NEDERLANDS
Inhoudsopgave
1. LEZEN.......................................................................................................................... 4
1.1 WAT IS LEZEN EN WAAROM IS EEN GOEDE LEESVAARDIGHEID BELANGRIJK?......................................................4
1.1.1 Wat doet een competente lezer allemaal?................................................................................4
1.2 KRACHTIG LEESONDERWIJS GEBRUIKT RIJKE TEKSTEN....................................................................................4
1.1.2 Waarom is het belangrijk om aan leesvaardigheid te werken?.................................................4
1.3 HOE VERLOOPT DE LEESONTWIKKELING BIJ LEERLINGEN VAN DE LAGERE SCHOOL?.............................................5
1.3.1 Lezen in de kleuterklas............................................................................................................. 5
1.3.2 Lezen in de lagere school......................................................................................................... 5
1.4 LEESBEVORDERING............................................................................................................................... 6
1.4.1 Complexiteit............................................................................................................................. 6
1.4.2 Literaire kwaliteit...................................................................................................................... 6
1.4.3 Klassiekers?.............................................................................................................................. 6
1.4.4 Prijzen en jury’s........................................................................................................................ 6
1.5 INZOOMEN OP TECHNISCH LEZEN............................................................................................................ 7
2. TECHNISCH LEZEN........................................................................................................ 8
2.1 WAT IS TECHNISCH LEZEN EN HOE VERWERVEN LEERLINGEN LEESTECHNIEKEN?................................................8
2.1.1 Doelen technisch lezen............................................................................................................. 8
2.1.2 Leestechnieken aanleren die lln helpen om..............................................................................8
2.2 WAAROM INZETTEN OP TECHNISCH LEZEN?............................................................................................... 8
2.2.1 De kleuterklas.......................................................................................................................... 8
2.2.2 Het eerste leerjaar.................................................................................................................... 9
2.2.3 Tweede tot vierde leerjaar...................................................................................................... 10
2.2.4 Vijfde tot zesde leerjaar.......................................................................................................... 10
2.3 ELEMENTAIRE LEESHANDELING (GOED KENNEN)........................................................................................10
2.3.1 Aanvankelijk technisch lezen en de elementaire leeshandeling.............................................10
2.3.1.1 De elementaire leeshandeling............................................................................................. 10
2.4 DE RELATIE TUSSEN KLANKEN EN LETTERS.............................................................................................. 10
2.4.1.1 Alfabetisch-fonemisch principe (examen)............................................................................11
3. DIDACTIEK AANVANKELIJK TECHNISCH LEZEN...............................................................12
3.1 NIEUWE KLANK-LETTERKOPPELING AANLEREN:.......................................................................................... 12
3.1.1 Meertalige kinderen................................................................................................................ 12
3.1.1.1 Hakken en plakken VS zoemend leren.................................................................................12
3.1.1.2 Leerstofordening................................................................................................................. 12
3.2 TECHNISCH LEZEN EN DE ZEVEN PRINCIPES............................................................................................. 13
3.2.1 Hoe werk je functioneel en contextrijk aan technisch lezen?..................................................13
3.2.2 Hoe werk je (inter)actief aan technisch lezen?.......................................................................13
3.2.3 Hoe stimuleer je zowel impliciet als expliciet aan technisch lezen?........................................13
3.2.4 Hoe stimuleer je zowel impliciet aan technisch lezen?...........................................................14
3.2.5 Hoe bied je voor ondersteuning bij het verwerven van leestechnieken?................................14
3.3 HOE LEER IK LEERLINGEN AANVANKELIJK TECHNISCH LEZEN?.......................................................................15
3.3.1 Lesvoorbereiding elementaire leeshandeling.........................................................................15
3.3.2 Begrippen............................................................................................................................... 15
3.3.2.1 Introductiefase.................................................................................................................... 15
3.3.2.2 Instructiefase....................................................................................................................... 16
3.3.2.3 Begeleide inoefeningsfase................................................................................................... 16
3.3.2.4 Verwerkingsfase.................................................................................................................. 17
3.3.2.5 Afsluitfase............................................................................................................................ 17
4. VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN..................................................................................18
4.1 VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN........................................................................................................... 18
4.2 DOEL TECHNISCH LEZEN...................................................................................................................... 18
4.3 DE LEESBOOG................................................................................................................................... 18
