moraalfilosofie
Study online at https://quizlet.com/_aurx9t
1. normatieve prob- - vraag: moet een bepaalde handeling/regel toegelaten, verplicht of verboden
lemen worden?
- gerelateerde & ongerelateerde normatieve problemen
- oplossen: rationele wijze -> geloof, emotie of feitelijke toestand vermijden
2. gerelateerde sociale rollen en natuurlijke determinanten (= afstand, tijd, plaats, toeval, aantal,
normatieve talenten, middelen, hulpbronnen) zijn bepalend voor de oplossing vh probleem
problemen vb. mag een arts zijn beroepsgeheim doorbreken?
-> geen goed antwoord zonder bijkomende informatie
3. ongerelateerde het probleem heeft betrekking op alle mensen, ongeacht hun sociale rol of
normatieve natuurlijke determinant
problemen vb. mag abortus?
-> argumenten, open voor kritiek & geloof, emotie of feitelijke toestand vermijden
4. geloof idee dat bepaalde handelingen, toestanden, regels of maatregelen goed of slecht
zijn omdat God deze wil of juist niet
5. emoties negatief of positief
we komen in actie tegen onrecht & voor meer rechtvaardigheid door emoties
6. feitelijke toes- normatieve oplossingen: gebaseerd op onze beste kennis & niet aan naturalistis-
tand che drogreden
7. Jeremy Bentham: - strijd tegen foltering, doodstraf etc.
morele calculus - voor homoseksualiteit & zelfbevrediging
- verzette zich tegen irrationele morele emoties als leidraad van normatief han-
delen
- handelingen = goed wanneer ze geluk van individuen bevorderen
- utilitarisme
8. utilitarisme = het grootste geluk van het grootste aantal mensen
, moraalfilosofie
Study online at https://quizlet.com/_aurx9t
- hedonistisch: streeft geluk van mensen na door plezier te vermeerderen &
verdriet of pijn te verminderen
- consequentialistisch: alleen kijken naar gevolgen van daad, niet naar
achterliggende bedoeling of intentie
- nominalistisch: alleen individuele nutsbalansen bestaan -> rekenkundige som
balansen bepaalt normatieve karakter handeling (+ totaalsom = + handeling &
omgekeerd)
9. Immanuel Kant: - deontologisme
morele plicht - inspiratie door wiskundige analyse
- je moet handelen volgens een regel waarvan je mag aannemen dat elk mens
met rationele wil die aanvaardt & ernaar leeft
- John Rawls: ontwierp gedachte-experiment dat helpt na te gaan welke begin-
selen mensen aanvaarden
- difference principle: ongelijke verdeling van middelen -> gerechtvaardigd als
die in voordeel is vd minst begunstigden & overheid mag publieke middelen niet
besteden aan klinieken voor plastische chirurgie of scholen voor hoogbegaafde
kinderen
10. beginsel van de- 1. specifieke keuze - algemene wet: "handel steeds zo op een wijze waarvan je zou
ontologisme: cat- willen dat iedereen zo zou handelen"
egorische imper- - gedrag in overeenstemming met jouw gedachte over goed en kwaad
atief - morele plicht is nooit vrijblijvend
- morele redenen hebben altijd het laatste woord & zijn altijd doorslaggevend
- verhouding tussen moraal & politiek is niet eenvoudig: compromissen sluiten.
moraal eist dat je voor je keuze opkomt -> conflicten.
vb. ik wil 4 kinderen, dan moet ik ook toelaten dat iedereen 4 kinderen op de
wereld zet
2. doel - middel: "handel steeds zo dat je je medemens nooit louter als middel
maar ook altijd als doel beschouwt."
- respect voor de menselijke waardigheid: basisplicht.
, moraalfilosofie
Study online at https://quizlet.com/_aurx9t
vb. werkgever moet zijn werknemers als mensen zien
PROBLEEM: je mag een mens nooit 'verdingen', ook niet wanneer meerdere
mensen gered kunnen worden.
