Samenvatting pathologie – SEM 2
1. Inleidende begrippen
Doodsoorzaken:
→ 2020 piek = corona & 2018 piek = februari griepen
→ Mannen vs. Vrouwen
- Kanker
- Hart-en vaatziekten (=cholesterolwaarden)
- Ziekten vh ademhalingsstelsel (= roken + vervuilde lucht)
- Niet natuurlijke dood
- Andere
Humorale pathologie:
→ Empedocles
- Als er iets uit balans gaat hebben we een probleem
→ Hipporates
- Het universum gekopieerd naar het lichaam (lichaamssappen)
→ Vichro
- Pas ziekte als er schade is aan de kleinste levende eenheid in het lichaam
Epidemiologie:
Wie wordt er ziek en wat zijn de factoren die ervoor zorgen dat een persoon ziek wordt?
→ Verschillende begrippen => badkuip:
Incidentie (= toevoegen/ kraan)
- Kraan openzetten = nieuwe gevallen
- Nieuwe zieken die per tijdeenheid erbij komen
o Vaak een volledig jaar
- Wat is de oorzaak? Zie kaart
- Helicobater (antibiotica gebruiken = helft geneest)
Prevalentie:
- Nettoresultaat van alles wat erbij komt en eraf gaat
- Wat blijft erover op een specifiek moment
- Hou ouder, hoe meer prevalentie (dichtslippen bloedvaten)
Morbiditeit:
- Aantal zieken = altijd hoger dan mortaliteit
Mortaliteit (doden):
- Aantal mensen die sterven
Genezing:
- Verdamping vh bad
Recidieven:
- Terugvallen Het leert ons iets over:
→ Diagnose/handeling
→ Oorzaak (leefgewoonten,milieu,…)
→ Leren over mechanisme van ziekte
, Etiologie /pathologie: De oorzaken en het verloop liggen dicht bij elkaar
= de oorzaak Bv. downsyndroom
= ontstaan/verloop van de ziekte Oorzaak = chr21 teveel
Pathogenese = overexpressie vn de genen op chr 21
Oorzaken van ziekten:
- Endogene ziekten
o Erfelijke aandoeningen = numerieke afwijkingen
▪ Patosyndroom (chr 13 teveel)
▪ Edward syndroom (chr 18 teveel)
▪ Turner
▪ Klinefelter
➔ Normaal aantal is 23 chr en 46 chr paren
o Erfelijke aandoeningen = structurele afwijkingen
▪ Deletie (VCFS = CATCH 22)
• C = cardial dysyse (hartaandoening)
• A = abnormaal aangezicht
• T = hypoplasie thymus
• C = clef palet (gespleten lip)
• H = hypocalcemie (calcium te kort)
= Op chr. 22 ligt het gen die codeerd voor VEGF (vascular endotheel growth factor)
→ Endotheelcellen = binnenkant bloedvaten → Hypoplasie thymus Trachea = luchtpijp (er rond = bijschildklier)
→ b = Dubbele knockout = VEGF afwezig → PTH (produceerd door bijsch. klier)
→ Bovenkaak muis = clef pellet → Reguleren calcium
→ Onderkaak kleiner = micronasie → H = te weinig calcium
• Fish analyse doen (fluorescent in situ labeling)
o = chr 22 kleur door fluorescente tag
o Als er geen fluorescentie is = afwezigheid chr 22
▪ Duplicatie
• ….
