Inhoudsopgave
Deel 1: Inleiding tot recht ............................................................................................................................... 3
Deel 2: Persoon, familie en recht .................................................................................................................... 3
Statuut van de minderjarige, kinderen en ouders ............................................................................................... 3
Handelingsonbekwaamheid minderjarige ...................................................................................................... 3
Ouderlijke rechten en plichten ....................................................................................................................... 4
Voogdij .......................................................................................................................................................... 11
Recht op persoonlijk contact met minderjarige ........................................................................................... 12
Partnerschap: huwelijk en samenwoning ......................................................................................................... 13
Inleiding ........................................................................................................................................................ 13
Huwelijk ........................................................................................................................................................ 13
Wettelijke samenwoning .............................................................................................................................. 18
Feitelijke samenwoning ................................................................................................................................ 19
Oefening ....................................................................................................................................................... 19
Deel 3: Welzijnsrecht .................................................................................................................................... 21
Jeugdhulprecht .................................................................................................................................................. 21
Ontstaansgeschiedenis Integrale Jeugdhulp (IJH) ........................................................................................ 21
Toepassingsgebied........................................................................................................................................ 21
Vrijwillige jeugdhulp ..................................................................................................................................... 22
Gemandateerde jeugdhulp........................................................................................................................... 24
Gerechtelijke jeugdhulp ............................................................................................................................... 26
Jeugddelinquentierecht ..................................................................................................................................... 28
De omvang van jeugddelinquentie ............................................................................................................... 28
Wat is jeugddelinquentierecht? ................................................................................................................... 28
Jeugddeliquentierecht in België en Vlaanderen ........................................................................................... 29
Beroepsgeheim ................................................................................................................................................. 35
Context ......................................................................................................................................................... 35
Wettelijke bepaling....................................................................................................................................... 35
Schema’s ....................................................................................................................................................... 35
Beroepsgeheim vs. andere geheimhoudingsplichten................................................................................... 39
Besluit ........................................................................................................................................................... 39
Internering ........................................................................................................................................................ 41
Inhoud interneringswet ................................................................................................................................ 41
Definitie internering (art. 2) ......................................................................................................................... 41
Voorwaarden internering (art. 9) ................................................................................................................. 42
Forensisch psychiatrisch deskundigenonderzoek......................................................................................... 43
Kamer voor de Bescherming van de Maatschappij (KBM) ........................................................................... 43
FPC Antwerpen en Gent ............................................................................................................................... 45
Deel 4: Gezondheidsrecht ............................................................................................................................. 48
Examenvragen .................................................................................................................................................. 48
Gezondheidszorgberoepen................................................................................................................................ 48
Wet Uitoefening Gezondheidszorgberoepen (WUG) ................................................................................... 48
Onwettige uitoefening van de geneeskunde ................................................................................................ 49
Toegang en uitoefeningsvoorwaarden ......................................................................................................... 49
Uitoefening niet conventionele praktijken ................................................................................................... 52
Plichtenleer en tucht voor psychologen ....................................................................................................... 54
Patiëntenrechten............................................................................................................................................... 55
Definities (art. 2) en toepassingsgebied (art. 3) ........................................................................................... 55
1
, Samenwerking, respect en overleg .............................................................................................................. 55
Wettelijke verankering vroegtijdige zorgplanning ....................................................................................... 56
Rechten......................................................................................................................................................... 56
Vertegenwoordigingsregeling ...................................................................................................................... 62
Kwaliteit van gezondheidszorg ......................................................................................................................... 65
Bekwaamheid, visum en registratie ............................................................................................................. 65
Karakterisatie en omkadering (art. 12-14) ................................................................................................... 65
Diagnostische en therapeutische vrijheid .................................................................................................... 66
Continuïteit en permanentie ........................................................................................................................ 66
Voorschriften (art. 27-30) ............................................................................................................................. 67
Voorwaardelijk recht om reclame te maken ................................................................................................ 67
Beroepsgeheim ............................................................................................................................................. 68
Toezichtscommissie ...................................................................................................................................... 70
Recht op een honorarium............................................................................................................................. 71
Medische aansprakelijkheid .............................................................................................................................. 72
Historiek, doelstellingen en krachtlijnen van de wet Medische Ongevallen ................................................ 72
Toepassingsgebied van de wet medische ongevallen .................................................................................. 73
Voorwaarden voor vergoeding bij het Fonds ............................................................................................... 73
Casussen ....................................................................................................................................................... 75
2
,Deel 1: Inleiding tot recht
® weblectures
Deel 2: Persoon, familie en recht
Overzicht
- Statuut van de minderjarige, kinderen en ouders: reader p. 9-42
- Partnerschap: tweerelaties – huwelijk en samenwoning: reader p. 43-96
Statuut van de minderjarige, kinderen en ouders
Minderjarige is een persoon die de volle leeftijd van 18 jaar nog niet bereikt heeft (art. 388 oud BW)
® beschermingsstatuut:
= bevoegdheid
Handelingsonbekwaamheid minderjarige
Handelings(on)bekwaamheid = juridische (on)bekwaamheid (wat mag je wel/niet doen?)