4.4 OVERZICHT TECHNISCHE LEESSTRATEGIEËN.............................................................................................18
4.4.1 Lezen met behulp van letterclusters en spellingspatronen.....................................................18
, 4.5 LEZEN MET BEHULP VAN MORFOLOGISCHE ANALYSE...................................................................................19
4.6 LEZEN MET BEHULP VAN DE VISUELE WOORDVORM...................................................................................19
4.7 MOTIVERENDE INSTRUCTIE EN WERKVORMEN...........................................................................................20
4.7.1 Woorden................................................................................................................................. 20
4.7.2 Teksten................................................................................................................................... 20
4.8 LEZEN MET BEHULP VAN CONTEXT......................................................................................................... 20
4.9 MOEILIJKHEDEN BIJ DE LEESSTRATEGIEËN................................................................................................ 21
4.10 EXPRESSIEF LEZEN........................................................................................................................... 21
5. DIDACTIEK VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN.................................................................22
5.1 NIVEAU TECHNISCH LEZEN AVI-NIVEAUS................................................................................................22
5.2 INSTRUCTIEVORMEN............................................................................................................................ 22
5.3 GROEPERINGSVORMEN........................................................................................................................ 22
5.4 LEESVAARDIGHEID BREED EVALUEREN.................................................................................................... 23
5.5 INSPELEN OP VERSCHILLEN TUSSEN LEERLINGEN (PG 294).........................................................................23
5.6 TUTORLEZEN EN PARTNERLEZEN............................................................................................................ 24
5.7 HOE WERK JE ALS SCHOOL SAMEN AAN LEESVAARDIGHEID?........................................................................24
5.8 MYTHES EN MISVERSTANDEN................................................................................................................ 25
6. BEGRIJPEND LEZEN..................................................................................................... 26
6.1.1 Belang van begrijpend lezen?................................................................................................. 26
7. DIDACTIEK.................................................................................................................. 26
7.1 HOE STIMULEER JE EEN POSITIEF-TALIGE GRONDHOUDING?.........................................................................26
7.2 HOE MAAK JE LEZEN FUNCTIONEEL? (PG 243-244)..................................................................................27
7.3 HOE ZORG JE VOOR EEN RIJKE CONTEXT TIJDENS HET LEZEN? (PG 246-249).................................................27
7.4 HOE KAN INTERACTIE LEZEN VERSTERKEN? (PG 249-250).........................................................................28
7.4.1 Valkuilen bij interactie over teksten........................................................................................ 29
7.5 HOE STIMULEER JE ZOWEL IMPLICIET ALS EXPLICIET DE LEESVAARDIGHEID VAN LEERLINGEN?.............................29
7.5.1 Expliciet.................................................................................................................................. 29
7.5.2 Instructie over strategieën..................................................................................................... 30
7.5.3 Metacognitieve strategieën of sturingsstrategieën.................................................................30
7.5.4 Cognitieve leesstrategieën..................................................................................................... 31
7.5.5 Instructie over tekstkenmerken en -soorten...........................................................................31
7.6 HOE ZORG JE VOOR ONDERSTEUNING BIJ HET VERWERVEN VAN LEESVAARDIGHEID?.........................................32
7.7 HOE BIED JE LEERLINGEN KANSEN TOT REFLECTIE OP HUN LEESVAARDIGHEID?................................................32
7.8 INSPELEN OP VERSCHILLEN TUSSEN LEERLINGEN.......................................................................................33
7.8.1 Binnenklasdifferentiatie:......................................................................................................... 33
7.8.2 Preteaching om in te spelen op verschillende beginsituaties..................................................33
7.9 MYTHES EN MISVERSTANDEN................................................................................................................ 33
8. HOE LEER IK LEERLINGEN LEZEN MET BEGRIP?.............................................................34
8.1 HOU REKENING MET DE BEGINSITUATIE.................................................................................................. 34
8.2 VERTREK VANUIT DOELEN.................................................................................................................... 34
8.3 KIES VOOR EEN DOORDACHTE LEESDIDACTIEK.......................................................................................... 35
8.3.1 De 5 sleutels van goed leesonderwijs (benoemen, uitleggen, vb geven en toepassen op tekst)
........................................................................................................................................................ 35
8.4 INSTRUCTIES, WERKVORMEN EN LEERMIDDELEN........................................................................................35
8.4.1 Leermiddelen: een gevarieerd en kwaliteitsvol aanbod..........................................................35
8.4.2 Tips voor sterke strategie-instructies......................................................................................36
8.4.3 (Inter)actieve werkvormen en instructiewijzen.......................................................................38
8.5 CLOSE READING................................................................................................................................. 38
8.6 LESVOORBEREIDINGSFORMULIER........................................................................................................... 39
8.6.1 Introductie.............................................................................................................................. 39