vb. Luftsicherheitsgesetz: kaper heeft plan om Deutsche Bank binnen te vliegen
met vliegtuig. niemand heeft in Duitsland mandaat om vliegtuig neer te halen ->
extra wet w gemaakt om veiligheid in lucht te verzekeren -> GwH keurt dit niet
goed: je mag geen balans tussen 1 en 501 doden maken. het is fout om mandaat
te geven om 1 persoon op te offeren om zo anderen te redden. GwH volgde
deontologisme heel strikt
11. elementen van 1. intentiemoraal: intentie telt, gevolgen niet
deontologisme 2. redelijke & vrije wil: mensen zijn in staat om vrije keuzes te maken, ze hebben
controle over hun eigen
keuzegedrag
3. plichtenmoraal
12. theory of justice: - liet fictieve mensen onderhandelen over de grondslagen van een toekomstige
John Rawls samenleving
- onwetendheidsluier / veil of ignorance = er was onwetendheid in de wereld
-> niemand kon voorspellen welke talenten of bezittingen nog voordelig gingen
zijn op die andere planeet: mensen waren verplicht onpartijdig standpunt in te
nemen
- in situatie van toekomstige onzekerheid: onderhandelaars gevoelig voor nare
gevolgen van pech & tegenslag. -> dekken zich liever in tegen negatieve risico's,
dan dat ze speculeren op positieve
13. meerdere theo- - utilitarist: kiezen voor rendement & opbrengst, voor creëren van maximaal nut
rieën van recht- (the principle of the best profit) -> muzikaal genot is het hoogste goed
vaardigheid (fluit - libertarist: kiezen voor onvervreemdbare recht op eigendom, nadruk op produc-
van Amartya Sen) tie ipv op rendement -> zonder eigendomsrecht geen handel mogelijk
- egalitarist: kiezen voor rechtvaardigheid, ongelijkheid afremmen -> meer gelijke
samenleving leidt tot stabiele toekomst
, moraalfilosofie
Study online at https://quizlet.com/_aurx9t
14. klassieke 1. schendingfase
rechtvaardighei- 2. overtreffase
dstoets 3. uitzonderingsfase
4. interventiefase
15. schendingfase onderzoeken of de handeling een schending uitmaakt van een beginsel -> bewi-
jslast
1) beginsel formuleren
2) aantonen dat het algemeen aanvaard is
3) aantonen dat het geschonden is
4) partij erkent dat er geen schending is -> discussie stopt
5) partij erkent dat er wel een schending is -> discussie vervolgt in volgende fase
16. overtreffase onderzoeken of de handeling die een schending uitmaakt, alsnog te rechtvaardi-
gen is
1) formuleren van conforme beginsel & aantonen dat de handeling in overeen-
stemming is met het ingeroepen beginsel
2) aantonen dat conforme beginsel hoger staat dan geschonden beginsel
3) tegenpartij is overtuigd dat conforme beginsel geschonden beginsel overtreft
-> discussie stopt
4) tegenpartij aanvaardt hiërarchie niet of niet in geslaagd om hoger beginsel te
vinden -> discussie vervolgt in laatste fase
17. uitzonderings- onderzoeken of er sprake is van gerechtvaardigde uitzondering: aantonen van
fase moraliteit, noodzaak & evenredigheid
1) niet geslaagd in aantonen -> uitzondering niet gerechtvaardigd
2) gerechtvaardigde uitzondering toegelaten & haalbaar -> aantonen dat de
handeling voldoet aan:
2.1 moraliteit: aantonen dat handeling overeenstemt met 1 of meerdere nor-
matieve principes
2.2 noodzaak: aantonen dat handeling noodzakelijk is
2.3 evenredigheid of proportionaliteit: evenwicht tss middel & doel
Study online at https://quizlet.com/_aurx9t
1. normatieve prob- - vraag: moet een bepaalde handeling/regel toegelaten, verplicht of verboden
lemen worden?
- gerelateerde & ongerelateerde normatieve problemen
- oplossen: rationele wijze -> geloof, emotie of feitelijke toestand vermijden
2. gerelateerde sociale rollen en natuurlijke determinanten (= afstand, tijd, plaats, toeval, aantal,
normatieve talenten, middelen, hulpbronnen) zijn bepalend voor de oplossing vh probleem
problemen vb. mag een arts zijn beroepsgeheim doorbreken?
-> geen goed antwoord zonder bijkomende informatie
3. ongerelateerde het probleem heeft betrekking op alle mensen, ongeacht hun sociale rol of
normatieve natuurlijke determinant
problemen vb. mag abortus?
-> argumenten, open voor kritiek & geloof, emotie of feitelijke toestand vermijden
4. geloof idee dat bepaalde handelingen, toestanden, regels of maatregelen goed of slecht
zijn omdat God deze wil of juist niet
5. emoties negatief of positief
we komen in actie tegen onrecht & voor meer rechtvaardigheid door emoties
6. feitelijke toes- normatieve oplossingen: gebaseerd op onze beste kennis & niet aan naturalistis-
tand che drogreden
7. Jeremy Bentham: - strijd tegen foltering, doodstraf etc.
morele calculus - voor homoseksualiteit & zelfbevrediging
- verzette zich tegen irrationele morele emoties als leidraad van normatief han-
delen
- handelingen = goed wanneer ze geluk van individuen bevorderen
- utilitarisme
8. utilitarisme = het grootste geluk van het grootste aantal mensen
, moraalfilosofie
Study online at https://quizlet.com/_aurx9t
- hedonistisch: streeft geluk van mensen na door plezier te vermeerderen &
verdriet of pijn te verminderen
- consequentialistisch: alleen kijken naar gevolgen van daad, niet naar
achterliggende bedoeling of intentie
- nominalistisch: alleen individuele nutsbalansen bestaan -> rekenkundige som
balansen bepaalt normatieve karakter handeling (+ totaalsom = + handeling &
omgekeerd)
9. Immanuel Kant: - deontologisme
morele plicht - inspiratie door wiskundige analyse
- je moet handelen volgens een regel waarvan je mag aannemen dat elk mens
met rationele wil die aanvaardt & ernaar leeft
- John Rawls: ontwierp gedachte-experiment dat helpt na te gaan welke begin-
selen mensen aanvaarden
- difference principle: ongelijke verdeling van middelen -> gerechtvaardigd als
die in voordeel is vd minst begunstigden & overheid mag publieke middelen niet
besteden aan klinieken voor plastische chirurgie of scholen voor hoogbegaafde
kinderen
10. beginsel van de- 1. specifieke keuze - algemene wet: "handel steeds zo op een wijze waarvan je zou
ontologisme: cat- willen dat iedereen zo zou handelen"
egorische imper- - gedrag in overeenstemming met jouw gedachte over goed en kwaad
atief - morele plicht is nooit vrijblijvend
- morele redenen hebben altijd het laatste woord & zijn altijd doorslaggevend
- verhouding tussen moraal & politiek is niet eenvoudig: compromissen sluiten.
