Psychodynamische benadering
Celine De Meulemeester
, DEEL IV: PSYCHODYNAMISCHE BENADERING
Hoofdstuk 1: Inleiding en overzicht – 20 maart en 26 maart
• Powerpoint College 18
• P. Luyten: ‘Psychodynamische persoonlijkheidsdiagnostiek: Een integratieve visie’
• Chapter 1 Handbook of Psychodynamic Approaches to Psychopathology
Hoofdstuk 2: Neurotische problematiek
• Theorie – 26 en 27 maart
o Powerpoint College 19
• Casus Sophie – 24 april
o Powerpoint College 21
o Interactief Videocollege
• Behandeling – 24 april
o Powerpoint college 21
Hoofdstuk 3: Theorie borderline problematiek
• Theorie – 8 mei
o Powerpoint College 22
• Casus Laura – 15 mei
o Powerpoint College 23
• Behandeling – 15 mei
o Powerpoint College 23
2
,HOOFDSTUK 1: INLEIDING EN
OVERZICHT
20 MAART ’26 + 26 MAART ’26
Verplichte literatuur:
- P. Luyten: ‘Psychodynamische persoonlijkheidsdiagnostiek: Een integratieve visie’
- Chapter 1 Handbook of Psychodynamic Approaches to Psychopathology
INFO OVER DE LESSEN
• Doel van deze colleges
o Inleiding in het spectrum van psychodynamische psychotherapie
o Focus op basiscompetenties vereist voor psychodynamische behandeling: theoretisch en praktisch (op
niveau van interventies)
• Vervolg leerlijn
o Psychoanalytische therapie (eerste fase master)
o Practicum psychoanalytische therapie (volwassenen + kinderen) (tweede fase master)
o Postgraduaat psychoanalytische therapie
o Kortere specialisatie opleidingen
• Hoe?
o Afwisseling tussen:
▪ Theorie, illustratie aan de hand van audiovisueel materiaal, persoonlijke reflectie
▪ Minstens twee langere videofragmenten:
• Casus Sophie en Laura uit In Treatment
• Doe de test: wat begrijp je nu bij het bekijken en wat begrijp je na het volgen van de
betreffende hoorcolleges?
o Interactieve colleges: alle vragen en bedenkingen kunnen: totdat je het begrijpt
Overzicht colleges
➢ College 18: Inleiding en overzicht
➢ College 19: Neurotische problematiek: theorie op basis van casus Sophie
➢ College 20: Neurotische problematiek: theorie op basis van casus Sophie (vervolg)
➢ College 21: Neurotische problematiek: behandeling
➢ College 22: Borderline problematiek: theorie op basis van casus Laura
➢ College 23: Borderline problematiek: behandeling
Inclusief invloed van patiëntfactoren
3
, PSYCHOANALYTISCHE OF PSYCHODYNAMISCHE BENADERINGEN
Twee termen worden door elkaar gebruikt; onderscheid is niet meer te trekken
• Historisch bekijken:
o Psychoanalyse als eerste gesprekstherapie
▪ Ontstaan in begin van 20e eeuw
▪ Freud: victoriaanse Wenen, belangrijke inzichten in hoe psychisch lijden ontstaat, idee dat praten
met mensen kan helpen
o Overheen de tijd is er hele stroming van psychoanalyse ontstaan: bleef evolueren over de 20 e eeuw en
kreeg nieuwe inzichten vanuit de jonge wetenschap van psychologie
o Hier kwamen heel actuele psychodynamische theorieën uit voort
▪ Actuele theorieën delen nog enkele basisassumpties met historische originele psychoanalyse, maar
kende sterke evolutie
• Actueel: belangrijke stroming binnen psychologie en psychiatrie
o Onderzoek
o Klinische praktijk
• Dominante stroming in de klinische psychologie/psychiatrie
1 van de 4 evidence based therapie-vormen die gedoceerd worden in dit vak