8.6.2 Instructie................................................................................................................................ 40
8.6.3 Begeleide inoefening.............................................................................................................. 40
8.6.4 Verwerking............................................................................................................................. 40
8.6.5 Afronding................................................................................................................................ 40
8.6.6 Belangrijk!!............................................................................................................................. 40
2
, 8.6.7 Nieuwsbegrip.......................................................................................................................... 40
8.7 ENKELE DIDACTISCHE AANPAKKEN......................................................................................................... 42
8.7.1 Close reading.......................................................................................................................... 42
8.7.1.1 Wat?.................................................................................................................................... 42
8.7.1.2 Waarom ?............................................................................................................................ 42
8.7.1.3 Hoe?.................................................................................................................................... 42
8.7.2 Concept oriented reading instruction (CORI)..........................................................................42
8.7.2.1 Wat ?................................................................................................................................... 42
8.7.2.2 Waarom ?............................................................................................................................ 42
8.7.2.3 Hoe ?................................................................................................................................... 42
8.7.3 Kwartiermakers...................................................................................................................... 43
8.7.3.1 Wat?.................................................................................................................................... 43
8.7.3.2 Waarom?............................................................................................................................. 43
8.7.3.3 Hoe?.................................................................................................................................... 43
8.7.4 Leesinterventieproject voor scholen met een totaalaanpak (LIST).........................................43
8.7.4.1 Wat ?................................................................................................................................... 43
8.7.4.2 Waarom?............................................................................................................................. 43
8.7.4.3 Hoe?.................................................................................................................................... 43
8.7.5 Nieuwsbegrip.......................................................................................................................... 43
8.7.5.1 Wat?.................................................................................................................................... 43
8.7.5.2 Waarom?............................................................................................................................. 44
8.7.5.3 Hoe?.................................................................................................................................... 44
9. LEESBEVORDERING..................................................................................................... 45
9.1 HET BELANG VAN LEZEN...................................................................................................................... 45
9.2 DE VLAAMSE LEESCULTUUR.................................................................................................................. 45
9.3 LEESMOTIVATIE.................................................................................................................................. 45
9.3.1 Leesmotivatie als oplossing.................................................................................................... 45
9.3.2 Wat is leesmotivatie............................................................................................................... 46
9.4 PIJLERS VAN KRACHTIGE LEESBEVORDERING.............................................................................................46
9.4.1 Leesomgeving........................................................................................................................ 46
9.4.2 Leesomgeving TIPS................................................................................................................. 46
9.5 LEESAANBOD.................................................................................................................................... 47
9.5.1 Rijke teksten........................................................................................................................... 47
9.5.2 Gevarieerd aanbod................................................................................................................. 48
10. LEESBEVORDERING DIDACTIEK...................................................................................49
10.1 EEN MOTIVERENDE AANPAK................................................................................................................ 49
10.2 EEN BETEKENISVOLLE LEESCONTEXT.................................................................................................... 49
10.3 TRANSPARANTE LEESDOELEN.............................................................................................................. 49
10.4 VOORKENNIS ACTIVEREN EN VERSTERKEN............................................................................................. 50
10.5 LEESINSTRUCTIE.............................................................................................................................. 50
10.6 KWALITEITSVOLLE INTERACTIE............................................................................................................. 50
3
, 1. LEZEN
1.1 Wat is lezen en waarom is een goede leesvaardigheid belangrijk?
1.1.1 Wat doet een competente lezer allemaal?
Lezer (ontvanger) decodeert schriftelijke boodschap van schrijver (zender)
Lezer doet beroep op leescompetenties:
- Kennis
o Wereldkennis
o Taal en woordbegrip
- Over inhoud van de tekst, over de strategien.
