Wat is persoonsgerichte ondersteuningsplanning (PO)?
Persoonsgericht ondersteuningsplanning zonder methodisch handelen is reizen zonder GPS/kaart:
je doet zomaar iets, zonder garantie dat je de juiste richting uitgaat
9 Methodisch handelen is als werken met een GPS: je weet waar je naartoe werk, je hebt een plan
en past het bij waar nodig
9 Link met competentie 5 van evaluatiekaart: je ondersteunt de client en zijn netwerk op maat en
handelingsgericht
1. Orthopedagogiek: een handelingswetenschap
= Orthopedagogiek is een handelingswetenschap, die doelgericht onderzoekt hoe we de kwaliteit van
leven, de inclusie en participatie in de maatschappij van alle betrokkenen kunnen verbeteren.
9 We gaan niet zomaar handelen, maar methodisch handelen.
1.1. Methodisch handelen
4 centrale kenmerken:
- Doelgericht = een duidelijk doel voor ogen hebben
- Bewust = je weet waarom je de dingen doet
- Systematisch = stap voor stap de zaken aanpakken
- Procesmatig = je moet stilstaan bij de vraag: ‘zijn we naar het doel aan het werken?’. Je handelen
in vraag stellen en bijsturen
g Je vertrekt altijd vanuit de vraag van de persoon (wat heeft de cliënt nodig?)
g Je hebt een functionele relatie met de persoon (een professionele empathische houding is
essentieel, maar anderzijds moet je de professionele afstand ook kunnen bewaren)
1.2. Verschillende soorten plannen
Beleidsplan Afdelingsplan Persoonlijke
ondersteuningsplan
Organisatie Onderdeel organisatie Individu
g Visie, missie, doelstellingen g Vertaling doelstelling vanuit g Specifieke ondersteuning
en werkwijze van een het beleidslan voor een voor één specifieke persoon
organisatie specifieke afdeling die je gaat opmaken.
2. Van handelingsplanning naar een persoonsgericht ondersteuningsproces
2.1. De term ‘handelingsplanning’
g Sinds ‘80 centraal begrip orthopedagogiek
Definitie: “Handelingsplanning is het gebeuren in de instelling waarbij functionarissen zich beraden
over de manier waarop de leefsituatie van hun cliënten
verbeterd kan worden ten gevolge van hun eigen optreden naar
die cliënten toe .”
1
,Het gebeuren = een permanent gebeuren à een cyclisch proces: dynamisch, ons handelen stopt nooit
9 Gelijke indeling in veel verschillende modellen
2.2. Cyclisch proces met 4 fasen
Beeldvorming = wie is de persoon en wat heeft hij nodig? (à wat kunnen
ze goed, waar botsen ze op, wat zijn de interesses?)
Planning = waar werken we naartoe (doelen) en welke manier (acties)?
Uitvoeren & monitoring = acties uitvoeren, opvolgen en bijsturen.
Evalueren = zijn de vooropgestelde doelen bereikt?
9 Je mag steeds teruggaan naar voorgaande fases in het cyclisch
proces
Een instelling (waar?): residentieel, ambulant of outreachend
Functinarissen (wie?): 3 modellen (Klomp):
- Het deskundigheidsmodel (= deskundige binnen de organisatie, bijvoorbeeld psycholoog,
orthopedagoog, neemt de regie in handen)
- Het betrokkenheidsmodel (= de aandachtsbegeleider of IB neemt de regie in handen om
handelingsplan op te stellen)
- Het participatiemodel (= de regie ligt bij de persoon met een specifieke ondersteuningsbehoefte
en de omgeving)
Een leefsituatie (een persoon in specifieke context): wie is de persoon, het netwerk/de context rond de
persoon?
Hun eigen optreden: samen handelen met de persoon
2.3. Paradigma-omslag
= Paradigmaverschuiving (hoe er naar de wereld wordt gekeken)
• Persoon in totaliteit met ook oog voor mogelijkheden
en veerkracht
• Natuurlijk netwerk als partners waarmee men in
dialoog gaat
• Niet enkel oog voor de kwaliteit van zorg, maar focus
meer en meer ook op kwaliteit van leven (van zorg-
naar ondersteuningsdenken)
• Persoon centraal en heeft de regie over zijn leven (=
geïndividualiseerde ondersteuning)
2.4. What’s in a name?
We maken een onderscheid tussen:
• Handelingsplanning (= het proces, het hele cyclisch gebeuren dat ons orthopedagogisch handelen
aanstuurt)
• Handelingsplan (= het digitaal of geschreven product, alles wat van het proces is neergeschreven).
g Je zal merken dat iedere organisatie zijn eigen manier van werken heeft. Sinds de komst van het
Kwaliteitsdecreet (2005) in heel wat sectoren verplicht om een neerslag te hebben.