EMPIRISCH GOED ONDERBOUWDE BENADERING
Eerst weten of psychodynamische benadering werkt voordat we er verder op ingaan
• Interventies hebben waar we vanuit onderzoek over weten dat het werkt: anders heeft het geen zin om stroming
verder te ontwikkelen en te beoefenen
• Historisch gezien liep deze benadering achter in het testen van effectiviteit (zeker in vergelijking met
gedragstherapie)
• Veel goed onderzoek gevoerd in laatste decennia: te zien dat het heel effectief is, even effectief als andere goed
onderbouwde (= bonafide) therapievormen
• Verschillende recente meta-analyses tonen effectiviteit aan van verschillende vormen van psychodynamische
therapie
o Kortdurende psychodynamische therapie (tot 40 sessies, meestal 12 – 25 sessies)
o Langerdurende psychodynamische therapie (meer dan 40 sessies, typisch 40 – 70) (ontwikkeld voor zeer
complexe vormen van problematiek)
EFFECTIVITEIT VAN DEZE BENADERING
• 320 Randomized Clinical Trials (RCTs) (Peter Liliengren) en veelvoud van naturalistische studies
• Ondertussen goed onderbouwde effectiviteit: KPT en LPT effectief bij breed spectrum:
o Depressie, sociale fobie, gegeneraliseerde angststoornis, paniekstoornis, posttraumatische stress stoornis,
anorexia en bulimia nervosa, somatoforme of functioneel somatische stoornissen, somatische stoornissen,
middelenmisbruik, …
o Complexere persoonlijkheids/relationele problematiek (langerdurend)
Grade review
Review die keek naar kwaliteit van alle gebeurde
onderzoeken: effectgroottes, conclusie,
interventies, …
➢ Zeker voor depressie en lichamelijke
klachten is er kwalitatief onderzoek met
grote effecten, gemiddelde kwaliteit voor
angst en persoonlijkheidsstoornissen
➢ Leidt tot sterke aanbevelingen van deze
interventies bij behandeling
4
Celine De Meulemeester
, DEEL IV: PSYCHODYNAMISCHE BENADERING
Hoofdstuk 1: Inleiding en overzicht – 20 maart en 26 maart
• Powerpoint College 18
• P. Luyten: ‘Psychodynamische persoonlijkheidsdiagnostiek: Een integratieve visie’
• Chapter 1 Handbook of Psychodynamic Approaches to Psychopathology
Hoofdstuk 2: Neurotische problematiek
• Theorie – 26 en 27 maart
o Powerpoint College 19
• Casus Sophie – 24 april
o Powerpoint College 21
o Interactief Videocollege
• Behandeling – 24 april
o Powerpoint college 21
Hoofdstuk 3: Theorie borderline problematiek
• Theorie – 8 mei
o Powerpoint College 22
• Casus Laura – 15 mei
o Powerpoint College 23
• Behandeling – 15 mei
o Powerpoint College 23
2
,HOOFDSTUK 1: INLEIDING EN
OVERZICHT
20 MAART ’26 + 26 MAART ’26
Verplichte literatuur:
- P. Luyten: ‘Psychodynamische persoonlijkheidsdiagnostiek: Een integratieve visie’
- Chapter 1 Handbook of Psychodynamic Approaches to Psychopathology
INFO OVER DE LESSEN
• Doel van deze colleges
o Inleiding in het spectrum van psychodynamische psychotherapie
o Focus op basiscompetenties vereist voor psychodynamische behandeling: theoretisch en praktisch (op
niveau van interventies)
• Vervolg leerlijn
o Psychoanalytische therapie (eerste fase master)
o Practicum psychoanalytische therapie (volwassenen + kinderen) (tweede fase master)
o Postgraduaat psychoanalytische therapie
o Kortere specialisatie opleidingen
• Hoe?
