Criminaliteit en samenleving..............................................................................................5
HOC 1:............................................................................................................................. 6
1. Hoofdstuk 1: Criminaliteit als maatschappelijk vraagstuk............................................6
1.1 Criminaliteit als manifestatie van het kwaad....................................................7
1.2 Criminaliteit als ziekte....................................................................................10
1.3 Rationele individu en rationele keuze.............................................................11
HOC 2: Normen en waarden.......................................................................................... 14
1. Hoe is sociale orde mogelijk?..................................................................................14
2. Normen en waarden............................................................................................... 14
2.1 vier belangrijke soorten normen: gebruiken, zeden, wetten en taboes.............15
2.2 Een snel veranderende samenleving.................................................................15
2.3 Een evolutie naar meer progressieve opvattingen............................................16
2.4 Culturele terugslag............................................................................................ 16
3. Woke...................................................................................................................... 16
4. Hoe verklaart dit perspectief criminaliteit?.............................................................17
4.1 Subcultuur denken............................................................................................ 17
4.2 Delinquente subcultuurtheorie..........................................................................17
4.3 Differentiële opportuniteitstheorie.....................................................................18
5. Conclusie................................................................................................................ 21
HOC 3: De Mens als Homo Narrans................................................................................22
1. De mens als Homo Narrans....................................................................................22
1.1 Alternatieve normen en waarden.....................................................................22
1.1.1 David Matza (1930-2018)............................................................................24
1.2 Regels volgen?................................................................................................. 26
1.2.1 Clifford James Geertz (1926- 2006).............................................................26
1.3 De Homo Narrans.............................................................................................. 26
1.4 How emotions are made (Barrett, 2017)...........................................................29
1.5 De theorie van geconstrueerde emoties............................................................31
1.6 Mensen interageren met elkaar.........................................................................31
1.6.1 Collectieve actie.......................................................................................... 31
1
, HOC 4: Interactieprocessen........................................................................................... 32
1. Mensen interageren met elkaar:.............................................................................32
1.1 Becoming a marijuana user:..............................................................................33
1.2 Collectieve actie................................................................................................ 33
2. Een steeds kleineren wereld...................................................................................34
2.1 Stanley Milgram................................................................................................. 34
2.2 Solomon Ash...................................................................................................... 34
2.3 George Herberd Mead.......................................................................................34
2.4 Herbert Blumer.................................................................................................. 35
Mensen gedragen zich tegenover dingen op basis van betekenissen..................35
Betekenis ontstaat in interactie............................................................................35
Samenleving........................................................................................................ 35
2.5 Harold Garfinkel................................................................................................ 36
2.6 Enkele begrippen............................................................................................... 36
HOC 5: Macht................................................................................................................. 36
1. Macht maakt intrinsiek deel uit van menselijk handelen........................................37
1.1 Kerninzichten..................................................................................................... 38
1.2 Repertoire is biografisch....................................................................................38
2. Masterstatus........................................................................................................... 38
2.1 Masterstatus is bepalend voor onze evaluaties van (het gedrag van) anderen. 39
2.2 Waarom is de beoordeling van gedrag belangrijk om deviantie te begrijpen?. .39
Erving Goffman (1922-1982):...............................................................................40
2.3 Conclusie........................................................................................................... 41
3. De gesitueerde biografie........................................................................................41
3.1 Enkele begrippen.............................................................................................. 42
3.2 De leeftijd-criminaliteitscurve............................................................................42
3.3 Delinquency in a Birth Cohort............................................................................43
3.4 Cambridge study............................................................................................... 43
3.5 Maatschappelijk gesitueerde biografie..............................................................43
3.6 Turning points................................................................................................... 43
2
, HOC 6: Terrorisme......................................................................................................... 44
Hoofdstuk 2: Fenomenen. Terrorisme. Radicalisering....................................................44
1. Inleiding:................................................................................................................. 45
1.1 Terrorisme als individualiseerbaar probleem?...................................................45
1.2 Terrorisme en de bestrijding van het kwade.....................................................45
1.3 Terrorisme en de bestrijding van het kwade:....................................................47
1.4 Terrorisme als pathologie..................................................................................48
1.5 Terrorisme als rationele keuze..........................................................................48
HOC 7: Terrorisme......................................................................................................... 50
1. Terrorisme als maatschappelijk fenomeen:............................................................50
1.1 Specifieke kenmerken van het fenomeen terrorisme (Global Terrorism Index -
2024)....................................................................................................................... 50
1.2 Terrorisme is gesitueerd in tijd en plaats:.........................................................50
1.3 Waarom is terrorisme een maatschappelijk fenomeen?....................................53
1.4 Interacties tussen terroristische groepen en georganiseerde criminaliteit........54
1.5 Waarom is terrorisme een maatschappelijk fenomeen?....................................55
1.6 Terrorisme maakt deel uit van de samenleving.................................................55
HOC 8: Vervolg Terrorisme............................................................................................ 57
1.7 Overzicht 2024.................................................................................................. 57
