2025 -
2026
Levenslang leren
STERRE ROBBERECHTS
,Levenslang leren – Sterre Robberechts
1
, Levenslang leren – Sterre Robberechts
Hoofdstuk 1 – Historische visie op levenslang leren
1. Theoretische lens op leren
Een uitdaging in de onderwijswetenschappen is om tot een uniforme definitie te komen van ‘leren’
• Een gedeelde definitie is belangrijk voor gedeelde kennis, maar ook voor interventies
• We spreken veel over leren: blended learning, microlearning, corporate learning, just-in-time
learning, … + veel quasi-synoniemen voor ‘leren’ (upskilling, deep dive, …)
We leven vandaag in een upskilling maatschappij
• Mensen moeten dingen leren om te voldoen aan de normen van de arbeidsmarkt
Wetenschappers met verschillende theoretische achtergronden benaderen leren vanuit diverse
perspectieven hierdoor variëren definities sterk en ook niet alle onderzoekers zijn expliciet over hun
perspectief op leren. Een allesomvattende definitie is dan ook breed
1.1 Poging tot een definitie van leren
“Any process that in living organisms leads to permanent capacity change and which is not solely due
to biological maturation or aging." (Illeris, 2008)
“leren is een proces dat plaatsvindt in levende organisme en dat leergedrag leidt tot een
capaciteitsverandering en die verandering is niet alleen toe te wijzen aan de natuurlijke ontwikkeling
van levende organisme”
• Leren is 'verandering teweegbrengen’ → dit blijkt een kernelement te zijn in de meeste
definities of theoretische modellen over leren.
• “Verandering teweegbrengen” > iets anders dan ‘groeien’ (maturation)
• Het kan gaan om gedrag, cognitie, neurale activiteit, sociale betrokkenheid of zelfregulering.
• Is deze verandering echt permanent? Is verandering zichtbaar? Is het individueel of in groep?
(Permanente verandering) = we hebben de capaciteit om dingen te vergeten
We leren altijd maar minder goed, we leren niet de juiste
zaken. PISA scoren zijn maar een specifieke manier om
dingen te testen, met dit soort berichten kijk je met een
verrekijker naar het domein. Hierdoor zie je maar bepaalde
dingen van de werkelijkheid en zijn deze enorm uitvergroot
2
, Levenslang leren – Sterre Robberechts
1.2 Vier kwadranten om het landschap in beeld te brengen
Als we de laatste 100 jaar bekijken dan zien we 4 types van perspectieven of theoretische lenzen
• Epistemologisch = we gaan kijken naar onze aard van onze kennis, waar komt onze kennis
vandaan? Wat is de grond van onze kennis?
Het cognitief perspectief
Het behavioristisch perspectief
en het biologisch/neurologisch
perspectief
Metafoor van de lens: omdat je denkt dat je met die theorie verder gaat komen
• Je gaat zo beter inzicht krijgen in het levenslang leren
o Het betekent niet dat de ene lens beter is dan de anderen, verschillende theorieën
kunnen naast elkaar bestaan
• Wel zo dat als je een theoretische bril opzet dat dan ook jou blik gaat kleuren en ook gaat
bepalen wat je ziet. Je blik is afhankelijk van de lens die je gebruikt
De verschillende perspectieven of lenzen
3
2026
Levenslang leren
STERRE ROBBERECHTS
,Levenslang leren – Sterre Robberechts
1
, Levenslang leren – Sterre Robberechts
Hoofdstuk 1 – Historische visie op levenslang leren
1. Theoretische lens op leren
Een uitdaging in de onderwijswetenschappen is om tot een uniforme definitie te komen van ‘leren’
• Een gedeelde definitie is belangrijk voor gedeelde kennis, maar ook voor interventies
• We spreken veel over leren: blended learning, microlearning, corporate learning, just-in-time
learning, … + veel quasi-synoniemen voor ‘leren’ (upskilling, deep dive, …)
We leven vandaag in een upskilling maatschappij
• Mensen moeten dingen leren om te voldoen aan de normen van de arbeidsmarkt
Wetenschappers met verschillende theoretische achtergronden benaderen leren vanuit diverse
perspectieven hierdoor variëren definities sterk en ook niet alle onderzoekers zijn expliciet over hun
perspectief op leren. Een allesomvattende definitie is dan ook breed
1.1 Poging tot een definitie van leren
“Any process that in living organisms leads to permanent capacity change and which is not solely due
to biological maturation or aging." (Illeris, 2008)
“leren is een proces dat plaatsvindt in levende organisme en dat leergedrag leidt tot een
capaciteitsverandering en die verandering is niet alleen toe te wijzen aan de natuurlijke ontwikkeling
van levende organisme”
• Leren is 'verandering teweegbrengen’ → dit blijkt een kernelement te zijn in de meeste
definities of theoretische modellen over leren.
• “Verandering teweegbrengen” > iets anders dan ‘groeien’ (maturation)
• Het kan gaan om gedrag, cognitie, neurale activiteit, sociale betrokkenheid of zelfregulering.
• Is deze verandering echt permanent? Is verandering zichtbaar? Is het individueel of in groep?
(Permanente verandering) = we hebben de capaciteit om dingen te vergeten
We leren altijd maar minder goed, we leren niet de juiste
zaken. PISA scoren zijn maar een specifieke manier om
dingen te testen, met dit soort berichten kijk je met een
verrekijker naar het domein. Hierdoor zie je maar bepaalde
dingen van de werkelijkheid en zijn deze enorm uitvergroot
2
, Levenslang leren – Sterre Robberechts
1.2 Vier kwadranten om het landschap in beeld te brengen
Als we de laatste 100 jaar bekijken dan zien we 4 types van perspectieven of theoretische lenzen
• Epistemologisch = we gaan kijken naar onze aard van onze kennis, waar komt onze kennis
vandaan? Wat is de grond van onze kennis?
Het cognitief perspectief
Het behavioristisch perspectief
en het biologisch/neurologisch
perspectief
Metafoor van de lens: omdat je denkt dat je met die theorie verder gaat komen
• Je gaat zo beter inzicht krijgen in het levenslang leren
o Het betekent niet dat de ene lens beter is dan de anderen, verschillende theorieën
kunnen naast elkaar bestaan
• Wel zo dat als je een theoretische bril opzet dat dan ook jou blik gaat kleuren en ook gaat
bepalen wat je ziet. Je blik is afhankelijk van de lens die je gebruikt
De verschillende perspectieven of lenzen
3