- Vaardigheden
o Leestechniek = kennis van technische apsecten en vaardigheid om die toe te
passen
o Leesbegrip = dat je de boodschap van de tekst begrijpt
- Attitudes
o Leesmotivatie = zin of behoefte om te lezen
o Leesgedrag = de manier waarop je teksten leest, hoe frequent, hoe lang en hoe
aandachtig
Ifv specifiek leesdoel: verschillende verweven denkactiviteiten inzetten
1.2 Krachtig leesonderwijs gebruikt rijke teksten
- Diep lezen is nodig door gelaagde inhoud:
o Meer dan 1 leesbeurt nodig (vaker herlezen)
o Elke keer ander leesdoel : blijft interessant
o Beter en dieper tekstbegrip
niet meer teksten maar enkele teksten béter lezen.
- Leesstrategieën inzetten om leesdoel te bereiken:
o lln moeten zelf nadenken welke strategie nuttig is
o hierdoor worden ze flexibele lezers
- Uitstekend middel om te differentiëren
o Leesdoel voor alle lln formuleren
o Instructie en ondersteuning aanpassen (GRRIM-model)
- Stimuleren leescompetentie, woordenschat- en kennisopbouw (nice to know pg
229)
1.1.2 Waarom is het belangrijk om aan leesvaardigheid te werken?
Cruciale voorwaarde voor:
- Maatschappelijke participatie
- Schoolsucces
- Cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling
Jouw taak als leraar? Leerlingen klaarstomen om volwaardig te kunnen deelnemen aan onze
maatschappij.
Lezen en schoolsucces
- Essentieel voor kennisverwerving
o In taallessen en niet-taallessen
- Sterke link met andere domeinen Nederlands: woordenschat, schrijven …
o Link met schriftelijke vaardigheden
o Link met mondelinge vaardigheden
4
Inhoudsopgave
1. LEZEN.......................................................................................................................... 4
1.1 WAT IS LEZEN EN WAAROM IS EEN GOEDE LEESVAARDIGHEID BELANGRIJK?......................................................4
1.1.1 Wat doet een competente lezer allemaal?................................................................................4
1.2 KRACHTIG LEESONDERWIJS GEBRUIKT RIJKE TEKSTEN....................................................................................4
1.1.2 Waarom is het belangrijk om aan leesvaardigheid te werken?.................................................4
1.3 HOE VERLOOPT DE LEESONTWIKKELING BIJ LEERLINGEN VAN DE LAGERE SCHOOL?.............................................5
1.3.1 Lezen in de kleuterklas............................................................................................................. 5
1.3.2 Lezen in de lagere school......................................................................................................... 5
1.4 LEESBEVORDERING............................................................................................................................... 6
1.4.1 Complexiteit............................................................................................................................. 6
1.4.2 Literaire kwaliteit...................................................................................................................... 6
1.4.3 Klassiekers?.............................................................................................................................. 6
1.4.4 Prijzen en jury’s........................................................................................................................ 6
1.5 INZOOMEN OP TECHNISCH LEZEN............................................................................................................ 7
2. TECHNISCH LEZEN........................................................................................................ 8
2.1 WAT IS TECHNISCH LEZEN EN HOE VERWERVEN LEERLINGEN LEESTECHNIEKEN?................................................8
2.1.1 Doelen technisch lezen............................................................................................................. 8
2.1.2 Leestechnieken aanleren die lln helpen om..............................................................................8
2.2 WAAROM INZETTEN OP TECHNISCH LEZEN?............................................................................................... 8
2.2.1 De kleuterklas.......................................................................................................................... 8
2.2.2 Het eerste leerjaar.................................................................................................................... 9
2.2.3 Tweede tot vierde leerjaar...................................................................................................... 10
2.2.4 Vijfde tot zesde leerjaar.......................................................................................................... 10
2.3 ELEMENTAIRE LEESHANDELING (GOED KENNEN)........................................................................................10
2.3.1 Aanvankelijk technisch lezen en de elementaire leeshandeling.............................................10
2.3.1.1 De elementaire leeshandeling............................................................................................. 10
2.4 DE RELATIE TUSSEN KLANKEN EN LETTERS.............................................................................................. 10
2.4.1.1 Alfabetisch-fonemisch principe (examen)............................................................................11
3. DIDACTIEK AANVANKELIJK TECHNISCH LEZEN...............................................................12
3.1 NIEUWE KLANK-LETTERKOPPELING AANLEREN:.......................................................................................... 12
3.1.1 Meertalige kinderen................................................................................................................ 12
3.1.1.1 Hakken en plakken VS zoemend leren.................................................................................12
3.1.1.2 Leerstofordening................................................................................................................. 12