▪ Inversie
• Omdraaiing
▪ Insertie
• Toevoegen
▪ Translocatie
• Verplaatsen
, o Aangeboren/ niet-erfelijke aandoeningen
▪ Infecties
▪ Stralen
▪ Chemisch (softenonbaby)
• Vroeger: Thalidomide tegen ochtendmisselijkheid
o Thalidomide bindt op promotorregio van VEGF = dus
geen bloedvaten meer gevormd in die regio = geen
ledematen gevormd
• Nu: Thalidomide gebruikt bij kankerbehandeling
o Uitzaaiing voorkomen = nieuwe bloedvaten worden
niet meer gevormd
▪ Zuurstoftekort (FAS)
▪ Erythrobastosus foetalis (rhesus pos baby)
• Rhesusfactor → als er antigeen D in lichaam komt
→ Zullen er anti-D-Al aangemaakt worden
→ Bij 2e zwangerschap met Rh+ kind wordt bloed van baby
aangevallen
• RhoGam IgG antilichaam gericht tegen proteïne D van rhesus
factor
→ immuunsysteem van de mama gaat nie ingang komen
→ geen memory base cellen aanmajen = geen antlichamen
aanmaken
- Exogene ziekten
o Fysische
▪ Mechanische geweldinwerking (trauma)
▪ Temperatuur (thermoreceptoren vd huid)
• Boven 30°C en onder de 10°C = pijnreceptoren = kristalvorming
• Celdood (apoptose) = necrose verkrijgen
• Bepaalde fenomenen
o Bevriezen = apoptose (celdood) → tenen
▪ Luchtdruk
• Ziekte van caisson = Inspuiten lucht in venen/ decompressie vn
duikers
= Stikstof zorgt voor problemen
Als duiker naar beneden komt → ademen → stikstof in longen (komt als gas in bloedbaan)
→ Stikstof onder druk → lucht wordt gecompreseerd & staat onder druk (N wordt vloeibaar
in de bloedbaan) → Duiker komt naar omhoog → druk die daalt terug → Stikstof gaat van
vloeibaar naar lucht → lucht moet geleidelijk vanuit bloedbaan naar longen
➔ Daarom traag naar boven gaan (anders gaat N van vleoibaar naar lucht, maar geen
tijd om via longen het lichaam te verlaten = luchtbellen in het bloed ontstaan)
= bepaalde organen zonder zuurstof
→ Hyperbare zuurstofbanen = patiënt inbengen = hoge druk = bootsen diepte vn de zee
naar = geleiden lijk de druk verlagen
, ▪ Geluid (vanaf 130 = hoorschade & vanaf 90 = pijngrens)
• Haarcellen gaan stuk (onomkeerbaar)
▪ Elektriciteit
▪ Ioniserende straling
• X-stralen (hoogenergetisch)
• Botsen met materie
• Gevolg = elektronen slaan los molecule wordt instabiel (bv.
H2O & DNA)
o H°, OH° radicalen maken en hierdoor mutaties in DNA
• UVA = langere golflengte en lagere energie → dieper in de huid
• UVC = kortere golflengte en hogere energie → minder dieper
o LAF = om steriel te werken UV licht gebruiken = UVC !
o Geen andere mensen !!
o Pyrimidedimeren herstellen
• Xeroderma pigmentose = brandwonden bij UV licht
o Chemische
▪ Hypoxie (te weinig zuurstof) → O2 wordt aan Hb gebonden
• Ketamine = Glucose gebonden aan O2 → O2 moeilijk eraf =
wonden
▪ Vergiftiging
o Voeding
▪ Tekort/teveel
➔ Basis (driehoek) voor oudere mensen veel kleiner
▪ Alcohol
▪ Vetconsumptie
▪ Voeding en kanker
▪ Vitaminedefiënties
• Vitamine B 11
= Mix tussen erfelijk en niet erfelijk, spina bifida (open rug)
→ Vooral te maken met te korten aan vit 11 (foliumzuur)
→ Iets meer dan 10 jaar anticonceptie = foliumzuur drastisch dalen
→ foliumzuur gehalte laten controleren
• Vitamine B12 (cobalamine)
Tekening:
→ Imature RBC = groter volume
→ mature RBC = kleiner volume
• Rachitis (engelse ziekte)
o Leefden in wijken waar zon niet binnen kan
→ Te kort vit B3 → calcium regulatie naar botstructuren → onstevige botstructuren
o Biologische
▪ Virulentie, pathogeniciteit
▪ Weerstand vd gastheer
o Psychische
▪ Anorexia en boulimia
1. Inleidende begrippen
Doodsoorzaken:
→ 2020 piek = corona & 2018 piek = februari griepen
→ Mannen vs. Vrouwen
- Kanker
- Hart-en vaatziekten (=cholesterolwaarden)
- Ziekten vh ademhalingsstelsel (= roken + vervuilde lucht)
- Niet natuurlijke dood
- Andere
Humorale pathologie:
→ Empedocles
- Als er iets uit balans gaat hebben we een probleem
→ Hipporates
- Het universum gekopieerd naar het lichaam (lichaamssappen)
→ Vichro
- Pas ziekte als er schade is aan de kleinste levende eenheid in het lichaam
Epidemiologie:
Wie wordt er ziek en wat zijn de factoren die ervoor zorgen dat een persoon ziek wordt?