Wils(on)bekwaamheid = feitelijke (on)bekwaamheid (wat kan je doen? weloverwogen beslissingen?)
® vanaf 18j wilsbekwaam én volledig handelingsbekwaam geschat door de wet
Uitzonderingen voor bepaalde gevallen (vb. persoon met verstandelijke beperking)
Minderjarige mag rechten en plichten niet zelf en zelfstandig uitoefenen
Uitzondering*: minderjarige wél handelingsbekwaam voor bepaalde rechtshandelingen, want
bekwaamheid neemt toe met de toenemende capaciteit, autonomie (en leeftijd)
Vertegenwoordiging door ouders of voogd
Uitzondering: minderjarige stelt handeling wel zelf, maar niet zelfstandig
= beperkte handelingsonbekwaamheid
*Uitzonderlijke handelingsbekwaamheid
• Geen bepaalde leeftijd: vb.
- Verzet tegen wegnemen organen na overlijden
- Openen van spaarrekening
- Erkennen kind
- Patiëntenrechten
- Dagdagelijkse handelingen (vb. dingen betalen met bankkaart)
- Uitoefening persoonlijkheids- en grondrechten
• Vanaf bepaalde leeftijd: vb.
- Vanaf 12 j optreden in procedures inzake jeugd-beschermingsmaatregelen t.a.v.
minderjarige (Jeugdbeschermingswet)
- Vanaf 12 j instemmen naamsverandering (o.a. art. 335 § 4, 370/4 § 1 oud BW)
- Vanaf 13 j account sociale media (art. 7 wet 30 juli 2018 verwerking
persoonsgegevens)
- Vanaf 16 j testament helft goederen (art. 4.138 § 2 BW)
Wet Patiëntenrechten
Art. 12 § 2: “De patiënt wordt betrokken bij de uitoefening van zijn rechten rekening houdend met
zijn leeftijd en maturiteit. De in deze wet opgesomde rechten kunnen door de minderjarige patiënten
3
, die tot een redelijke beoordeling van zijn belangen in staat kan worden geacht, zelfstandig worden
uitgeoefend”.
• Uitzondering op handelingsonbekwaamheid
• Gaat uit van graduele ontwikkeling van minderjarigen
o Onmondig: patiëntenrechten door de ouder
o Mondig maar nog niet wilsbekwaam (onvoldoende matuur): patiëntenrechten door
de ouder, betrokkenheid en samenwerking met minderjarige
o Wilsbekwaam (voldoende matuur): patiëntenrechten door minderjarige
Wie vertegenwoordigt het kind? = gezag over minderjarige (art. 376 oud BW)
• Machtigingsvereiste
o Beginsel: ouder(s) als vertegenwoordiger(s) moet(en) geen bijzondere formaliteiten
vervullen
o Belangrijke rechtshandelingen: voorafgaande machtiging bij vrederechter (art. 378 § 1
en 410 oud BW) (vb. lening, goederen verkopen van kind, schadevergoeding aan kind)
o Verkoop onroerend goed minderjarige:
§ Machtiging vrederechter + openbare verkoop (art. 1186 Ger.W.)