3.2 TECHNISCH LEZEN EN DE ZEVEN PRINCIPES............................................................................................. 13
3.2.1 Hoe werk je functioneel en contextrijk aan technisch lezen?..................................................13
3.2.2 Hoe werk je (inter)actief aan technisch lezen?.......................................................................13
3.2.3 Hoe stimuleer je zowel impliciet als expliciet aan technisch lezen?........................................13
3.2.4 Hoe stimuleer je zowel impliciet aan technisch lezen?...........................................................14
3.2.5 Hoe bied je voor ondersteuning bij het verwerven van leestechnieken?................................14
3.3 HOE LEER IK LEERLINGEN AANVANKELIJK TECHNISCH LEZEN?.......................................................................15
3.3.1 Lesvoorbereiding elementaire leeshandeling.........................................................................15
3.3.2 Begrippen............................................................................................................................... 15
3.3.2.1 Introductiefase.................................................................................................................... 15
3.3.2.2 Instructiefase....................................................................................................................... 16
3.3.2.3 Begeleide inoefeningsfase................................................................................................... 16
3.3.2.4 Verwerkingsfase.................................................................................................................. 17
3.3.2.5 Afsluitfase............................................................................................................................ 17
4. VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN..................................................................................18
4.1 VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN........................................................................................................... 18
4.2 DOEL TECHNISCH LEZEN...................................................................................................................... 18
4.3 DE LEESBOOG................................................................................................................................... 18
4.4 OVERZICHT TECHNISCHE LEESSTRATEGIEËN.............................................................................................18
4.4.1 Lezen met behulp van letterclusters en spellingspatronen.....................................................18
, 4.5 LEZEN MET BEHULP VAN MORFOLOGISCHE ANALYSE...................................................................................19
4.6 LEZEN MET BEHULP VAN DE VISUELE WOORDVORM...................................................................................19
4.7 MOTIVERENDE INSTRUCTIE EN WERKVORMEN...........................................................................................20
4.7.1 Woorden................................................................................................................................. 20
4.7.2 Teksten................................................................................................................................... 20
4.8 LEZEN MET BEHULP VAN CONTEXT......................................................................................................... 20
4.9 MOEILIJKHEDEN BIJ DE LEESSTRATEGIEËN................................................................................................ 21
4.10 EXPRESSIEF LEZEN........................................................................................................................... 21
5. DIDACTIEK VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN.................................................................22
5.1 NIVEAU TECHNISCH LEZEN AVI-NIVEAUS................................................................................................22
5.2 INSTRUCTIEVORMEN............................................................................................................................ 22
5.3 GROEPERINGSVORMEN........................................................................................................................ 22
5.4 LEESVAARDIGHEID BREED EVALUEREN.................................................................................................... 23
5.5 INSPELEN OP VERSCHILLEN TUSSEN LEERLINGEN (PG 294).........................................................................23
5.6 TUTORLEZEN EN PARTNERLEZEN............................................................................................................ 24
5.7 HOE WERK JE ALS SCHOOL SAMEN AAN LEESVAARDIGHEID?........................................................................24
5.8 MYTHES EN MISVERSTANDEN................................................................................................................ 25
6. BEGRIJPEND LEZEN..................................................................................................... 26
6.1.1 Belang van begrijpend lezen?................................................................................................. 26
7. DIDACTIEK.................................................................................................................. 26
7.1 HOE STIMULEER JE EEN POSITIEF-TALIGE GRONDHOUDING?.........................................................................26
7.2 HOE MAAK JE LEZEN FUNCTIONEEL? (PG 243-244)..................................................................................27
7.3 HOE ZORG JE VOOR EEN RIJKE CONTEXT TIJDENS HET LEZEN? (PG 246-249).................................................27
7.4 HOE KAN INTERACTIE LEZEN VERSTERKEN? (PG 249-250).........................................................................28
