2026: SAMENVATTING HEEL ANESTHESIE, HEELKUNDE, SEMIOLOGIE EN INTENSIEVE

1


INHOUDSOPGAVE
BELANGRIJKE EXTRA ONTWIKKELINGEN (SAMENGEVAT) ............................................................................................................................... 7
HOOFDSTUK 1: DEFINITIE / SPECIALISMEN / GESCHIEDENIS ...................................................................................................... 8
DEFINITIE........................................................................................................................................................................................... 8
HOOFDSTUK 2: DE CHIRURG EN ZIJN WERK/ACTIVITEITEN ........................................................................................................ 9
DOEL VAN HEELKUNDIGE INTERVENTIES .................................................................................................................................................... 9
2.2 MULTIDISCIPLINAIRE SAMENWERKING .............................................................................................................................................. 10
2.3 HEELKUNDIGE KLINISCHE ACTIVITEITEN ............................................................................................................................................. 10
2.4 HEELKUNDIGE HOUDING (ATTITUDE) ................................................................................................................................................ 10
HOOFDSTUK 3: DE HEELKUNDIGE PATIËNT.............................................................................................................................. 11
3.1 PROFIEL VAN DE HEELKUNDIGE PATIËNT ............................................................................................................................................ 11
3.2 HEELKUNDIG RISICO (PATIËNT/CHIRURG) ......................................................................................................................................... 11
3.3 GEÏNFORMEERDE BESLUITVORMING: ............................................................................................................................................... 12
3.4 DIAGNOSE VAN EEN (HEELKUNDIGE) AANDOENING: “LUISTEREN, VOELEN, EN RATIONALISEREN” .................................................................. 13
4) WONDBEHANDELING .......................................................................................................................................................... 13
HOOFDSTUK 5: DE HEELKUNDIGE INGREEP ............................................................................................................................. 14
5.1 VOORBEREIDEN EN PLANNEN V/D INGREEP....................................................................................................................................... 14
5.2 ALGEMENE EN LOCALE MAATREGELEN ............................................................................................................................................. 14
5.3 KLEDIJ IN OPERATIEKWARTIER ........................................................................................................................................................ 15
5.4 PERSONEEL IN OPERATIEKWARTIER: TEAMWORK ................................................................................................................................ 15
5.5 VERBLIJF IN OPERATIEKWARTIER ..................................................................................................................................................... 16
5.6 OPERATIEVE INGREEP: .................................................................................................................................................................. 16
5.7 BIJZONDERE MATERIALEN..................................................................................................................................................... 18
5.8 MINIMAAL INVASIEVE CHIRURGIE ................................................................................................................................................... 18
5.8 MINIMAAL INVASIEVE CHIRURGIE ................................................................................................................................................... 19
5.8 MINIMAAL INVASIEVE CHIRURGIE ................................................................................................................................................... 20
5.9 CHIRURGISCHE TOEGANGSWEGEN .................................................................................................................................................. 20
5. 10 TYPE INGREPEN ........................................................................................................................................................................ 20
WAT DOET HIJ? ................................................................................................................................................................................. 21

1. NORMAAL POSTOPERATIEF VERBLIJF .................................................................................................................................. 22
2. DAGELIJKSE ZAALRONDE ..................................................................................................................................................... 22
3 POSTOPERATIEVE PROBLEMEN ............................................................................................................................................ 23
A) MEDISCHE PROBLEMEN................................................................................................................................................................... 23
B) HEELKUNDIGE PROBLEMEN (POSTOPERATIEVE COMPLICATIES) ................................................................................................................ 23
B) HEELKUNDIGE PROBLEMEN (POSTOPERATIEVE COMPLICATIES) ................................................................................................................ 24
4 PIJN...................................................................................................................................................................................... 25
SOORTEN PIJN ................................................................................................................................................................................... 25
MOEILIJKHEDEN BIJ PIJN ALS “COMPLICATIE” ........................................................................................................................................... 25

5 BLOEDING: ........................................................................................................................................................................... 25
OORZAAK: INCIDENTIE 1-6% ............................................................................................................................................................... 25
SYMPTOMEN EN DIAGNOSE ................................................................................................................................................................. 26
BEHANDELING (CFR PROF REX/GUNST) .................................................................................................................................................. 26

6 WONDVERWIKKELING.......................................................................................................................................................... 26
WONDHELING (CICATRISATIE) = VERLITTEKENING ..................................................................................................................................... 27
CHIRURGISCHE WONDCLASSIFICATIE ...................................................................................................................................................... 27