• Zorgplan (medisch)
• Hulpverleningsplan (therapeutisch)
2
,• Behandelingsplan (medisch/therapeutisch)
• Ondersteuningsplan (supportdenken/ondersteuningsdenken)
• Begeleidingsplan (coaching, supportdenken/ondersteuningsdenken)
Wij kiezen voor:
- Persoonsgericht ondersteuningsprocs
- Persoonlijk ondersteuningsplan (POP)
g Diverse terminologie in de praktijk
g Omdat dit beklemtoont dat de regie bij de persoon zelf en zijn context ligt
3. Uitdagingen
3.1. Uitdagingen op verschillende niveau’s
1. Economisch niveau
- Schaarste aan middelen (budget, materiaal, mankracht...)
2. Sociaal-politiek niveau
- Nadruk op sociaal-maatschappelijke voordelen van PO gecombineerd met
- Organisatie moeten ebiciënter en ebectiever werken
3. Professioneel niveau
Mmeer geïndividualiseerde ondersteuning
g De 3 niveaus beïnvloeden elkaar, ze staan niet los van elkaar
3.2. De uitdaging op organisatie-niveau: geïndividualiseerde ondersteuning
Nieuw Kwaliteitsdecreet (3 mei 2023) legt de nadruk op:
- Brede visie op kwaliteit (kwaliteit van leven én kwaliteit van zorg)
- Participatie van de persoon
- Zichtbaar maken hoe men doelgericht ondersteuning aanbiedt die bijdraagt tot kwaliteit van
leven van personen
g Het persoonsgerichte ondersteuningsproces en daarbij POP kunnen dit zichtbaar maken
g MAAR dit is dubbel: enerzijds focus op doelstelling van voorziening en anderzijds focus op persoon
3.3. Uitdagingen voor professionals
Hoe maken we een bruikbaar (haalbaar) POP dat bijdraagt tot de kwaliteit van leven van de persoon?
Hoe kunnen we de persoon zelf actief betrekken binnen dit hele proces?
Hoe kunnen we vlot samenwerken met alle betrokkenen uit het persoonlijk en professionele netwerk
van de persoon?
3
, 4
Persoonsgericht ondersteuningsplanning zonder methodisch handelen is reizen zonder GPS/kaart:
je doet zomaar iets, zonder garantie dat je de juiste richting uitgaat
9 Methodisch handelen is als werken met een GPS: je weet waar je naartoe werk, je hebt een plan
en past het bij waar nodig
9 Link met competentie 5 van evaluatiekaart: je ondersteunt de client en zijn netwerk op maat en
handelingsgericht
1. Orthopedagogiek: een handelingswetenschap
= Orthopedagogiek is een handelingswetenschap, die doelgericht onderzoekt hoe we de kwaliteit van
leven, de inclusie en participatie in de maatschappij van alle betrokkenen kunnen verbeteren.
9 We gaan niet zomaar handelen, maar methodisch handelen.
1.1. Methodisch handelen
4 centrale kenmerken:
- Doelgericht = een duidelijk doel voor ogen hebben
- Bewust = je weet waarom je de dingen doet
- Systematisch = stap voor stap de zaken aanpakken
- Procesmatig = je moet stilstaan bij de vraag: ‘zijn we naar het doel aan het werken?’. Je handelen
in vraag stellen en bijsturen
g Je vertrekt altijd vanuit de vraag van de persoon (wat heeft de cliënt nodig?)
g Je hebt een functionele relatie met de persoon (een professionele empathische houding is
essentieel, maar anderzijds moet je de professionele afstand ook kunnen bewaren)
1.2. Verschillende soorten plannen
Beleidsplan Afdelingsplan Persoonlijke
ondersteuningsplan
Organisatie Onderdeel organisatie Individu
g Visie, missie, doelstellingen g Vertaling doelstelling vanuit g Specifieke ondersteuning
en werkwijze van een het beleidslan voor een voor één specifieke persoon
organisatie specifieke afdeling die je gaat opmaken.
2. Van handelingsplanning naar een persoonsgericht ondersteuningsproces
2.1. De term ‘handelingsplanning’
g Sinds ‘80 centraal begrip orthopedagogiek
Definitie: “Handelingsplanning is het gebeuren in de instelling waarbij functionarissen zich beraden
over de manier waarop de leefsituatie van hun cliënten
verbeterd kan worden ten gevolge van hun eigen optreden naar
die cliënten toe .”
