principe welk gewest
bevoegd is voor de
erfbelasting (
aangifte
nalatenschap).
Hoofdstuk 2. Bekwaamheid om te erven
1. Bestaan op moment van het openvallen vd
nalatenschap (art. 4.4 BW)
Erft een kindje dat verwekt is? Ja dit kan, op voorwaarde dat het
levens en levensvatbaar geboren wordt (NOOIT DIEREN).
Als de volgorde van overlijden van 2 personen niet vastgesteld kan
worden, wat dan? Dan geldt het vermoeden van gelijktijdig
overlijden (= commoriëntenleer) (art. 4.5 BW). De nalatenschappen
worden dan verdeeld zonder rekening te houden met de andere
overledene.
Wat met rechtspersonen (vennootschappen)? Ja, je kan in een
testament een rechtspersoon aanduiden als erfgenaam maar komt
niet rechtstreeks in aanmerking volgens de wet (zoals familie dat
wel doet).
2. Niet onwaardig zijn
De wet somt de gevallen van onwaardigheid op (= wanneer iemand niet
mag erven omdat hij/zij iets ergs heeft gedaan):
1. Opzettelijke feiten met de dood tot gevolg
o Veroordeling automatisch onwaardig (art. 4.6, 1° + 4.6, §2
BW)
o Uitzondering: als de dader overlijdt vóór de veroordeling dan is
die onwaardig als rechtbank dat uitspreekt (art. 4.6, 2° BW +
art. 4.6, §2 BW).
o Er is géén vergiffenis mogelijk! Bijv. ik vergeef mijn
verkrachter want hij is uiteindelijk ‘familie’ en krijgt nog
erfenis.
2. Opzettelijke feiten zonder dood tot gevolg
o Voorwaarden:
o Schuldig bevonden worden
2
Inleiding
Deel 1. Definitie en begrippen
Erven = verkrijgen van een vermogen door het overlijden van
iemand.
Erfopvolging/ devolutie = de personen die erven. Men zegt
daarvan dat ze de persoon ‘opvolgen’, vandaar het woord
‘erfopvolging’.
Erfrecht = geheel van de regels dat aanwijst wie erft, de wijze
waarop de vermogensovergang gebeurt en de gevolgen ervan =
CIVIEL RECHT (= federale materie – dus voor heel België).
Te onderscheiden van erfbelasting (= regionale/ gewestelijke
materie –verschillende regeling in de 3 gewesten).
Hoofdstuk 1. Het openvallen van de nalatenschap
Deel 1. Nalatenschap valt open door het overlijden/ in de
woonplaats
OGENBLIK waarop PLAATS waar ESSENTIËLE
nalatenschap nalatenschap FORMALITEITEN
openvalt openvalt
Principe: art. 4.1 BW Woonplaats van de De regeling van een
stelt als uitganspunt erflater op het begrafenis:
voorop dat de ogenblik van het melding van overlijden
nalatenschap openvalt overlijden (art. 110 de bank blokkeert
door overlijde: de OBW) alle
fysieke, biologische tegoeden/kluizen
dood – de geneesheer = waar men zijn van de overledene en
stelt de dood vast/ hoofdverblijf heeft, of zijn echtgeno(o)t(e) –
verklaart het ook waar men de de bank heeft een
overlijden (of kan meerderheid van zijn fiscale verplicht-ing tot
gerechtelijk belangen heeft. (het is melding van alle
vastgesteld worden). een feitenkwestie –het tegoeden op dag van
Wat met iemand die in is niet noodzakelijk het overlijden (0u) –
een coma zit en niet waar hij wettelijk is vervolgens
meer zelfstandig kan inge-schreven) deblokkering een
leven? Zodra alle akte/ attest van
vitale functies volledig erfopvolging of een
en onomkeerbaar zijn akte van onroerende
uitgevallen, dan is erfopvolging
men dood.
De burgerlijke stand Is belangrijk op: Fiscale aangifte van
maakt een Burgerrechtelijk vlak: nalatenschap gebeurt
1
, overlijdensattest. de bevoegdheid vd in principe binnen de 4
Een erfgenaam bewijst rechtbank i.k.v. bij maanden na
zo dat iemand dood is. bijv. betwistingen over overlijden.
Zonder dit attest zal nalatenschap, macht-
een notaris geen iging tot verkoop enz.
nalaten-schapsdossier Fiscaal vlak: bepaalt in
openen. principe welk gewest
bevoegd is voor de
erfbelasting (
aangifte
nalatenschap).
Hoofdstuk 2. Bekwaamheid om te erven
1. Bestaan op moment van het openvallen vd
nalatenschap (art. 4.4 BW)
Erft een kindje dat verwekt is? Ja dit kan, op voorwaarde dat het
levens en levensvatbaar geboren wordt (NOOIT DIEREN).
Als de volgorde van overlijden van 2 personen niet vastgesteld kan
worden, wat dan? Dan geldt het vermoeden van gelijktijdig
overlijden (= commoriëntenleer) (art. 4.5 BW). De nalatenschappen
worden dan verdeeld zonder rekening te houden met de andere
overledene.
Wat met rechtspersonen (vennootschappen)? Ja, je kan in een
testament een rechtspersoon aanduiden als erfgenaam maar komt
niet rechtstreeks in aanmerking volgens de wet (zoals familie dat
wel doet).
2. Niet onwaardig zijn
De wet somt de gevallen van onwaardigheid op (= wanneer iemand niet
mag erven omdat hij/zij iets ergs heeft gedaan):
1. Opzettelijke feiten met de dood tot gevolg
o Veroordeling automatisch onwaardig (art. 4.6, 1° + 4.6, §2
BW)
o Uitzondering: als de dader overlijdt vóór de veroordeling dan is
die onwaardig als rechtbank dat uitspreekt (art. 4.6, 2° BW +
art. 4.6, §2 BW).
o Er is géén vergiffenis mogelijk! Bijv. ik vergeef mijn
verkrachter want hij is uiteindelijk ‘familie’ en krijgt nog
erfenis.
2. Opzettelijke feiten zonder dood tot gevolg
o Voorwaarden:
o Schuldig bevonden worden
2