7 POSTOPERATIEVE KOORTS: 5 W’S! ....................................................................................................................................... 28
8 NAUSEA / BRAKEN (PONV) ................................................................................................................................................... 29
9 ILEUS .................................................................................................................................................................................... 29
9 ILEUS .................................................................................................................................................................................... 30
10 ACUTE MAAGDILATATIE/GASTROPARESE ........................................................................................................................... 30

, 2

11 OBSTIPATIE/CONSTIPATIE .................................................................................................................................................. 30
12 DIEPE VENEUZE THROMBOSE (DVT) ................................................................................................................................... 31
12 DIEPE VENEUZE THROMBOSE (DVT) ................................................................................................................................... 32
13 DECUBITUS (DOORLIGWONDE) .......................................................................................................................................... 32
14 SPECIFIEKE HEELKUNDIGE VERWIKKELINGEN (KLEMTOON OP CHIRURGISCHE URGENTIES) ................................................ 33
CLASSIFICATIE VAN CHIRURGISCHE COMPLICATIES .................................................................................................................................... 33
THORACALE VERWIKKELINGEN ............................................................................................................................................................. 33
CARDIALE VERWIKKELINGEN ................................................................................................................................................................. 34
VASCULAIRE VERWIKKELINGEN ............................................................................................................................................................. 34
PLASTISCHE VERWIKKELINGEN .............................................................................................................................................................. 34
ORTHOPEDISCHE / TRAUMATOLOGISCHE VERWIKKELINGEN ....................................................................................................................... 35
UROLOGISCHE VERWIKKELINGEN ........................................................................................................................................................... 35
ABDOMINALE VERWIKKELINGEN ........................................................................................................................................................... 36
ABDOMINAAL COMPARTIMENT SYNDROME (ACS) .................................................................................................................................. 37
1. INFECTIE.............................................................................................................................................................................. 38
A. DEFINITIE..................................................................................................................................................................................... 38
B SYMPTOMEN ................................................................................................................................................................................. 38
1. INFECTIE.............................................................................................................................................................................. 39
B SYMPTOMEN ................................................................................................................................................................................. 39
C. DIAGNOSTIEK ............................................................................................................................................................................... 39
2.ACUTE OF CHRONISCHE INFECTIE? ....................................................................................................................................... 39
3. INFECTIE: BEHANDELING: ALGEMENE PRINCIPES ................................................................................................................. 39
HEELKUNDIGE INFECTIES ..................................................................................................................................................................... 40
HEELKUNDIGE INFECTIES ..................................................................................................................................................................... 41
15 PREVENTIE VAN POST-OP WONDINFECTIES ........................................................................................................................ 42
1) OPERATIEZAAL GEBEUREN ............................................................................................................................................................... 42
2) ANTIBIOTICA PROFYLAXIS ................................................................................................................................................................ 42
3) HEELKUNDIGE TECHNIEK .................................................................................................................................................................. 43
16 SPECIALE VORMEN POSTOPERATIEVE INFECTIES ................................................................................................................ 43
SUPERINFECTIE .................................................................................................................................................................................. 43
WONDINFECTIE ................................................................................................................................................................................ 43
WONDINFECTIE ................................................................................................................................................................................ 44
SECUNDAIRE PERITONITIS .................................................................................................................................................................... 45
INTENSIEVE GENEESKUNDE ..................................................................................................................................................... 46
INTENSIEVE GENEESKUNDE ..................................................................................................................................................... 46
INTENSIEVE GENEESKUNDE ..................................................................................................................................................... 47
HOOFDSTUK 1: EVALUATIE EN HERSTEL VAN VITALE ORGAANFUNCTIES ................................................................................. 48
EVALUATIE EN HERSTEL VAN VITALE LICHAAMSFUNCTIES ............................................................................................................................ 48
ACUTE OPVANG VAN EEN KRITIEKE PATIËNT = ABCDE ............................................................................................................ 48
AIRWAY = LUCHTWEG ........................................................................................................................................................................ 48
BREATHING = ADEMHALING ................................................................................................................................................................ 49
CIRCULATION ................................................................................................................................................................................... 49
CIRCULATION ................................................................................................................................................................................... 50
DISABILITY ....................................................................................................................................................................................... 50
EXPOSURE ....................................................................................................................................................................................... 50
BASISMONITORING: MONITORING VAN VITALE FUNCTIES ........................................................................................................................... 51
HOOFDSTUK 2: POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN .............................................................................................................. 52
HOOFDSTUK 3: POSTOPERATIEVE ACUTE NIERINSUFFICIËNTIE ................................................................................................ 52
ACUTE NIERINSUFFICIËNTIE.................................................................................................................................................................. 53