→ Verschillende begrippen => badkuip:
Incidentie (= toevoegen/ kraan)
- Kraan openzetten = nieuwe gevallen
- Nieuwe zieken die per tijdeenheid erbij komen
o Vaak een volledig jaar
- Wat is de oorzaak? Zie kaart
- Helicobater (antibiotica gebruiken = helft geneest)
Prevalentie:
- Nettoresultaat van alles wat erbij komt en eraf gaat
- Wat blijft erover op een specifiek moment
- Hou ouder, hoe meer prevalentie (dichtslippen bloedvaten)
Morbiditeit:
- Aantal zieken = altijd hoger dan mortaliteit
Mortaliteit (doden):
- Aantal mensen die sterven
Genezing:
- Verdamping vh bad
Recidieven:
- Terugvallen Het leert ons iets over:
→ Diagnose/handeling
→ Oorzaak (leefgewoonten,milieu,…)
→ Leren over mechanisme van ziekte
, Etiologie /pathologie: De oorzaken en het verloop liggen dicht bij elkaar
= de oorzaak Bv. downsyndroom
= ontstaan/verloop van de ziekte Oorzaak = chr21 teveel
Pathogenese = overexpressie vn de genen op chr 21
Oorzaken van ziekten:
- Endogene ziekten
o Erfelijke aandoeningen = numerieke afwijkingen
▪ Patosyndroom (chr 13 teveel)
▪ Edward syndroom (chr 18 teveel)
▪ Turner
▪ Klinefelter
➔ Normaal aantal is 23 chr en 46 chr paren
o Erfelijke aandoeningen = structurele afwijkingen
▪ Deletie (VCFS = CATCH 22)
• C = cardial dysyse (hartaandoening)
• A = abnormaal aangezicht
• T = hypoplasie thymus
• C = clef palet (gespleten lip)
• H = hypocalcemie (calcium te kort)
= Op chr. 22 ligt het gen die codeerd voor VEGF (vascular endotheel growth factor)
→ Endotheelcellen = binnenkant bloedvaten → Hypoplasie thymus Trachea = luchtpijp (er rond = bijschildklier)
→ b = Dubbele knockout = VEGF afwezig → PTH (produceerd door bijsch. klier)
→ Bovenkaak muis = clef pellet → Reguleren calcium
→ Onderkaak kleiner = micronasie → H = te weinig calcium
• Fish analyse doen (fluorescent in situ labeling)
o = chr 22 kleur door fluorescente tag
o Als er geen fluorescentie is = afwezigheid chr 22
▪ Duplicatie
• ….