o Afwisseling tussen:
▪ Theorie, illustratie aan de hand van audiovisueel materiaal, persoonlijke reflectie
▪ Minstens twee langere videofragmenten:
• Casus Sophie en Laura uit In Treatment
• Doe de test: wat begrijp je nu bij het bekijken en wat begrijp je na het volgen van de
betreffende hoorcolleges?
o Interactieve colleges: alle vragen en bedenkingen kunnen: totdat je het begrijpt
Overzicht colleges
➢ College 18: Inleiding en overzicht
➢ College 19: Neurotische problematiek: theorie op basis van casus Sophie
➢ College 20: Neurotische problematiek: theorie op basis van casus Sophie (vervolg)
➢ College 21: Neurotische problematiek: behandeling
➢ College 22: Borderline problematiek: theorie op basis van casus Laura
➢ College 23: Borderline problematiek: behandeling
Inclusief invloed van patiëntfactoren
3
, PSYCHOANALYTISCHE OF PSYCHODYNAMISCHE BENADERINGEN
Twee termen worden door elkaar gebruikt; onderscheid is niet meer te trekken
• Historisch bekijken:
o Psychoanalyse als eerste gesprekstherapie
▪ Ontstaan in begin van 20e eeuw
▪ Freud: victoriaanse Wenen, belangrijke inzichten in hoe psychisch lijden ontstaat, idee dat praten
met mensen kan helpen
o Overheen de tijd is er hele stroming van psychoanalyse ontstaan: bleef evolueren over de 20 e eeuw en
kreeg nieuwe inzichten vanuit de jonge wetenschap van psychologie
o Hier kwamen heel actuele psychodynamische theorieën uit voort
▪ Actuele theorieën delen nog enkele basisassumpties met historische originele psychoanalyse, maar
kende sterke evolutie
• Actueel: belangrijke stroming binnen psychologie en psychiatrie
o Onderzoek
o Klinische praktijk
• Dominante stroming in de klinische psychologie/psychiatrie
1 van de 4 evidence based therapie-vormen die gedoceerd worden in dit vak
EMPIRISCH GOED ONDERBOUWDE BENADERING
Eerst weten of psychodynamische benadering werkt voordat we er verder op ingaan
• Interventies hebben waar we vanuit onderzoek over weten dat het werkt: anders heeft het geen zin om stroming
verder te ontwikkelen en te beoefenen
• Historisch gezien liep deze benadering achter in het testen van effectiviteit (zeker in vergelijking met
gedragstherapie)
• Veel goed onderzoek gevoerd in laatste decennia: te zien dat het heel effectief is, even effectief als andere goed
onderbouwde (= bonafide) therapievormen
• Verschillende recente meta-analyses tonen effectiviteit aan van verschillende vormen van psychodynamische
therapie
o Kortdurende psychodynamische therapie (tot 40 sessies, meestal 12 – 25 sessies)
o Langerdurende psychodynamische therapie (meer dan 40 sessies, typisch 40 – 70) (ontwikkeld voor zeer
complexe vormen van problematiek)
EFFECTIVITEIT VAN DEZE BENADERING
• 320 Randomized Clinical Trials (RCTs) (Peter Liliengren) en veelvoud van naturalistische studies
• Ondertussen goed onderbouwde effectiviteit: KPT en LPT effectief bij breed spectrum:
o Depressie, sociale fobie, gegeneraliseerde angststoornis, paniekstoornis, posttraumatische stress stoornis,
anorexia en bulimia nervosa, somatoforme of functioneel somatische stoornissen, somatische stoornissen,
middelenmisbruik, …
o Complexere persoonlijkheids/relationele problematiek (langerdurend)
Grade review
Review die keek naar kwaliteit van alle gebeurde
onderzoeken: effectgroottes, conclusie,
interventies, …
➢ Zeker voor depressie en lichamelijke
klachten is er kwalitatief onderzoek met
grote effecten, gemiddelde kwaliteit voor
angst en persoonlijkheidsstoornissen
➢ Leidt tot sterke aanbevelingen van deze
interventies bij behandeling
4