, 3

HOOFDSTUK 4: NEUROLOGISCHE COMPLICATIES .................................................................................................................... 53
NEUROLOGISCHE COMPLICATIES ........................................................................................................................................................... 54
ANDERE OORZAKEN VAN VERMINDERD BEWUSTZIJN (POTENTIEEL OOK LEVENSBEDREIGEND)............................................................................. 54
ANDERE OORZAKEN VAN VERMINDERD BEWUSTZIJN (POTENTIEEL OOK LEVENSBEDREIGEND)............................................................................. 54
HOOFDSTUK 5: ACUUT RESPIRATOIR FALEN (ARF) .................................................................................................................. 55
5.1 OORZAKEN VAN HYPOXISCH RESPIRATOIR FALEN ........................................................................................................................ 55
5.1 OORZAKEN VAN HYPOXISCH RESPIRATOIR FALEN ........................................................................................................................ 56
5.2 HYPERCAPNISCH RESPIRATOIR FALEN ................................................................................................................................................ 58
5.3 BEHANDELING VAN ACUUT RESPIRATOIR FALEN .................................................................................................................................. 58
ONVOLDOENDE AIR ENTRY ZONDER LUCHTWEGOBSTRUCTIE: ....................................................................................................................... 61
NORMALE AIR ENTRY .......................................................................................................................................................................... 62
5.4 ACUTE RESPIRATORY DISTRESS SYNDROME = ARDS............................................................................................................................. 63
HOOFDSTUK 6: SHOCK ............................................................................................................................................................ 65
1.1 DEFINITIE ................................................................................................................................................................................... 65
1.2 PATHOFYSIOLOGIE VAN SHOCK ....................................................................................................................................................... 65
1.3: TYPES SHOCK: INDELING ............................................................................................................................................................... 65
6.4 SYMPTOMEN EN BIOCHEMISCHE AFWIJKINGEN ................................................................................................................................... 70
6.5 BEHANDELING............................................................................................................................................................................. 71
6.5 BEHANDELING............................................................................................................................................................................. 72
HOOFDSTUK 7: SEPSIS EN SEPTISCHE SHOCK ........................................................................................................................... 73
7.1 DEFINITIE ................................................................................................................................................................................... 73
7.2 PATHOFYSIOLOGIE ....................................................................................................................................................................... 73
7.3 KLINISCHE TEKENEN VAN SEPSIS ...................................................................................................................................................... 74
7.4 BEHANDELING............................................................................................................................................................................. 74
7.4 BEHANDELING............................................................................................................................................................................. 75
HOOFDSTUK 8: ARTIFICIËLE VOEDING ..................................................................................................................................... 76
8.1 SOORTEN ARTIFICIËLE VOEDING ...................................................................................................................................................... 76
8.2 SAMENSTELLING VAN KUNSTMATIGE VOEDING................................................................................................................................... 77
8.3 PRAKTISCH: EEN SIMPLIFIEERD VOEDINGSALGORITME........................................................................................................................... 77
8.4 COMPLICATIES VAN ARTIFICIËLE VOEDING .......................................................................................................................................... 77
8.5 REFEEDING SYMDROOM ................................................................................................................................................................ 78
HOOFDSTUK 9: VOCHTBELEID ................................................................................................................................................. 79
9.1 VOCHTCOMPARTIMENTEN ............................................................................................................................................................. 79
9.2 SOORTEN INFUSIEVLOEISTOFFEN: PERIOPERATIEF VOCHTBELEID .................................................................................................... 79
9.3 BASALE VOCHTTOEDIENING ........................................................................................................................................................... 82
HOOFDSTUK 10: PERIOPERATIEVE IONEN- EN ZUUR-BASE STOORNISSEN ................................................................................ 83
10.1 STOORNISSEN IN NATRIUM .......................................................................................................................................................... 83
10.2 STOORNISSEN IN KALIUM ............................................................................................................................................................ 84
10.3 ZUUR-BASE STOORNISSEN ............................................................................................................................................................ 85
10.3 ZUUR-BASE STOORNISSEN ............................................................................................................................................................ 86
10.3 ZUUR-BASE STOORNISSEN ............................................................................................................................................................ 87
DE GESCHIEDENIS VAN DE ANESTHESIE ................................................................................................................................... 89
HET BEGIN VAN DE NIEUWE TIJD .......................................................................................................................................................... 89
GEMISTE KANSEN IN DE MIDDELEEUWEN ................................................................................................................................................ 89
1846–1900: VERANKERING VAN ANESTHESIE ........................................................................................................................................ 90
LOKALE EN REGIONALE ANESTHESIE ....................................................................................................................................................... 90
20E EEUW: ONTWIKKELING VAN DE ANESTHESIOLOGIE .............................................................................................................................. 91
PATIËNTVEILIGHEID............................................................................................................................................................................ 91
GESCHIEDENIS VAN INTRAVENEUZE ANESTHESIE ....................................................................................................................................... 91
ANESTHESIE IN BELGIË ........................................................................................................................................................................ 92
EVOLUTIE VAN DE ROL VAN DE ANESTHESIOLOOG ..................................................................................................................................... 93
DE PRE-OPERATIEVE OPPUNTSTELLING EN RISICO STRATIFICATIE ........................................................................................... 93
1. PRE-OPERATIEVE EVALUATIE ............................................................................................................................................................ 93
2. ANAMNESE .................................................................................................................................................................................. 94