1
,Het gebeuren = een permanent gebeuren à een cyclisch proces: dynamisch, ons handelen stopt nooit
9 Gelijke indeling in veel verschillende modellen
2.2. Cyclisch proces met 4 fasen
Beeldvorming = wie is de persoon en wat heeft hij nodig? (à wat kunnen
ze goed, waar botsen ze op, wat zijn de interesses?)
Planning = waar werken we naartoe (doelen) en welke manier (acties)?
Uitvoeren & monitoring = acties uitvoeren, opvolgen en bijsturen.
Evalueren = zijn de vooropgestelde doelen bereikt?
9 Je mag steeds teruggaan naar voorgaande fases in het cyclisch
proces
Een instelling (waar?): residentieel, ambulant of outreachend
Functinarissen (wie?): 3 modellen (Klomp):
- Het deskundigheidsmodel (= deskundige binnen de organisatie, bijvoorbeeld psycholoog,
orthopedagoog, neemt de regie in handen)
- Het betrokkenheidsmodel (= de aandachtsbegeleider of IB neemt de regie in handen om
handelingsplan op te stellen)
- Het participatiemodel (= de regie ligt bij de persoon met een specifieke ondersteuningsbehoefte
en de omgeving)
Een leefsituatie (een persoon in specifieke context): wie is de persoon, het netwerk/de context rond de
persoon?
Hun eigen optreden: samen handelen met de persoon
2.3. Paradigma-omslag
= Paradigmaverschuiving (hoe er naar de wereld wordt gekeken)
• Persoon in totaliteit met ook oog voor mogelijkheden
en veerkracht
• Natuurlijk netwerk als partners waarmee men in
dialoog gaat
• Niet enkel oog voor de kwaliteit van zorg, maar focus
meer en meer ook op kwaliteit van leven (van zorg-
naar ondersteuningsdenken)
• Persoon centraal en heeft de regie over zijn leven (=
geïndividualiseerde ondersteuning)
2.4. What’s in a name?
We maken een onderscheid tussen:
• Handelingsplanning (= het proces, het hele cyclisch gebeuren dat ons orthopedagogisch handelen
aanstuurt)
• Handelingsplan (= het digitaal of geschreven product, alles wat van het proces is neergeschreven).
g Je zal merken dat iedere organisatie zijn eigen manier van werken heeft. Sinds de komst van het
Kwaliteitsdecreet (2005) in heel wat sectoren verplicht om een neerslag te hebben.
• Zorgplan (medisch)
• Hulpverleningsplan (therapeutisch)
2
,• Behandelingsplan (medisch/therapeutisch)
• Ondersteuningsplan (supportdenken/ondersteuningsdenken)
• Begeleidingsplan (coaching, supportdenken/ondersteuningsdenken)
Wij kiezen voor:
- Persoonsgericht ondersteuningsprocs
- Persoonlijk ondersteuningsplan (POP)
g Diverse terminologie in de praktijk
g Omdat dit beklemtoont dat de regie bij de persoon zelf en zijn context ligt
3. Uitdagingen
3.1. Uitdagingen op verschillende niveau’s
1. Economisch niveau
- Schaarste aan middelen (budget, materiaal, mankracht...)
2. Sociaal-politiek niveau
- Nadruk op sociaal-maatschappelijke voordelen van PO gecombineerd met
- Organisatie moeten ebiciënter en ebectiever werken
3. Professioneel niveau
Mmeer geïndividualiseerde ondersteuning
g De 3 niveaus beïnvloeden elkaar, ze staan niet los van elkaar
3.2. De uitdaging op organisatie-niveau: geïndividualiseerde ondersteuning
Nieuw Kwaliteitsdecreet (3 mei 2023) legt de nadruk op:
- Brede visie op kwaliteit (kwaliteit van leven én kwaliteit van zorg)
- Participatie van de persoon
- Zichtbaar maken hoe men doelgericht ondersteuning aanbiedt die bijdraagt tot kwaliteit van
leven van personen
g Het persoonsgerichte ondersteuningsproces en daarbij POP kunnen dit zichtbaar maken
g MAAR dit is dubbel: enerzijds focus op doelstelling van voorziening en anderzijds focus op persoon
3.3. Uitdagingen voor professionals
Hoe maken we een bruikbaar (haalbaar) POP dat bijdraagt tot de kwaliteit van leven van de persoon?
Hoe kunnen we de persoon zelf actief betrekken binnen dit hele proces?
Hoe kunnen we vlot samenwerken met alle betrokkenen uit het persoonlijk en professionele netwerk
van de persoon?
3
, 4
