Curriculumontwikkeling
en -evalua3e
Doelstellingen
- De kernbegripppen binnen curriculumontwikkeling en – evalua5e (CUR) helder definiëren en correct gebruiken.
- Begrijpen en analyseren hoe (inter)na5onale overheden bijvoorbeeld via centrale toetsen en minimumdoelen CUR
beïnvloeden (macro-perspec5ef).
- Begrijpen en analyseren hoe scholen curricula ontwerpen en evalueren met bijzondere aandacht voor
schoolfeedback, professioneel kapitaal en samenwerking (meso-perspec5ef).
- De rol van leraren en leerlingen uitleggen en onderzoeken binnen curriculumontwikkeling en –evalua5e op
klasniveau (micro-perspec5ef).
- Uitleggen hoe de thema’s kwaliteit, gelijkheid en samenhang func5oneren als dwarsdoorsnijdende thema’s in
curriculumbeleid en –prak5jk.
- Bestaande curricula en curriculuminterven5es kri5sch evalueren aan de hand van CUR-kaders, met bijzondere
aandacht voor kwaliteit, gelijkheid en samenhang.
- Onderzoeken hoe beleidskeuzes en interna5onale tendensen (macroniveau), schoolprak5jken (mesoniveau) en
curriculum- en evalua5eprak5jken in de klas (microniveau) elkaar wederzijds beïnvloeden.
- Onderbouwde aanbevelingen formuleren voor een curriculumontwerp dat bijdraagt aan versterking van de
onderwijskwaliteit, gelijke onderwijskansen en curriculaire samenhang.
- Een kri5sch-reflec5eve houding aannemen ten aanzien van eigen CUR, alsook ten aanzien van CUR op
schoolniveau.
- Een leidende rol opnemen in curriculumontwikkeling en –evalua5e op schoolniveau.
- Academisch correct en samenhangend schriNelijk rapporteren over curriculumvraagstukken.
,INLEIDING
LESDOELEN
1. Begrijpen
o Theorieën, modellen en benaderingen van curriculumontwikkeling , en -evalua3e
o Hoe (inter)na3onale overheden bijvoorbeeld via centrale toetsen en minimumdoelen CUR
beïnvloeden (macro-perspec3ef).
o Hoe scholen curricula ontwerpen en evalueren met bijzondere aandacht voor schoolfeedback,
professioneel kapitaal en samenwerking (meso-perspec3ef).
o De rol van leraren en leerlingen binnen curriculumontwikkeling en –evalua3e op klasniveau (micro-
perspec3ef)
o Hoe de thema’s kwaliteit, gelijkheid en samenhang func3oneren als dwarsdoorsnijdende thema’s in
curriculumbeleid en –prak3jk
2. Toepassen
o Reflecteren over sterktes en zwaktes van een curriculumontwerp
o FB formuleren over curriculumaspecten op schoolniveau, in rela3e tot beleids- en klasniveau
3. Ontwerpen
o Voorstellen doen voor curriculumontwerp op basis van de theorie, passend bij de context
o Een plan voor curriculumvernieuwing ontwikkelen met collega’s in PLG
4. Evalueren
o Leeropbrengsten op klas- en schoolniveau monitoren en evalueren m.b.v. data
o De kwaliteit, samenhang en inclusiviteit van een curriculum evalueren
1.1. Situering van het vak
1.1.1. Een ‘curriculum’
Een curriculum is een “plan for learning” met omschrijving van leerdoelen.
- Het geeS een selecGe en ordening van leerinhouden weer.
- Het impliceert of vertoont bepaalde patronen van leren en lesgeven.
- Het omvat een strategie voor de evaluaGe van de leerresultaten.
EssenGe van een curriculum
- Kwaliteit à wat is goed onderwijs?
- Duidelijke visie op kwaliteitsontwikkeling: alles in de wereld is belangrijk maar we kunnen daarvan
niet allemaal prioriteit maken
à keuzes maken = moeilijkste in curricula
- Wat betekenen die keuzes voor onze leerproces, onze output, …
Klopt dit met onze keuzes? Nee à aan wat ligt dat in het proces?!
- Hard nadenken met hele schoolteam: kwaliteitsgesprekken met hele team!