, 4

3. KLINISCH ONDERZOEK ..................................................................................................................................................................... 95
4. TECHNISCHE ONDERZOEKEN ............................................................................................................................................................. 95
5. RISICO STRATIFICATIE EN CLASSIFICATIE .............................................................................................................................................. 96
6. CARDIALE RISICOBEPALING EN OPPUNTSTELLING .................................................................................................................................. 97
PRE-OPERATIEVE OPPUNTSTELLING EN OPTIMALISATIE .............................................................................................................................. 98
7. MEDICAMENTEUZE VOORBEREIDING.................................................................................................................................................. 99
8. COMMUNICATIE!......................................................................................................................................................................... 100
KLINISCHE CASUS .................................................................................................................................................................. 100
DEFINITIE VAN ANESTHESIE .................................................................................................................................................. 101
DOELEN VAN ANESTHESIE ..................................................................................................................................................... 102
1. HYPNOSE EN AMNESIE: HYPNOTICA................................................................................................................................................. 102
1. HYPNOSE EN AMNESIE .................................................................................................................................................................. 103
2. ANALGESIE ................................................................................................................................................................................. 105
3. SPIERRELAXATIE = CURARES ........................................................................................................................................................... 106
4. FYSIOLOGISCHE/AUTONOME STABILISATIE ........................................................................................................................................ 106
HEELKUNDIGE STRESS EN ANESTHESIE .................................................................................................................................. 106
5. BEWAKING VAN LICHAAMSFUNCTIES ................................................................................................................................................ 107
FARMACOLOGIE VAN ANESTHETICA ..................................................................................................................................... 109
INLEIDING ...................................................................................................................................................................................... 109
INLEIDING ...................................................................................................................................................................................... 110
ANESTHETICA - ALGEMEEN ................................................................................................................................................................ 110
FARMACOLOGIE VAN INTRAVENEUZE HYPNOTICA ................................................................................................................................... 110
HYPNOTICA .................................................................................................................................................................................... 111
FARMACOLOGIE VAN INHALATIE-ANESTHETICA .................................................................................................................... 115
INHALATIE-ANESTHETICA................................................................................................................................................................... 115
FARMACOKINETIEK .......................................................................................................................................................................... 115
FARMACOKINETIEK .......................................................................................................................................................................... 116
FARMACOKINETIEK .......................................................................................................................................................................... 117
IMPACT VAN INHALATIEANESTHETICA OP KLIMAATVERANDERING… ............................................................................................................ 117
FARMACOLOGIE VAN NEUROMUSCULAIRE BLOKKERS .......................................................................................................... 118
SPIERVERSLAPPERS – CURARES .......................................................................................................................................................... 118
DE KUNSTMATIGE LUCHTWEG .............................................................................................................................................. 120
DE KUNSTMATIGE LUCHTWEG .............................................................................................................................................. 120
DE KUNSTMATIGE LUCHTWEG .............................................................................................................................................. 121
FARMACOLOGIE VAN OPIATEN ............................................................................................................................................. 122
ALGEMENE EIGENSCHAPPEN VAN OPIOÏDEN/ANALGETICA ........................................................................................................................ 122
KLINISCH GEBRUIKTE OPIATEN ............................................................................................................................................................ 124