1.8 Specifieke kenmerken van het fenomeen terrorisme........................................58
1.9 Jihadistisch terrorisme.......................................................................................58
1.10 Rechtsextremistisch terrorisme.......................................................................59
1.11 “Siege” en accelerationisme...........................................................................60
1.12 Links-extremistisch en anarchistisch terrorisme..............................................60
1.13 Incels............................................................................................................... 61
1.14 Genetica.......................................................................................................... 62
1.15 Evolutionair proces van partnerkeuze.............................................................62
1.16 Maatschappelijke structuren............................................................................62
1.17 Gewelddadige vrouwenhaat en antifeminisme................................................63
1.18 Persoonlijk geweld........................................................................................... 63
3
, 1.19 Geweld op interpersoonlijk niveau...................................................................64
1.20 Geweld op maatschappelijk niveau.................................................................64
HOC 9: Nihilistisch Gewelddadig Extremisme................................................................64
1. Wat is het precies?................................................................................................. 66
2. Hoe verloopt radicalisering?...................................................................................67
3. Het com-netwerk.................................................................................................... 67
4. Vier belangrijke NVE-groepen:................................................................................68
5. Verbanden en gedeeld ecosysteem........................................................................72
6. Homo Narrans (zie deel 1)......................................................................................73
1. Primacy of effect: eerst voelen dan denken.........................................................73
2-3. Heuristieken en Hot cognition..........................................................................74
4–5. Confirmation bias & Identiteitsbescherming....................................................74
6. Primary groups and networks..............................................................................75
7. Het narratieve script van hybride extremisme....................................................75
7. Synthese: waarom hybride extremisme werkt........................................................76
8. Barret: theory of constructed emotion....................................................................76
9. Emoties zijn als narratief – en social overdraagbaar...............................................79
10. Affect als grondstof: Valence, Arousal en emotionele granulariteit.......................80
11. Barret verdiept het Homo Narrans-kader..............................................................81
12. Homo Narrans en hybride extremisme.................................................................81
HOC 10: Georganiseerde criminaliteit............................................................................82
1. Georganiseerde criminaliteit defininiëren...............................................................82
2. Discussies over de definitie van georganiseerde criminaliteit................................83
3. Dominante denkbeelden over georganiseerde criminaliteit...................................83
3.1 Homo economicus en efficiënte markten..........................................................84
3.2 Daders van georganiseerde criminaliteit hebben bijzondere kenmerken..........85
3.3 Onzichtbaar, geheim en besloten......................................................................85
3.4 Kleine wereld effect (Van Calster, 2002)...........................................................86
3.5 Criminele netwerken – los en toch hecht...........................................................86
3.6 Linchpins, bruggenen nieuwe verbindingen......................................................86
4
HOC 1:............................................................................................................................. 6
1. Hoofdstuk 1: Criminaliteit als maatschappelijk vraagstuk............................................6
1.1 Criminaliteit als manifestatie van het kwaad....................................................7
1.2 Criminaliteit als ziekte....................................................................................10
1.3 Rationele individu en rationele keuze.............................................................11
HOC 2: Normen en waarden.......................................................................................... 14
1. Hoe is sociale orde mogelijk?..................................................................................14
2. Normen en waarden............................................................................................... 14
2.1 vier belangrijke soorten normen: gebruiken, zeden, wetten en taboes.............15
2.2 Een snel veranderende samenleving.................................................................15
2.3 Een evolutie naar meer progressieve opvattingen............................................16
2.4 Culturele terugslag............................................................................................ 16
3. Woke...................................................................................................................... 16
4. Hoe verklaart dit perspectief criminaliteit?.............................................................17
4.1 Subcultuur denken............................................................................................ 17
4.2 Delinquente subcultuurtheorie..........................................................................17
4.3 Differentiële opportuniteitstheorie.....................................................................18
5. Conclusie................................................................................................................ 21
HOC 3: De Mens als Homo Narrans................................................................................22
1. De mens als Homo Narrans....................................................................................22
1.1 Alternatieve normen en waarden.....................................................................22
1.1.1 David Matza (1930-2018)............................................................................24
1.2 Regels volgen?................................................................................................. 26
1.2.1 Clifford James Geertz (1926- 2006).............................................................26
1.3 De Homo Narrans.............................................................................................. 26
1.4 How emotions are made (Barrett, 2017)...........................................................29
1.5 De theorie van geconstrueerde emoties............................................................31
1.6 Mensen interageren met elkaar.........................................................................31
1.6.1 Collectieve actie.......................................................................................... 31
1
, HOC 4: Interactieprocessen........................................................................................... 32
1. Mensen interageren met elkaar:.............................................................................32
1.1 Becoming a marijuana user:..............................................................................33
1.2 Collectieve actie................................................................................................ 33
2. Een steeds kleineren wereld...................................................................................34
2.1 Stanley Milgram................................................................................................. 34
2.2 Solomon Ash...................................................................................................... 34
2.3 George Herberd Mead.......................................................................................34
2.4 Herbert Blumer.................................................................................................. 35