moraal eist dat je voor je keuze opkomt -> conflicten.
vb. ik wil 4 kinderen, dan moet ik ook toelaten dat iedereen 4 kinderen op de
wereld zet
2. doel - middel: "handel steeds zo dat je je medemens nooit louter als middel
maar ook altijd als doel beschouwt."
- respect voor de menselijke waardigheid: basisplicht.
, moraalfilosofie
Study online at https://quizlet.com/_aurx9t
vb. werkgever moet zijn werknemers als mensen zien
PROBLEEM: je mag een mens nooit 'verdingen', ook niet wanneer meerdere
mensen gered kunnen worden.
vb. Luftsicherheitsgesetz: kaper heeft plan om Deutsche Bank binnen te vliegen
met vliegtuig. niemand heeft in Duitsland mandaat om vliegtuig neer te halen ->
extra wet w gemaakt om veiligheid in lucht te verzekeren -> GwH keurt dit niet
goed: je mag geen balans tussen 1 en 501 doden maken. het is fout om mandaat
te geven om 1 persoon op te offeren om zo anderen te redden. GwH volgde
deontologisme heel strikt
11. elementen van 1. intentiemoraal: intentie telt, gevolgen niet
deontologisme 2. redelijke & vrije wil: mensen zijn in staat om vrije keuzes te maken, ze hebben
controle over hun eigen
keuzegedrag
3. plichtenmoraal
12. theory of justice: - liet fictieve mensen onderhandelen over de grondslagen van een toekomstige
John Rawls samenleving
- onwetendheidsluier / veil of ignorance = er was onwetendheid in de wereld
-> niemand kon voorspellen welke talenten of bezittingen nog voordelig gingen
zijn op die andere planeet: mensen waren verplicht onpartijdig standpunt in te
nemen
- in situatie van toekomstige onzekerheid: onderhandelaars gevoelig voor nare
gevolgen van pech & tegenslag. -> dekken zich liever in tegen negatieve risico's,
dan dat ze speculeren op positieve
13. meerdere theo- - utilitarist: kiezen voor rendement & opbrengst, voor creëren van maximaal nut
rieën van recht- (the principle of the best profit) -> muzikaal genot is het hoogste goed
vaardigheid (fluit - libertarist: kiezen voor onvervreemdbare recht op eigendom, nadruk op produc-
van Amartya Sen) tie ipv op rendement -> zonder eigendomsrecht geen handel mogelijk
- egalitarist: kiezen voor rechtvaardigheid, ongelijkheid afremmen -> meer gelijke
samenleving leidt tot stabiele toekomst
, moraalfilosofie
Study online at https://quizlet.com/_aurx9t
14. klassieke 1. schendingfase
rechtvaardighei- 2. overtreffase
dstoets 3. uitzonderingsfase
4. interventiefase
15. schendingfase onderzoeken of de handeling een schending uitmaakt van een beginsel -> bewi-
jslast
1) beginsel formuleren
2) aantonen dat het algemeen aanvaard is
3) aantonen dat het geschonden is
4) partij erkent dat er geen schending is -> discussie stopt
5) partij erkent dat er wel een schending is -> discussie vervolgt in volgende fase
16. overtreffase onderzoeken of de handeling die een schending uitmaakt, alsnog te rechtvaardi-
gen is
1) formuleren van conforme beginsel & aantonen dat de handeling in overeen-
stemming is met het ingeroepen beginsel
2) aantonen dat conforme beginsel hoger staat dan geschonden beginsel
3) tegenpartij is overtuigd dat conforme beginsel geschonden beginsel overtreft
-> discussie stopt
4) tegenpartij aanvaardt hiërarchie niet of niet in geslaagd om hoger beginsel te
vinden -> discussie vervolgt in laatste fase
17. uitzonderings- onderzoeken of er sprake is van gerechtvaardigde uitzondering: aantonen van
fase moraliteit, noodzaak & evenredigheid
1) niet geslaagd in aantonen -> uitzondering niet gerechtvaardigd
2) gerechtvaardigde uitzondering toegelaten & haalbaar -> aantonen dat de
handeling voldoet aan:
2.1 moraliteit: aantonen dat handeling overeenstemt met 1 of meerdere nor-
matieve principes
2.2 noodzaak: aantonen dat handeling noodzakelijk is
2.3 evenredigheid of proportionaliteit: evenwicht tss middel & doel