INTRAOPERATIEVE HYPOTENSIE ........................................................................................................................................... 124
FYSIOLOGIE VAN DE ZENUWIMPULSGELEIDING .................................................................................................................... 125
FARMACOLOGIE VAN LOKALE ANESTHETICA ......................................................................................................................... 126
VORMEN VAN LOCOREGIONALE ANESTHESIE: SPINAAL, EPIDURAAL EN PERIFERE ZENUWBLOCKS ....................................... 127
SPINALE ANESTHESIE .................................................................................................................................................................. 128
EPIDURALE ANESTHESIE ............................................................................................................................................................. 128
COMBINED SPINAL EPIDURAL ANESTHESIE (CSE) ....................................................................................................................... 128
PERIFERE ZENUWBLOCKS ........................................................................................................................................................... 129
BIERS BLOCK ............................................................................................................................................................................... 129
COMPLICATIES VAN REGIONALE ANESTHESIE........................................................................................................................ 130
ALGEMENE COMPLICATIES ......................................................................................................................................................... 130
COMPLICATIES ENTRALE NEURAXIALE ANESTHESIE ....................................................................................................................... 131
ESSENTIEEL MATERIAAL VOOR LRA ..................................................................................................................................................... 131
MONITORING ................................................................................................................................................................................. 132

, 5

HOOFDSTUK 7: POST-OPERATIEVE PERIODE.......................................................................................................................... 133
POST-OPERATIEVE MONITORING ......................................................................................................................................................... 133
POST-OPERATIEVE ANALGESIE ............................................................................................................................................................ 133
RECOVERY EN ONTSLAG UIT PAZA OF ZIEKENHUIS.................................................................................................................................... 137

HOOFDSTUK 8: COMPLICATIES VAN ANESTHESIE .................................................................................................................. 138
POST-OPERATIEVE MISSELIJKHEID EN BRAKEN (PONV)............................................................................................................................ 138
HYPOTHERMIE ................................................................................................................................................................................ 138
POST-OPERATIEVE COGNITIEVE DYSFUNCTIE (POCD) .............................................................................................................................. 138
SAMENVATTING .............................................................................................................................................................................. 140
AWARENESS ................................................................................................................................................................................... 140
MALIGNE HYPERTHERMIE .................................................................................................................................................................. 141
RESTCURARISATIE ............................................................................................................................................................................ 141
ASPIRATIE ...................................................................................................................................................................................... 141

HOOFDSTUK 9: LANGE-TERMIJN EFFECTEN VAN ANESTHESIE ................................................................................................ 142
METASTASERING EN HERVAL VAN KANKER ............................................................................................................................................. 142
NEURONALE ONTWIKKELING BIJ HERHAALDE ANESTHESIE ......................................................................................................................... 142
TRANSITIE VAN ACUTE NAAR CHRONISCHE PIJN ...................................................................................................................................... 142

VAN SYMPTOOM TOT DIAGNOSE… ....................................................................................................................................... 143
NIET TE MISSEN ! ............................................................................................................................................................................ 143
EWS: EARLY WARNING SYSTEM ............................................................................................................................................ 144
SENSITIVITEIT – SPECIFICITEIT ............................................................................................................................................................ 144
ATLS CURSUS = ADVANCED TRAUMA LIVE SUPPORT ............................................................................................................. 145
SHOCK .......................................................................................................................................................................................... 145
DIFFERENTIËREN VAN EEN SYMPTOOM ................................................................................................................................ 146
LOKALISATIE PIJN: QUADRANTEN – REGIOS ........................................................................................................................................... 146
CASUS: APPENDICITIS ........................................................................................................................................................... 147
CASUS: APPENDICITIS ........................................................................................................................................................... 148
PALPABELE MASSA IN DE BUIK.............................................................................................................................................. 150
PPA .............................................................................................................................................................................................. 151
ONDERZOEK VAN DE PERIFERE ARTERIELE CIRCULATIE (VB. ONDERSTE LIDMAAT) ........................................................................................... 151

ACUTE ISCHEMIE: 5 P’S ......................................................................................................................................................... 151
ASSOCIATIEF DENKEN ....................................................................................................................................................................... 151
ASSOCIATIEF DENKEN EN EEN VOLLEDIG KLINISCH ONDERZOEK .................................................................................................................. 152

SEMIOLOGIE EN KLINISCH ONDERZOEK ................................................................................................................................. 152