- Meer dan gebruiken van methode in de klas
Uitdagingen
- Dalende kwaliteit, groeiende ongelijkheid
- Beperkte curriculumcompetenGes lkr.: onvoldoende vaardigheden om kri3sch te kijken naar
curriculum, evalueren en ontwikkelen
- Groeiende diversiteit socio-emoGonele zorg- en leernoden: divers en aanpasbaar curriculum
à ingewikkelder!
- Kwailteit besluitvorming: vaak vanuit individuele lkr.-oordeel
2 Curriculumontwikkeling en -evalua3e
, - Gebrek afstemming: horizontale en ver3cale samenhang is niet sterk!
- Paradoxale spanningen: 2 schijnbare tegenstellingen die elkaar nodig hebben om het geheel in
balans te houden à niet voor één van de twee kiezen!
bv. Zijn we in onze school voor excelen?e of inclusie? Eigenlijk van allebei!
o Ook op macroniveau! In geschiedenis vaak slingerbewegingen…
o Wat is de juiste balans in onze context? Regelma3g herevalueren: zit onze balans nog juist?
1.1.2. Waarom?
OntwikkelingsperspecGef
- Curriculum is fundament voor het leren en ontwikkelen van kinderen in de school
o Doelgericht: weten waarnaar je toe gaat
o Samenhangend: samenhang tussen alle elementen maken
o RelevanGe
o ConGnuïteit
- Kwaliteitsbewaking via curriculumevalua3e op verschillende niveaus
- Bevordert inclusief onderwijs
VerantwoordingsperspecGef
- OK-kader inspec3e: Scholen…
o Bieden een passend, acief en samenhangend onderwijsaanbod aan
o Evalueren het onderwijsleerproces en sturen bij o.b.v. feedback- en evalua3egegevens
o Onderzoeken en ontwikkelen op systema3sche wijze onderwijskwaliteit vanuit de
resultaten en effecten bij de lerende
- Commissie Muijs (minimumdoelen): curriculumvernieuwingen zijn nodig voor…
o Versterken leerprestaGes
o Verkleinen kansenongelijkheid
1.2. Wat is een curriculum?
Traject en vehikel
- Plan van iets (product) maar ook een proces
- Wat kunnen we op macroniveau? Microniveau? … = alignment tussen alle niveaus!
Curriculair spinnenweb (Van Den Akker, 2009)
à Een brede kijk op curriculum
- Visie: waartoe leren zijn? à kernvraag: wat willen wij dat onze lln. leren?
- Leerdoelen: waarheen leren zij? à Wat verwacht ik te zien en werk ik naartoe? Bv. kunnen
optellen en aCrekken tot 20
- Leerinhoud: wat leren zij? à wat zit in de cursus, materiaal, … ?
- LeeracGviteiten: hoe leren zij? à Manier waarop: knutselen, interview, …
- Docentenrollen: wat is de rol van de leraar bij hun leren? à coachend, doceren, … (hangt af van de
visie, niet van de persoonlijke voorkeur)
- Bronnen en materialen: waarmee leren zijn? à welke boeken, instrumenten, … die je gaat
gebruiken
- Groeperingsvormen: met wie leren zij? à klassikaal, groeps, individueel, graadklassen,
teamteaching, heterogene of homogene groepen, …
- Leeromgeving: waar leren zij? à klas, outdoor, uitstappen, …
- Tijd: wanneer leren zij? à hoeveel 3jd naar rekenen, huiswerk, …
- Toetsing: hoe wordt hun leren getoets? à hoe wordt er getoets, wanneer, wat, …
à Spinnenweb hee` ontzeaende kracht door samenhang van al de draden, ook zo bij een curriculum!
Curriculumontwikkeling en -evalua3e 3
, Vanuit drie perspecGeven
à Vaak spanningen tussen bedoeld (intented), uitgevoerd (enacted) en bereikt (achieved) curriculum
1.3. Niveaus
Supraniveau
- Boven het na3onale niveau
- HeeS een invloed op macroniveau
- Bv. interna?onaal vergelijkend onderzoek zoals TIMSS, PIRLS, TALIS… , Europees referen?ekader voor
bv. vreemde talen (A1 of A2?), …
4 Curriculumontwikkeling en -evalua3e
en -evalua3e
Doelstellingen
- De kernbegripppen binnen curriculumontwikkeling en – evalua5e (CUR) helder definiëren en correct gebruiken.