7.4.1 Valkuilen bij interactie over teksten........................................................................................ 29
7.5 HOE STIMULEER JE ZOWEL IMPLICIET ALS EXPLICIET DE LEESVAARDIGHEID VAN LEERLINGEN?.............................29
7.5.1 Expliciet.................................................................................................................................. 29
7.5.2 Instructie over strategieën..................................................................................................... 30
7.5.3 Metacognitieve strategieën of sturingsstrategieën.................................................................30
7.5.4 Cognitieve leesstrategieën..................................................................................................... 31
7.5.5 Instructie over tekstkenmerken en -soorten...........................................................................31
7.6 HOE ZORG JE VOOR ONDERSTEUNING BIJ HET VERWERVEN VAN LEESVAARDIGHEID?.........................................32
7.7 HOE BIED JE LEERLINGEN KANSEN TOT REFLECTIE OP HUN LEESVAARDIGHEID?................................................32
7.8 INSPELEN OP VERSCHILLEN TUSSEN LEERLINGEN.......................................................................................33
7.8.1 Binnenklasdifferentiatie:......................................................................................................... 33
7.8.2 Preteaching om in te spelen op verschillende beginsituaties..................................................33
7.9 MYTHES EN MISVERSTANDEN................................................................................................................ 33
8. HOE LEER IK LEERLINGEN LEZEN MET BEGRIP?.............................................................34
8.1 HOU REKENING MET DE BEGINSITUATIE.................................................................................................. 34
8.2 VERTREK VANUIT DOELEN.................................................................................................................... 34
8.3 KIES VOOR EEN DOORDACHTE LEESDIDACTIEK.......................................................................................... 35
8.3.1 De 5 sleutels van goed leesonderwijs (benoemen, uitleggen, vb geven en toepassen op tekst)
........................................................................................................................................................ 35
8.4 INSTRUCTIES, WERKVORMEN EN LEERMIDDELEN........................................................................................35
8.4.1 Leermiddelen: een gevarieerd en kwaliteitsvol aanbod..........................................................35
8.4.2 Tips voor sterke strategie-instructies......................................................................................36
8.4.3 (Inter)actieve werkvormen en instructiewijzen.......................................................................38
8.5 CLOSE READING................................................................................................................................. 38
8.6 LESVOORBEREIDINGSFORMULIER........................................................................................................... 39
8.6.1 Introductie.............................................................................................................................. 39
8.6.2 Instructie................................................................................................................................ 40
8.6.3 Begeleide inoefening.............................................................................................................. 40
8.6.4 Verwerking............................................................................................................................. 40
8.6.5 Afronding................................................................................................................................ 40
8.6.6 Belangrijk!!............................................................................................................................. 40
2
, 8.6.7 Nieuwsbegrip.......................................................................................................................... 40
8.7 ENKELE DIDACTISCHE AANPAKKEN......................................................................................................... 42
8.7.1 Close reading.......................................................................................................................... 42
8.7.1.1 Wat?.................................................................................................................................... 42
8.7.1.2 Waarom ?............................................................................................................................ 42
8.7.1.3 Hoe?.................................................................................................................................... 42
8.7.2 Concept oriented reading instruction (CORI)..........................................................................42
8.7.2.1 Wat ?................................................................................................................................... 42
8.7.2.2 Waarom ?............................................................................................................................ 42
8.7.2.3 Hoe ?................................................................................................................................... 42
8.7.3 Kwartiermakers...................................................................................................................... 43
8.7.3.1 Wat?.................................................................................................................................... 43