§ Voor verkoop uit de hand: bijkomende machtiging vrederechter (art. 1193
Ger.W.)
• Wanneer ouders bij een machtigingbehoevende handeling opgetreden zónder vereiste
machtiging = relatieve nietigheid
• Wanneer minderjarige zelf is opgetreden voor handeling waarvoor niet bekwaam:
o Geen onderscheidingsvermogen
§ Altijd nietig
o Onderscheidingsvermogen
§ Geen formaliteiten vereist: nietig bij bewezen benadeling
§ Wel formaliteiten vereist: nietig ongeacht benadeling
Beperkte handelingsonbekwaamheid
Minderjarige kan zelf optreden, maar niet zelfstandig
• Wel zelf ® geen vertegenwoordiging
• Niet zelfstandig ® bescherming via
o Bijstand: minderjarige treedt zelf op, maar met bijstand van persoon die ouderlijk
gezag uitoefent, die samen met hem optreedt
§ Vb. eerste inschrijving in bevolkingsregister na verlaten ouderlijke woonst,
vanaf 12 j. transgender verzoek tot voornaamsverandering, vanaf 16 j.
transgender aangifte met oog op aanpassing registratie, geslacht in
geboorteakte
o Instemming: minderjarige treedt zelf en alleen op, maar met instemming van
persoon die ouderlijk gezag uitoefent
§ Vb. aangaan van huwelijk, euthanasie, opvragen vanaf 16 j meer dan 125
EUR/maand van een door hem geopende spaarrekening
o Verzet
Ouderlijke rechten en plichten
Ouderlijk gezag
Verplichtingen « rechten en bevoegdheden
= om verantwoordelijkheden te vervullen moeten ouders zeggenschap en recht tot bevoegdheid
Bestanddelen van ouderlijk gezag (LEZEN in reader)
1. Recht op persoonlijk contact (hoofdstuk 4)
4
Deel 1: Inleiding tot recht ............................................................................................................................... 3
Deel 2: Persoon, familie en recht .................................................................................................................... 3
Statuut van de minderjarige, kinderen en ouders ............................................................................................... 3
Handelingsonbekwaamheid minderjarige ...................................................................................................... 3
Ouderlijke rechten en plichten ....................................................................................................................... 4
Voogdij .......................................................................................................................................................... 11
Recht op persoonlijk contact met minderjarige ........................................................................................... 12
Partnerschap: huwelijk en samenwoning ......................................................................................................... 13
Inleiding ........................................................................................................................................................ 13
Huwelijk ........................................................................................................................................................ 13
Wettelijke samenwoning .............................................................................................................................. 18
Feitelijke samenwoning ................................................................................................................................ 19
Oefening ....................................................................................................................................................... 19
Deel 3: Welzijnsrecht .................................................................................................................................... 21
Jeugdhulprecht .................................................................................................................................................. 21
Ontstaansgeschiedenis Integrale Jeugdhulp (IJH) ........................................................................................ 21
Toepassingsgebied........................................................................................................................................ 21
Vrijwillige jeugdhulp ..................................................................................................................................... 22
Gemandateerde jeugdhulp........................................................................................................................... 24
Gerechtelijke jeugdhulp ............................................................................................................................... 26
Jeugddelinquentierecht ..................................................................................................................................... 28
De omvang van jeugddelinquentie ............................................................................................................... 28
Wat is jeugddelinquentierecht? ................................................................................................................... 28
Jeugddeliquentierecht in België en Vlaanderen ........................................................................................... 29
Beroepsgeheim ................................................................................................................................................. 35
Context ......................................................................................................................................................... 35
Wettelijke bepaling....................................................................................................................................... 35
Schema’s ....................................................................................................................................................... 35
Beroepsgeheim vs. andere geheimhoudingsplichten................................................................................... 39
Besluit ........................................................................................................................................................... 39
Internering ........................................................................................................................................................ 41