- Begrijpen en analyseren hoe (inter)na5onale overheden bijvoorbeeld via centrale toetsen en minimumdoelen CUR
beïnvloeden (macro-perspec5ef).
- Begrijpen en analyseren hoe scholen curricula ontwerpen en evalueren met bijzondere aandacht voor
schoolfeedback, professioneel kapitaal en samenwerking (meso-perspec5ef).
- De rol van leraren en leerlingen uitleggen en onderzoeken binnen curriculumontwikkeling en –evalua5e op
klasniveau (micro-perspec5ef).
- Uitleggen hoe de thema’s kwaliteit, gelijkheid en samenhang func5oneren als dwarsdoorsnijdende thema’s in
curriculumbeleid en –prak5jk.
- Bestaande curricula en curriculuminterven5es kri5sch evalueren aan de hand van CUR-kaders, met bijzondere
aandacht voor kwaliteit, gelijkheid en samenhang.
- Onderzoeken hoe beleidskeuzes en interna5onale tendensen (macroniveau), schoolprak5jken (mesoniveau) en
curriculum- en evalua5eprak5jken in de klas (microniveau) elkaar wederzijds beïnvloeden.
- Onderbouwde aanbevelingen formuleren voor een curriculumontwerp dat bijdraagt aan versterking van de
onderwijskwaliteit, gelijke onderwijskansen en curriculaire samenhang.
- Een kri5sch-reflec5eve houding aannemen ten aanzien van eigen CUR, alsook ten aanzien van CUR op
schoolniveau.
- Een leidende rol opnemen in curriculumontwikkeling en –evalua5e op schoolniveau.
- Academisch correct en samenhangend schriNelijk rapporteren over curriculumvraagstukken.
,INLEIDING
LESDOELEN
1. Begrijpen
o Theorieën, modellen en benaderingen van curriculumontwikkeling , en -evalua3e
o Hoe (inter)na3onale overheden bijvoorbeeld via centrale toetsen en minimumdoelen CUR
beïnvloeden (macro-perspec3ef).
o Hoe scholen curricula ontwerpen en evalueren met bijzondere aandacht voor schoolfeedback,
professioneel kapitaal en samenwerking (meso-perspec3ef).
o De rol van leraren en leerlingen binnen curriculumontwikkeling en –evalua3e op klasniveau (micro-
perspec3ef)
o Hoe de thema’s kwaliteit, gelijkheid en samenhang func3oneren als dwarsdoorsnijdende thema’s in
curriculumbeleid en –prak3jk
2. Toepassen
o Reflecteren over sterktes en zwaktes van een curriculumontwerp
o FB formuleren over curriculumaspecten op schoolniveau, in rela3e tot beleids- en klasniveau
3. Ontwerpen
o Voorstellen doen voor curriculumontwerp op basis van de theorie, passend bij de context
o Een plan voor curriculumvernieuwing ontwikkelen met collega’s in PLG
4. Evalueren
o Leeropbrengsten op klas- en schoolniveau monitoren en evalueren m.b.v. data
o De kwaliteit, samenhang en inclusiviteit van een curriculum evalueren
1.1. Situering van het vak
1.1.1. Een ‘curriculum’
Een curriculum is een “plan for learning” met omschrijving van leerdoelen.
- Het geeS een selecGe en ordening van leerinhouden weer.
- Het impliceert of vertoont bepaalde patronen van leren en lesgeven.
- Het omvat een strategie voor de evaluaGe van de leerresultaten.
EssenGe van een curriculum
- Kwaliteit à wat is goed onderwijs?
- Duidelijke visie op kwaliteitsontwikkeling: alles in de wereld is belangrijk maar we kunnen daarvan
niet allemaal prioriteit maken
à keuzes maken = moeilijkste in curricula
- Wat betekenen die keuzes voor onze leerproces, onze output, …
Klopt dit met onze keuzes? Nee à aan wat ligt dat in het proces?!
- Hard nadenken met hele schoolteam: kwaliteitsgesprekken met hele team!