8.7.3.2 Waarom?............................................................................................................................. 43
8.7.3.3 Hoe?.................................................................................................................................... 43
8.7.4 Leesinterventieproject voor scholen met een totaalaanpak (LIST).........................................43
8.7.4.1 Wat ?................................................................................................................................... 43
8.7.4.2 Waarom?............................................................................................................................. 43
8.7.4.3 Hoe?.................................................................................................................................... 43
8.7.5 Nieuwsbegrip.......................................................................................................................... 43
8.7.5.1 Wat?.................................................................................................................................... 43
8.7.5.2 Waarom?............................................................................................................................. 44
8.7.5.3 Hoe?.................................................................................................................................... 44
9. LEESBEVORDERING..................................................................................................... 45
9.1 HET BELANG VAN LEZEN...................................................................................................................... 45
9.2 DE VLAAMSE LEESCULTUUR.................................................................................................................. 45
9.3 LEESMOTIVATIE.................................................................................................................................. 45
9.3.1 Leesmotivatie als oplossing.................................................................................................... 45
9.3.2 Wat is leesmotivatie............................................................................................................... 46
9.4 PIJLERS VAN KRACHTIGE LEESBEVORDERING.............................................................................................46
9.4.1 Leesomgeving........................................................................................................................ 46
9.4.2 Leesomgeving TIPS................................................................................................................. 46
9.5 LEESAANBOD.................................................................................................................................... 47
9.5.1 Rijke teksten........................................................................................................................... 47
9.5.2 Gevarieerd aanbod................................................................................................................. 48
10. LEESBEVORDERING DIDACTIEK...................................................................................49
10.1 EEN MOTIVERENDE AANPAK................................................................................................................ 49
10.2 EEN BETEKENISVOLLE LEESCONTEXT.................................................................................................... 49
10.3 TRANSPARANTE LEESDOELEN.............................................................................................................. 49
10.4 VOORKENNIS ACTIVEREN EN VERSTERKEN............................................................................................. 50
10.5 LEESINSTRUCTIE.............................................................................................................................. 50
10.6 KWALITEITSVOLLE INTERACTIE............................................................................................................. 50
3
, 1. LEZEN
1.1 Wat is lezen en waarom is een goede leesvaardigheid belangrijk?
1.1.1 Wat doet een competente lezer allemaal?
Lezer (ontvanger) decodeert schriftelijke boodschap van schrijver (zender)
Lezer doet beroep op leescompetenties:
- Kennis
o Wereldkennis
o Taal en woordbegrip
- Over inhoud van de tekst, over de strategien.
- Vaardigheden
o Leestechniek = kennis van technische apsecten en vaardigheid om die toe te
passen
o Leesbegrip = dat je de boodschap van de tekst begrijpt
- Attitudes
o Leesmotivatie = zin of behoefte om te lezen
o Leesgedrag = de manier waarop je teksten leest, hoe frequent, hoe lang en hoe
aandachtig
Ifv specifiek leesdoel: verschillende verweven denkactiviteiten inzetten
1.2 Krachtig leesonderwijs gebruikt rijke teksten
- Diep lezen is nodig door gelaagde inhoud:
o Meer dan 1 leesbeurt nodig (vaker herlezen)
o Elke keer ander leesdoel : blijft interessant
o Beter en dieper tekstbegrip
niet meer teksten maar enkele teksten béter lezen.
- Leesstrategieën inzetten om leesdoel te bereiken:
o lln moeten zelf nadenken welke strategie nuttig is
o hierdoor worden ze flexibele lezers
- Uitstekend middel om te differentiëren
o Leesdoel voor alle lln formuleren
o Instructie en ondersteuning aanpassen (GRRIM-model)
- Stimuleren leescompetentie, woordenschat- en kennisopbouw (nice to know pg
229)
1.1.2 Waarom is het belangrijk om aan leesvaardigheid te werken?
Cruciale voorwaarde voor:
- Maatschappelijke participatie
- Schoolsucces
- Cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling
Jouw taak als leraar? Leerlingen klaarstomen om volwaardig te kunnen deelnemen aan onze
maatschappij.
Lezen en schoolsucces
- Essentieel voor kennisverwerving
o In taallessen en niet-taallessen
- Sterke link met andere domeinen Nederlands: woordenschat, schrijven …
o Link met schriftelijke vaardigheden
o Link met mondelinge vaardigheden
4