Inhoud interneringswet ................................................................................................................................ 41
Definitie internering (art. 2) ......................................................................................................................... 41
Voorwaarden internering (art. 9) ................................................................................................................. 42
Forensisch psychiatrisch deskundigenonderzoek......................................................................................... 43
Kamer voor de Bescherming van de Maatschappij (KBM) ........................................................................... 43
FPC Antwerpen en Gent ............................................................................................................................... 45
Deel 4: Gezondheidsrecht ............................................................................................................................. 48
Examenvragen .................................................................................................................................................. 48
Gezondheidszorgberoepen................................................................................................................................ 48
Wet Uitoefening Gezondheidszorgberoepen (WUG) ................................................................................... 48
Onwettige uitoefening van de geneeskunde ................................................................................................ 49
Toegang en uitoefeningsvoorwaarden ......................................................................................................... 49
Uitoefening niet conventionele praktijken ................................................................................................... 52
Plichtenleer en tucht voor psychologen ....................................................................................................... 54
Patiëntenrechten............................................................................................................................................... 55
Definities (art. 2) en toepassingsgebied (art. 3) ........................................................................................... 55
1
, Samenwerking, respect en overleg .............................................................................................................. 55
Wettelijke verankering vroegtijdige zorgplanning ....................................................................................... 56
Rechten......................................................................................................................................................... 56
Vertegenwoordigingsregeling ...................................................................................................................... 62
Kwaliteit van gezondheidszorg ......................................................................................................................... 65
Bekwaamheid, visum en registratie ............................................................................................................. 65
Karakterisatie en omkadering (art. 12-14) ................................................................................................... 65
Diagnostische en therapeutische vrijheid .................................................................................................... 66
Continuïteit en permanentie ........................................................................................................................ 66
Voorschriften (art. 27-30) ............................................................................................................................. 67
Voorwaardelijk recht om reclame te maken ................................................................................................ 67
Beroepsgeheim ............................................................................................................................................. 68
Toezichtscommissie ...................................................................................................................................... 70
Recht op een honorarium............................................................................................................................. 71
Medische aansprakelijkheid .............................................................................................................................. 72
Historiek, doelstellingen en krachtlijnen van de wet Medische Ongevallen ................................................ 72
Toepassingsgebied van de wet medische ongevallen .................................................................................. 73
Voorwaarden voor vergoeding bij het Fonds ............................................................................................... 73
Casussen ....................................................................................................................................................... 75
2
,Deel 1: Inleiding tot recht
® weblectures
Deel 2: Persoon, familie en recht
Overzicht
- Statuut van de minderjarige, kinderen en ouders: reader p. 9-42
- Partnerschap: tweerelaties – huwelijk en samenwoning: reader p. 43-96
Statuut van de minderjarige, kinderen en ouders
Minderjarige is een persoon die de volle leeftijd van 18 jaar nog niet bereikt heeft (art. 388 oud BW)
® beschermingsstatuut:
= bevoegdheid
Handelingsonbekwaamheid minderjarige
Handelings(on)bekwaamheid = juridische (on)bekwaamheid (wat mag je wel/niet doen?)
Wils(on)bekwaamheid = feitelijke (on)bekwaamheid (wat kan je doen? weloverwogen beslissingen?)
® vanaf 18j wilsbekwaam én volledig handelingsbekwaam geschat door de wet
Uitzonderingen voor bepaalde gevallen (vb. persoon met verstandelijke beperking)
Minderjarige mag rechten en plichten niet zelf en zelfstandig uitoefenen
Uitzondering*: minderjarige wél handelingsbekwaam voor bepaalde rechtshandelingen, want
bekwaamheid neemt toe met de toenemende capaciteit, autonomie (en leeftijd)
Vertegenwoordiging door ouders of voogd
Uitzondering: minderjarige stelt handeling wel zelf, maar niet zelfstandig
= beperkte handelingsonbekwaamheid
*Uitzonderlijke handelingsbekwaamheid
• Geen bepaalde leeftijd: vb.