- Meer dan gebruiken van methode in de klas
Uitdagingen
- Dalende kwaliteit, groeiende ongelijkheid
- Beperkte curriculumcompetenGes lkr.: onvoldoende vaardigheden om kri3sch te kijken naar
curriculum, evalueren en ontwikkelen
- Groeiende diversiteit socio-emoGonele zorg- en leernoden: divers en aanpasbaar curriculum
à ingewikkelder!
- Kwailteit besluitvorming: vaak vanuit individuele lkr.-oordeel
2 Curriculumontwikkeling en -evalua3e
, - Gebrek afstemming: horizontale en ver3cale samenhang is niet sterk!
- Paradoxale spanningen: 2 schijnbare tegenstellingen die elkaar nodig hebben om het geheel in
balans te houden à niet voor één van de twee kiezen!
bv. Zijn we in onze school voor excelen?e of inclusie? Eigenlijk van allebei!
o Ook op macroniveau! In geschiedenis vaak slingerbewegingen…
o Wat is de juiste balans in onze context? Regelma3g herevalueren: zit onze balans nog juist?
1.1.2. Waarom?
OntwikkelingsperspecGef
- Curriculum is fundament voor het leren en ontwikkelen van kinderen in de school
o Doelgericht: weten waarnaar je toe gaat
o Samenhangend: samenhang tussen alle elementen maken
o RelevanGe
o ConGnuïteit
- Kwaliteitsbewaking via curriculumevalua3e op verschillende niveaus
- Bevordert inclusief onderwijs
VerantwoordingsperspecGef
- OK-kader inspec3e: Scholen…
o Bieden een passend, acief en samenhangend onderwijsaanbod aan
o Evalueren het onderwijsleerproces en sturen bij o.b.v. feedback- en evalua3egegevens
o Onderzoeken en ontwikkelen op systema3sche wijze onderwijskwaliteit vanuit de
resultaten en effecten bij de lerende
- Commissie Muijs (minimumdoelen): curriculumvernieuwingen zijn nodig voor…
o Versterken leerprestaGes
o Verkleinen kansenongelijkheid
1.2. Wat is een curriculum?
Traject en vehikel
- Plan van iets (product) maar ook een proces
- Wat kunnen we op macroniveau? Microniveau? … = alignment tussen alle niveaus!
Curriculair spinnenweb (Van Den Akker, 2009)
à Een brede kijk op curriculum
- Visie: waartoe leren zijn? à kernvraag: wat willen wij dat onze lln. leren?
- Leerdoelen: waarheen leren zij? à Wat verwacht ik te zien en werk ik naartoe? Bv. kunnen
optellen en aCrekken tot 20
- Leerinhoud: wat leren zij? à wat zit in de cursus, materiaal, … ?
- LeeracGviteiten: hoe leren zij? à Manier waarop: knutselen, interview, …
- Docentenrollen: wat is de rol van de leraar bij hun leren? à coachend, doceren, … (hangt af van de
visie, niet van de persoonlijke voorkeur)
- Bronnen en materialen: waarmee leren zijn? à welke boeken, instrumenten, … die je gaat
gebruiken
- Groeperingsvormen: met wie leren zij? à klassikaal, groeps, individueel, graadklassen,
teamteaching, heterogene of homogene groepen, …
- Leeromgeving: waar leren zij? à klas, outdoor, uitstappen, …
- Tijd: wanneer leren zij? à hoeveel 3jd naar rekenen, huiswerk, …
- Toetsing: hoe wordt hun leren getoets? à hoe wordt er getoets, wanneer, wat, …
à Spinnenweb hee` ontzeaende kracht door samenhang van al de draden, ook zo bij een curriculum!
Curriculumontwikkeling en -evalua3e 3
, Vanuit drie perspecGeven
à Vaak spanningen tussen bedoeld (intented), uitgevoerd (enacted) en bereikt (achieved) curriculum
1.3. Niveaus
Supraniveau
- Boven het na3onale niveau
- HeeS een invloed op macroniveau
- Bv. interna?onaal vergelijkend onderzoek zoals TIMSS, PIRLS, TALIS… , Europees referen?ekader voor
bv. vreemde talen (A1 of A2?), …
4 Curriculumontwikkeling en -evalua3e