Mensen gedragen zich tegenover dingen op basis van betekenissen..................35
Betekenis ontstaat in interactie............................................................................35
Samenleving........................................................................................................ 35
2.5 Harold Garfinkel................................................................................................ 36
2.6 Enkele begrippen............................................................................................... 36
HOC 5: Macht................................................................................................................. 36
1. Macht maakt intrinsiek deel uit van menselijk handelen........................................37
1.1 Kerninzichten..................................................................................................... 38
1.2 Repertoire is biografisch....................................................................................38
2. Masterstatus........................................................................................................... 38
2.1 Masterstatus is bepalend voor onze evaluaties van (het gedrag van) anderen. 39
2.2 Waarom is de beoordeling van gedrag belangrijk om deviantie te begrijpen?. .39
Erving Goffman (1922-1982):...............................................................................40
2.3 Conclusie........................................................................................................... 41
3. De gesitueerde biografie........................................................................................41
3.1 Enkele begrippen.............................................................................................. 42
3.2 De leeftijd-criminaliteitscurve............................................................................42
3.3 Delinquency in a Birth Cohort............................................................................43
3.4 Cambridge study............................................................................................... 43
3.5 Maatschappelijk gesitueerde biografie..............................................................43
3.6 Turning points................................................................................................... 43
2
, HOC 6: Terrorisme......................................................................................................... 44
Hoofdstuk 2: Fenomenen. Terrorisme. Radicalisering....................................................44
1. Inleiding:................................................................................................................. 45
1.1 Terrorisme als individualiseerbaar probleem?...................................................45
1.2 Terrorisme en de bestrijding van het kwade.....................................................45
1.3 Terrorisme en de bestrijding van het kwade:....................................................47
1.4 Terrorisme als pathologie..................................................................................48
1.5 Terrorisme als rationele keuze..........................................................................48
HOC 7: Terrorisme......................................................................................................... 50
1. Terrorisme als maatschappelijk fenomeen:............................................................50
1.1 Specifieke kenmerken van het fenomeen terrorisme (Global Terrorism Index -
2024)....................................................................................................................... 50
1.2 Terrorisme is gesitueerd in tijd en plaats:.........................................................50
1.3 Waarom is terrorisme een maatschappelijk fenomeen?....................................53
1.4 Interacties tussen terroristische groepen en georganiseerde criminaliteit........54
1.5 Waarom is terrorisme een maatschappelijk fenomeen?....................................55
1.6 Terrorisme maakt deel uit van de samenleving.................................................55
HOC 8: Vervolg Terrorisme............................................................................................ 57
1.7 Overzicht 2024.................................................................................................. 57
1.8 Specifieke kenmerken van het fenomeen terrorisme........................................58
1.9 Jihadistisch terrorisme.......................................................................................58
1.10 Rechtsextremistisch terrorisme.......................................................................59
1.11 “Siege” en accelerationisme...........................................................................60
1.12 Links-extremistisch en anarchistisch terrorisme..............................................60
1.13 Incels............................................................................................................... 61
1.14 Genetica.......................................................................................................... 62
1.15 Evolutionair proces van partnerkeuze.............................................................62
1.16 Maatschappelijke structuren............................................................................62
1.17 Gewelddadige vrouwenhaat en antifeminisme................................................63
1.18 Persoonlijk geweld........................................................................................... 63
3
, 1.19 Geweld op interpersoonlijk niveau...................................................................64
1.20 Geweld op maatschappelijk niveau.................................................................64
HOC 9: Nihilistisch Gewelddadig Extremisme................................................................64
1. Wat is het precies?................................................................................................. 66
2. Hoe verloopt radicalisering?...................................................................................67
3. Het com-netwerk.................................................................................................... 67
4. Vier belangrijke NVE-groepen:................................................................................68
5. Verbanden en gedeeld ecosysteem........................................................................72
6. Homo Narrans (zie deel 1)......................................................................................73
1. Primacy of effect: eerst voelen dan denken.........................................................73
2-3. Heuristieken en Hot cognition..........................................................................74
4–5. Confirmation bias & Identiteitsbescherming....................................................74
6. Primary groups and networks..............................................................................75
7. Het narratieve script van hybride extremisme....................................................75
7. Synthese: waarom hybride extremisme werkt........................................................76
8. Barret: theory of constructed emotion....................................................................76
9. Emoties zijn als narratief – en social overdraagbaar...............................................79
10. Affect als grondstof: Valence, Arousal en emotionele granulariteit.......................80
11. Barret verdiept het Homo Narrans-kader..............................................................81
12. Homo Narrans en hybride extremisme.................................................................81
HOC 10: Georganiseerde criminaliteit............................................................................82
1. Georganiseerde criminaliteit defininiëren...............................................................82
2. Discussies over de definitie van georganiseerde criminaliteit................................83
3. Dominante denkbeelden over georganiseerde criminaliteit...................................83
3.1 Homo economicus en efficiënte markten..........................................................84
3.2 Daders van georganiseerde criminaliteit hebben bijzondere kenmerken..........85
3.3 Onzichtbaar, geheim en besloten......................................................................85
3.4 Kleine wereld effect (Van Calster, 2002)...........................................................86
3.5 Criminele netwerken – los en toch hecht...........................................................86
3.6 Linchpins, bruggenen nieuwe verbindingen......................................................86
4
