Samenvatting Infectiebeheersing | VIVES | 2025/26

INFECTIEBEHEERSING




HO1: hygiëne in zorginstellingen – infectiepreventie –
Pag.
zorginfecties

HO2: fundamentele concepten in de infectiebeheersing Pag.

HO3: Het ontstaan en het verloop van een infectie:
Pag.
BESMETTINGSCYCLUS

HO4: Afweermechanismen van het menselijke lichaam tegen MO Pag.


HO5: Behandeling van een infectie Pag.

HO6: Algemene voorzorgsmaatregelen, bijkomende
Pag.
voorzorgsmaatregelen en isolatiemaatregelen

HO7: Bacteriologie Pag.


HO8: Virologie Pag.


HO9: Mycologie en parasitologie Pag.


HO10: Reiniging, ontsmetten en steriliseren Pag.


HO11: Linnen en afvalmanagment in de zorg Pag.


HO12: Voedsel Pag.




1

, HYGIËNE IN ZORGINSTELLINGEN – INFECTIEPREVENTIE – ZORGINFECTIES

1 FUNDAMENTELE CONCEPTEN: HYGIËNE EN INFECTIEPREVENTIE
1.1 DEFINITIES
- Hygiëne
o Alle handelingen en handelingswijzen die erop gericht zijn de gezondheid te
bevorderen en te behouden
- Gezondheid
o Door WHO gedefinieerd als een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en
maatschappelijk welzijn
- Hygiëne in zorginstellingen
o Is een accuratere en bredere term dan ziekenhuishygiëne
o Omvat alle hygiënische maatregelen die worden toegepast in diverse
zorgcontexten
 Kinderdagverblijven, woon- en zorgcentra, psychiatrische ziekenhuizen, …
o Doel: gezondheid van ZO te waarborgden en schade ten gevolge van het verblijf
in de instelling te voorkomen
- Zorginfectie
o = ziekenhuisinfectie of nosocomiale infectie
o Een infectie die een ZO oploopt tijdens of in aansluiting op een verblijf in een
zorginstelling
o Primaire taak van de ‘dienst ziekenhuishygiëne’ = de preventie van deze
infecties
- Hospitalisme
o Secundaire schade
o Schade die een ZO oploopt als gevolg van het verblijf in een zorginstelling
o Schade die niet zou ontstaan zijn indien de ZO niet was opgenomen
o Zowel op psychosociaal als fysisch vlak
- Infectiepreventie
o Richt zich op hygiëne en de preventie en beheersing van zorginfecties
o Ziekenhuishygiënisten proberen zorginfecties te voorkomen, identificeren en te
bestrijden



- Infectiepreventiemaatregelen
o Alle maatregelen die worden genomen om de verspreiding van MO van een ZO
binnen de zorginstelling te voorkomen
 Vb. aseptisch werken, toepassen van voorzorgsmaatregelen, reinigen en
desinfectie, isolatiemaatregelen, …




2

,1.2 FYSIEK EN PSYCHOSOCIAAL HOSPITALISME
Hospitalisme uit zich in verschillende manieren:

- Psychosociale hospitalisme
o Dit treedt op wanneer de opname in een zorginstelling een negatieve impact
heeft op het mentale welzijn van ZO
 Vb. oudere persoon die van zijn familie/vrienden wordt geïsoliseerd door het
opgenomen worden in het ziekenhuis => dit kan leiden tot eenzaamheid,
verminderde interesse
- Fysische hospitalisme
o Lichamelijke, materiële en financiële schade die een zorgontvanger kan
ondervinden in een zorginstelling.
o Kan verder onderverdeeld worden in:
 Fysisch niet-infectieus hospitalisme
 Lichamelijke, materiële en financiële schade die niet direct het gevolg is
van een infectie
- Vb. Een ZO die tijdens zijn verblijf in een woonzorgcentrum valt een
heupfractuur oploopt
 Fysisch infectieus hospitalisme
 Lichamelijke schade in de vorm van een infectie die in de zorginstelling is
opgelopen
 (Zorginfectie)
- Vb. Een patiënt die na een operatie in het ziekenhuis een wondinfectie
ontwikkeld

1.2.1 OEFENINGEN VAN HOSPITALISME: PAGINA 9

1.3 DE 4 MEEST VOORKOMENDE ZORGINFECTIES
- UWI
- LWI
- POWI
- Sepsis




3

, 1.3.1 URINEWEGINFECTIE (UWI)
o Inflammatoire respons in de urinewegen als gevolg van de
aanwezigheid van micro-organismen
Pathofysiolog
 Bacteriën zoals Eschericha coli (vaak afkomstig uit de
ie en
darmflora
omschrijving
o Infectie kan zich beperken tot
 lagere urinewegen (urethritis, cystitis)
 hogere urinewegen (pyelonefritis)
o branderig gevoel bij mictie (dysurie) (pijnlijk gevoel bij plassen)
o veel kleine plasjes (pollakisurie)
o urgente mictiedrang (dringent naar het toilet moeten)
klinische o suprapubische pijn (pijn laag in de buik)
manifestatie o macroscoposche hematurie (zichtbaar bloed in de urine)
s o Bij oudere zorgvragers kunnen er ook atypische sumptomen zijn
(symptomen)  Acture verwardheid
 Verminderde eetlust
 Algemene malaise (algemeen gevoel van ongemak)
 Fuctionele achteruitgang
o Koorts kan aanwezig zijn maar niet altijd bij primaire symptomen
 Gebruik va verblijfkatheters
 Meest significate risicofactor in intramurale setting
 Katheterdoorvoor biedt directe toegangsweg voor MO naar de blaas
 Vrouwelijk geslacht
 Kortere urethra bij vrouwen vergemakkelijkt de opstijging van
Belangrijke bacteriën
risicofactore  Diabetes mellitus
n voor  Immuunsuppresie en glucosurie kunnen bacteriële groei bevorderen
verpleegkun  Urine-incontinentie
digen  Chronische blootstelling aan vocht kan de peri-urethrale huis
verweken en de migratie van bacteriën bevorden
 Prostatahyperplasie bij mannen
 Residu urine in de blaas kan bacteriële proliferatie in de hand werken
 Oudere leeftijd
 Vermindere immuniteit en comorbiditeiten verhogen de vatbaarheid
Vbn van  Minimalisering van kathethergebruik
verpleegkun o Evalueer indicatie voor verblijfkatheter dagelijks, verwijder zo
dige snel mogelijk
interventies o Alternatieven: intermitterende katheterisatie indien gïndiceerd
en  Optimale katheterzorg
preventieve o Strikte aseptische techniek bij insertie
acties o Dagelijkse hygiëne van het meatus urethrae met water en
neutrale zeep
o Gesloten drainagesysteem handhaven
o Urineopvangzak onder het niveau van de blaas om reflix te
voorkomen
o Regelmatig lediging van de urineopvangzak
 Voldoende hydratatie aanmoedigen
o Dit bevordert de urineproductie en spoelt bacteriën uit de urine
wegen
 Correcte perineale hygiëne
o Instrueer zorgvragers om van voor naar achter te reinigen bij
4