- Verzet tegen wegnemen organen na overlijden
- Openen van spaarrekening
- Erkennen kind
- Patiëntenrechten
- Dagdagelijkse handelingen (vb. dingen betalen met bankkaart)
- Uitoefening persoonlijkheids- en grondrechten
• Vanaf bepaalde leeftijd: vb.
- Vanaf 12 j optreden in procedures inzake jeugd-beschermingsmaatregelen t.a.v.
minderjarige (Jeugdbeschermingswet)
- Vanaf 12 j instemmen naamsverandering (o.a. art. 335 § 4, 370/4 § 1 oud BW)
- Vanaf 13 j account sociale media (art. 7 wet 30 juli 2018 verwerking
persoonsgegevens)
- Vanaf 16 j testament helft goederen (art. 4.138 § 2 BW)
Wet Patiëntenrechten
Art. 12 § 2: “De patiënt wordt betrokken bij de uitoefening van zijn rechten rekening houdend met
zijn leeftijd en maturiteit. De in deze wet opgesomde rechten kunnen door de minderjarige patiënten
3
, die tot een redelijke beoordeling van zijn belangen in staat kan worden geacht, zelfstandig worden
uitgeoefend”.
• Uitzondering op handelingsonbekwaamheid
• Gaat uit van graduele ontwikkeling van minderjarigen
o Onmondig: patiëntenrechten door de ouder
o Mondig maar nog niet wilsbekwaam (onvoldoende matuur): patiëntenrechten door
de ouder, betrokkenheid en samenwerking met minderjarige
o Wilsbekwaam (voldoende matuur): patiëntenrechten door minderjarige
Wie vertegenwoordigt het kind? = gezag over minderjarige (art. 376 oud BW)
• Machtigingsvereiste
o Beginsel: ouder(s) als vertegenwoordiger(s) moet(en) geen bijzondere formaliteiten
vervullen
o Belangrijke rechtshandelingen: voorafgaande machtiging bij vrederechter (art. 378 § 1
en 410 oud BW) (vb. lening, goederen verkopen van kind, schadevergoeding aan kind)
o Verkoop onroerend goed minderjarige:
§ Machtiging vrederechter + openbare verkoop (art. 1186 Ger.W.)
§ Voor verkoop uit de hand: bijkomende machtiging vrederechter (art. 1193
Ger.W.)
• Wanneer ouders bij een machtigingbehoevende handeling opgetreden zónder vereiste
machtiging = relatieve nietigheid
• Wanneer minderjarige zelf is opgetreden voor handeling waarvoor niet bekwaam:
o Geen onderscheidingsvermogen
§ Altijd nietig
o Onderscheidingsvermogen
§ Geen formaliteiten vereist: nietig bij bewezen benadeling
§ Wel formaliteiten vereist: nietig ongeacht benadeling
Beperkte handelingsonbekwaamheid
Minderjarige kan zelf optreden, maar niet zelfstandig
• Wel zelf ® geen vertegenwoordiging
• Niet zelfstandig ® bescherming via
o Bijstand: minderjarige treedt zelf op, maar met bijstand van persoon die ouderlijk
gezag uitoefent, die samen met hem optreedt
§ Vb. eerste inschrijving in bevolkingsregister na verlaten ouderlijke woonst,
vanaf 12 j. transgender verzoek tot voornaamsverandering, vanaf 16 j.
transgender aangifte met oog op aanpassing registratie, geslacht in
geboorteakte
o Instemming: minderjarige treedt zelf en alleen op, maar met instemming van
persoon die ouderlijk gezag uitoefent
§ Vb. aangaan van huwelijk, euthanasie, opvragen vanaf 16 j meer dan 125
EUR/maand van een door hem geopende spaarrekening
o Verzet
Ouderlijke rechten en plichten
Ouderlijk gezag
Verplichtingen « rechten en bevoegdheden
= om verantwoordelijkheden te vervullen moeten ouders zeggenschap en recht tot bevoegdheid
Bestanddelen van ouderlijk gezag (LEZEN in reader)
1. Recht op persoonlijk contact (hoofdstuk 4)
4