▪ Inversie
• Omdraaiing
▪ Insertie
• Toevoegen
▪ Translocatie
• Verplaatsen
, o Aangeboren/ niet-erfelijke aandoeningen
▪ Infecties
▪ Stralen
▪ Chemisch (softenonbaby)
• Vroeger: Thalidomide tegen ochtendmisselijkheid
o Thalidomide bindt op promotorregio van VEGF = dus
geen bloedvaten meer gevormd in die regio = geen
ledematen gevormd
• Nu: Thalidomide gebruikt bij kankerbehandeling
o Uitzaaiing voorkomen = nieuwe bloedvaten worden
niet meer gevormd
▪ Zuurstoftekort (FAS)
▪ Erythrobastosus foetalis (rhesus pos baby)
• Rhesusfactor → als er antigeen D in lichaam komt
→ Zullen er anti-D-Al aangemaakt worden
→ Bij 2e zwangerschap met Rh+ kind wordt bloed van baby
aangevallen
• RhoGam IgG antilichaam gericht tegen proteïne D van rhesus
factor
→ immuunsysteem van de mama gaat nie ingang komen
→ geen memory base cellen aanmajen = geen antlichamen
aanmaken
- Exogene ziekten
o Fysische
▪ Mechanische geweldinwerking (trauma)
▪ Temperatuur (thermoreceptoren vd huid)
• Boven 30°C en onder de 10°C = pijnreceptoren = kristalvorming
• Celdood (apoptose) = necrose verkrijgen
• Bepaalde fenomenen
o Bevriezen = apoptose (celdood) → tenen
▪ Luchtdruk
• Ziekte van caisson = Inspuiten lucht in venen/ decompressie vn
duikers
= Stikstof zorgt voor problemen
Als duiker naar beneden komt → ademen → stikstof in longen (komt als gas in bloedbaan)
→ Stikstof onder druk → lucht wordt gecompreseerd & staat onder druk (N wordt vloeibaar
in de bloedbaan) → Duiker komt naar omhoog → druk die daalt terug → Stikstof gaat van
vloeibaar naar lucht → lucht moet geleidelijk vanuit bloedbaan naar longen
➔ Daarom traag naar boven gaan (anders gaat N van vleoibaar naar lucht, maar geen
tijd om via longen het lichaam te verlaten = luchtbellen in het bloed ontstaan)
= bepaalde organen zonder zuurstof
→ Hyperbare zuurstofbanen = patiënt inbengen = hoge druk = bootsen diepte vn de zee
naar = geleiden lijk de druk verlagen
, ▪ Geluid (vanaf 130 = hoorschade & vanaf 90 = pijngrens)
• Haarcellen gaan stuk (onomkeerbaar)
▪ Elektriciteit
▪ Ioniserende straling
• X-stralen (hoogenergetisch)
• Botsen met materie
• Gevolg = elektronen slaan los molecule wordt instabiel (bv.
H2O & DNA)
o H°, OH° radicalen maken en hierdoor mutaties in DNA
• UVA = langere golflengte en lagere energie → dieper in de huid
• UVC = kortere golflengte en hogere energie → minder dieper
o LAF = om steriel te werken UV licht gebruiken = UVC !
o Geen andere mensen !!
o Pyrimidedimeren herstellen
• Xeroderma pigmentose = brandwonden bij UV licht
o Chemische
▪ Hypoxie (te weinig zuurstof) → O2 wordt aan Hb gebonden
• Ketamine = Glucose gebonden aan O2 → O2 moeilijk eraf =
wonden
▪ Vergiftiging
o Voeding
▪ Tekort/teveel
➔ Basis (driehoek) voor oudere mensen veel kleiner
▪ Alcohol
▪ Vetconsumptie
▪ Voeding en kanker
▪ Vitaminedefiënties
• Vitamine B 11
= Mix tussen erfelijk en niet erfelijk, spina bifida (open rug)
→ Vooral te maken met te korten aan vit 11 (foliumzuur)
→ Iets meer dan 10 jaar anticonceptie = foliumzuur drastisch dalen
→ foliumzuur gehalte laten controleren
• Vitamine B12 (cobalamine)
Tekening:
→ Imature RBC = groter volume
→ mature RBC = kleiner volume
• Rachitis (engelse ziekte)
o Leefden in wijken waar zon niet binnen kan
→ Te kort vit B3 → calcium regulatie naar botstructuren → onstevige botstructuren
o Biologische
▪ Virulentie, pathogeniciteit
▪ Weerstand vd gastheer
o Psychische
▪ Anorexia en boulimia