, 6

Jaar / Periode Persoon / Ontdekking Gebeurtenis / Bijdrage Plaats
13de eeuw Jehan Yperman Schrijft Cyrurgia Ieper
1514 Andreas Vesalius Grondlegger moderne anatomie Leuven – Padua
1650 Jan Palfijn Chirurgie en verloskunde Gent
1663 Christopher Wren Eerste injectie in een bloedvat —
1733–1804 Joseph Priestley Ontdekking lachgas —
1778–1829 Humphry Davy Analgetische effecten lachgas —
1803 Sertürner Isolatie morfine —
1815–1848 Horace Wells Tandextractie met lachgas Boston
1829–1894 Theodor Billroth Gastrectomie Wenen
1846 William Morton & John Warren Eerste operatie onder etheranesthesie Boston
1847 — Eerste etheranesthesie in België België
1853 John Snow Chloroform bij koningin Victoria —
1853 Pravaz & Wood Uitvinding spuit en naald —
1857 Claude Bernard Werking curare beschreven —
1866 Albin Lambiotte Traumatologisch chirurg Antwerpen
1867 Joseph Lister Antisepsie (carbolzuur) Glasgow
1872 Chloralhydraat Eerste IV anestheticum (langwerkend) —
1881–1948 Enrique Finochietto Ribspreider Buenos Aires
1884 Carl Koller Cocaïne in oftalmologie —
1885 Albert Lacquet Vlaamse chirurg Leuven
1885 Corning Spinale analgesie —
1886 Ernst von Bergmann Stoomsterilisatie Berlijn
1891 — Tropocaine —
1892 — Lokale infiltratie anesthesie —
1893–1973 Price-Thomas Ribspreider Londen
1896–1981 Rudolf Nissen Antirefluxoperatie Zürich
1898 August Bier Spinale anesthesie —
1901 Kelling Eerste laparoscopie (hond) —
1903 — Veronal (eerste barbituraat) —
1907 Karl Landsteiner Bloedgroepen en transfusie New York
1908 August Bier IV regionale anesthesie (Bierblock) —
1908–2008 Michael DeBakey Vaatchirurgie, instrumenten Houston
1910–2007 Ronald Belsey Antirefluxchirurgie —
1911 Jacobeus Eerste laparoscopie mens —
1912 Alexis Carrel Vaatanastomose Chicago
1913 William Halsted Chirurgische handschoenen Baltimore
1917 Henry Boyle Eerste anesthesietoestel —
1927 Jacques Gruwez Vlaamse chirurg Leuven
1932–1934 — Evipan & Pentothal (kortwerkende barbituraten) —
1936–1965 Robert Macintosh Eerste leerstoel anesthesiologie Europa Oxford
1939 — Meperidine (synthetisch opioid) —
1942 Harold Griffith Gebruik curare in anesthesie —
1945 Paul Broos Vlaamse chirurg Leuven
1947–1964 — Ontwikkeling anesthesie als specialisme (BE) België
1951 — Anesthesie in nomenclatuur België
1952 Björn Ibsen Ontstaan ICU en intensieve zorgen —
1954 Joseph Murray Eerste niertransplantatie Boston
1960s — Benzodiazepines —
1962–1970 — (Ketamine) Dissociatieve anesthesie —
1963 Thomas Starzl Eerste levertransplantatie Aurora
1963 James Hardy Eerste longtransplantatie Jackson
1967 Christiaan Barnard Eerste harttransplantatie Kaapstad
1972 — (Etomidaat) IV anestheticum —
1981 Kurt Semm Laparoscopische appendectomie —
1981 Isoflurane Modern anesthesiegas —
1987 Mouret Laparoscopische cholecystectomie —
1989 — (Propofol) Standaard IV anestheticum —
1991 Jacobs Laparoscopische colectomie —
1992 Sevoflurane / Desflurane Anesthesiegassen —
1999 — Rapport medische fouten —

, 7


BELANGRIJKE EXTRA ONTWIKKELINGEN (SAMENGEVAT)
- Anesthesiemiddelen
o Gassen: halothaan (1956), methoxyflurane (1960), enflurane (1973), isoflurane (1981), sevoflurane/desflurane
(1992)
o IV middelen: barbituraten → ketamine → etomidaat → propofol
- Pijnsilling (analgesie)
o Morfine (1803)
o Meperidine (1939)
o Opioïden (Janssen): fentanyl, sufentanil, remifentanil
- Spierverslappers
o Curare (1595 ontdekt, 1942 klinisch gebruikt)
o Succinylcholine (na WOII)
- België (anesthesie)
o 1947: APSA opgericht
o 1954: verplichte opleiding
o 1964: erkenning als specialisme
o → BVAR

, 8



INLEIDING TOT DE HEELKUNDE
- wat te kennen: heel wat parallellen tussen cursus, ppt en les gezegd → maar alle 3 even belangrijk
- cursustekst = neergeschreven weergave van de slides


HOOFDSTUK 1: DEFINITIE / SPECIALISMEN / GESCHIEDENIS
DEFINITIE
- definitie “heelkunde” = genees-, heel-, en verloskunde
o “de kunst om te helen” - “heelmeester” - “master”
o chirurgie: “werken met de handen” (Oudgrieks): χειρ cheir = "hand, arm" en ἐργον ergon = "werk")
o erkend als medisch specialisme: aparte beroepstitel (eigen RIZIV nummer 1-xxxxx-yy-140)
§ hierdoor kan pt een terugbetaling krijgen van zijn zorgverzekeraar (ziekenfonds)
o klinische competentie
o behandeling van medische aandoeningen dmv operatie/interventie (tumor, infectie, misvorming, dysfunctie)
- erkende “snijdende” disciplines
o allen ontsproten uit moeder discipline “algemene” chirurgie
o hebben nu aparte erkenning met eigen RIZIV nummer
§ “algemene” chirurgie (1-xxxxx-yy-140): subdisciplines in de “algemene” chirurgie
• truncus communis 3 jaar + 3 jaar hogere opleiding
• aparte beroepstitels / bijzondere bekwaamheid / bijkomende erkenning
• cardiale (hart), vasculaire (bloedvaten), thoracale (borstkas)
• viscerale chirurgie: gastro-enterologische (maag-darm) & hepatobiliaire (lever-galblaas-
pancreas)
• traumatologie (trauma)
• oncologische (wekedelen tumor), endocrinologische ((bij-)schildklier-bijnier), senologische
(borst), bariatrische/metabole (obesitas), pediatrische chirurgie (kinderen)
§ plastische/reconstructieve chirurgie, neurochirurgie, orthopedie, urologie, gynaecologie/verloskunde,
maxillo-faciale chirurgie, neus,- keel, en oorziekten, oftalmologie, dermatologie

ENKELE CHIRURGISCHE NAMEN …
- internationaal
o T. Billroth (1829-1894), Wenen: gastrectomie
o R. Nissen (1896-1981), Zurich: antireflux operatie
o R. Belsey (1910-2007), Bristol: antirefluxoperatie
o E. Kocher (1841-1917), Wenen: maneuver, incisie, klem
o C. Price-Thomas (1893-1973), Londen: ribspreider
o E. Finochietto (1881-1948), Buenos Aires: ribspreider
o M. Debakey (1908-2008), Houston: pincet, aortadissectie
- enkele Vlaamse leermeesters …
o 13de eeuw: Jehan Yperman (Ieper) “Cyrurgia”
o °1514: Andreas van Wesel (Vesalius) (Leuven - Padua): grondlegger huidige anatomie
o °1650: Jan Palfijn (Gent): chirurgie en verloskunde
o °1866 Albin Lambiotte (Antwerpen): traumatologisch chirurg in Stuivenberg ziekenhuis
o °1885: Albert Lacquet (Leuven)
o °1927: Jacques Gruwez (Leuven)
o °1945: Paul Broos (Leuven)

, 9

ENKELE CHIRURGISCHE MIJLPALEN …
- 1846 eerste ingreep onder ether narcose
o William Morton (lokale tandarts) ether narcose: etherinhalatie → uitgebreidere ingreep als R/
o John Warren: eerste ingreep onder etherinhalatie
§ in ether dome @ MGH (Massachusetts Generap Hospital) van Boston (hier een museum): eerste operatie →
ontwikkeling chirurgie
• Ether dome = operatiezaal in MGH
§ first dean of harvard: oprichter van het tijdschrift “New England Journal of Medicine (and Surgery)”
- 1867: Joseph Lister: asepsie carbolzuur, Glasgow
o infecties als grote probleem: hoe deze niet binnen brengen ?
o asepsie voor grotere ingrepen te kunnen doen met carbolzuur (phenol) als ontsmettingsmiddel
o bevindingen gepubliceerd in tijdschrift “Lancet” + verplichtingen handschoenen te dragen
- 1886 Stoomsterilisatie - asepsie: Ernst von Bergmann, Berlijn
o stoom: verzadigde stoom onder hoge druk (meestal 121°C tot 132°C of hoger) om bacteriën, virussen, schimmels
en sporen op medische instrumenten te doden
- 1907: Karl Landsteiner: bloedgroepen en -transfusie, New York
o andere probleem: bloedverlies oplossen
o ontdekte bloedgroepen → toename veiligheid bloedtransfusie + minder tachycardie, hartdecompensatie, afweer
en infecties + minder postoperatieve complicaties door anemie
o Nobelprijs, Oostenrijk
- 1912: Alexis Carrel : directe vaatanastomose, Chicago
o arterio-veneuze anastomes zijn mogelijk → meer uitgebreide operaties mogelijk
o met Charles Lindberg: perfusiepompen
- 1913: William Halsted: chirurgische handschoenen (rubber), Baltimore
o vader van chirurgie, Joseph Hopkins Hospital”, radicale mastectomie voor borstcarcinoom
o probleem: assistentie (Caroline Hampton) met dermatitis aan handen (kon niet meer assisteren) → handen in gips
gegoten en mallen naar boutier gestuurd (rubber) → obv mallen handschoenen ontwikkeld om te kunnen blijven
assisteren → belangrijke ontwikkeling naar steriliteit toe (beschermen handen, overdragen kiemen en infectie)
- 1ste orgaantransplantaties in de 20e eeuw
o 1954 eerste niertransplantatie (twins): Joseph Murray; Boston
o 1963 eerste levertransplantatie: Thomas Starzl; Aurora
o 1963 eerste longtransplantatie: James Hardy; Jackson
o 1967 eerste harttransplantatie: Christiaan Barnard; Kaapstad


HOOFDSTUK 2: DE CHIRURG EN ZIJN WERK/ACTIVITEITEN
DOEL VAN HEELKUNDIGE INTERVENTIES
- herstel van opgelopen schade (trauma)
- acute levensbedreiging afwenden (spanningspneumothorax, harttamponade, massieve bloeding)
- langere levensverwachting (kanker - harttransplantatie)
- herstel van fysische dysfunctie (liesbreuk → liesbreukherstel)
- herstel van psychische dysfunctie “body image”
o bv pectus → chirurgische correctie van sternum, prognathie, afstaande oren, …
- behandeling van chronische pijn (coxartrose – heupprothese)
- verbetering van levenskwaliteit (niertransplantatie → nierdialyse zeer belastend → nierTx)
- werkhervatting bespoedigen

, 10


2.2 MULTIDISCIPLINAIRE SAMENWERKING
- team van chirurgen functionerend in wachtsysteem (peers)
- over de competenties heen (internist + chirurg)
- zorgprogramma structuur (uitgeschreven traject per pathologie)
- multidisciplinair Oncologisch Consult (MOC wekelijkse bespreking): vereiste samenkoming van verschillende specialismen
- chirurgische competenties verenigen bij complexe ingrepen
o (tumoren met vaatinvasie: + vasculaire chirurg)
o (resecties met weke delen defect: + reconstructieve chirurg)
o → verschillende expertises samenvoegen voor behandeling
- preoperatieve controle: anesthesist
- peroperatieve monitoring: anesthesist
- postoperatieve nazorg: anesthesist en/of intensivist + chirurg
- andere gezondheidszorgwerkers (verpleging, kinesist, sociaal assistent, psycholoog, diëtist, ergotherapeut, pastor)


2.3 HEELKUNDIGE KLINISCHE ACTIVITEITEN
- binnen het ziekenhuis
o patiëntencontacten (spoedgevallen: acuut, raadpleging: electieve ingreep, afdeling)
o pre-operatieve evaluatie en oppuntstelling
o planning van de ingrepen in functie van ernst/urgentie
o operaties uitvoeren
o post-operatieve nazorg & follow up (raadpleging)
- buiten het ziekenhuis
o expertises /adviesorganen overheid: bv rechter, verzekering, …
o bijscholing: congressen – seminaries – webinars
o accreditering (CP – peer review in LOK’s)
§ CPD = continuous professional development door deelname aan congressen, sympsia, workshops
§ CME = continuous medical education
§ LOK = lokale kwaliteitsgroep: om geaccrediteerd te blijven als chirurg dient met jaarlijks minstens 2x
aanwezig te zijn op de vergadering van de LOK waarbij men is ingeschreven
o recertificatie?


2.4 HEELKUNDIGE HOUDING (ATTITUDE)
- indicatiestelling voor operaties: niet voor zelfbevestiging van chirurg & steeds in beste belang van de patiënt
o moeilijkste: juiste indicatie voor juiste pathologie → redeneren in beste belang van pt
- niet acteren als “technicus”
- geen “nine to five” job (~ familiale en sociale implicaties)
- fysiek zwaar beroep (lang rechtstaan – nachtwerk – stress)
- verantwoordelijkheid opnemen voor uitgevoerde ingreep
- bezorgd zijn om postoperatief verloop ( “dagelijks gaan kijken”)
- beslissingen niet overlaten aan anderen
- chirurg = best geplaatste arts om post-op complicaties te onderkennen (hij weet als enige waar en wanneer het kritisch
moment van ingreep was en wat er kan mislopen)