Omgaan met agressie in de zorg
Inleiding
1. Prevalentie
Incasseren van agressie -> vanzelfsprekend aan het beroep
Tolerantie ten opzichte van agressie = heel groot
Zorgverstrekkers gaan dit vaak NIET gaan melden
GEEN duidelijk zicht op omvang van fenomeen
Angst om zicht uit te spreken:
- Voor represailles
- Voor stigmatisering door collega’s
- Bestempeld worden als psychologisch te zwak
- Zwakte aan de groep te tonen
MAAR HOGE PREVALENTIE TIJDENS BEVRAGINGEN!
- Cijfers zijn wellicht nog hoger
1.1. Voorbeelden van preventie
Aantal voorbeelden
- Noodstop -> deuren vergrendeld
- Balie -> kogelwerend glas
- Camera’s
- Beveiliging
- Agressiereductie training
- Anoniem aangifte doen
- Sluizensysteem
Uitingsvormen – acceptabel – grenzen
1. Uitgangsvormen van agressie
We kunnen 5 vormen van agressie onderscheiden; 2 basisvormen:
1. Verbale agressie
• Hiermee omschrijft men gedrag als uitschelden, beledigen, intimideren en
discriminerend taalgebruik, bedreigingen uiten.
2. Non-verbale agressie
• Dit houdt gedrag in zoals de middelvinger uitsteken of obscene gebaren maken,
dreigende gebaren, spugen, poging tot slaan…
3 specifiekere vormen:
1. Psychologische agressie:
, • Hiermee tracht de patiënt iemand onder druk te zetten of te bedreigen. Ook dreigen
om zichzelf iets aan te doen en iemand stalken valt onder deze vorm van agressie.
2. Fysieke agressie t.a.v. objecten of personen:
• Slaan, vernielen, spuwen, duwen, gooien met voorwerpen en fysiek verhinderen om
een plaats te verlaten zijn gedragingen die onder fysieke agressie vallen. Agressie
gericht op zichzelf valt hier eveneens onder.
3. Seksuele agressie:
• Hieronder vallen ongewenste intimiteiten, dubbelzinnige opmerkingen, obscene
gebaren, aanrakingen, ongepaste seksueel getinte opmerkingen of bewegingen
maken, maar ook ongepaste uitnodigingen maken deel uit van deze vorm van
agressie.
2. Acceptabel?
Soms kan je gewelddadig gedrag wel begrijpen. Situaties kunnen nu eenmaal zeer emotioneel
geladen en onverwacht zijn. Sommige patiënten zijn zeer kwetsbaar, hebben vreselijke dingen
meegemaakt of verkeren in een moeilijke situatie, sommigen zijn ouderen of zijn verstandelijk
beperkt, onder invloed,…
- Altijd goed om gedrag te proberen begrijpen MAAR we mogen het NOOIT accepteren.
- Dus dit altijd heel duidelijk communiceren en blijven zoeken naar preventie of de-escalatie
technieken.
3. Grenzen
Je moet je grenzen in het oog houden bij het verplegen bij agressieve patiënten. Een grens bepaalt
wat je tolereert en vanaf wanneer je gedrag niet meer tolereert.
- Soms kan gedrag in de ene situatie agressief bestempeld worden en in een andere normaal.
Persoonlijke grens:
- Eigen grens die bij iedere verpleegkundige anders is.
- Niet beter om veel te verdragen, niet slechter om minder te kunnen verdragen
• Belangrijk om persoonlijke grenzen van elkaar te leren kennen
- Minst goeie om om te gaan met agressie
Professionele grens (handelingsgrens):
- Iedereen reageert anders -> onduidelijkheid voor elkaar en de patiënt
- Eens worden over gezamenlijke handelingsgrenzen
• Je spreekt af op welk gedrag je reageert en vanaf wanneer je handelt.
▪ Daarom nog niet meteen met een time-out of een sanctie, maar je zegt er
minstens iets over, je markeert het gedrag. Wanneer sanctioneer je en hoe?
Reageer je anders op frustratieagressie, intentionele agressie en
onbeheerste agressie? Zijn er situaties waardoor je een begeleiding
onmiddellijk stopt? Wat is de ultieme grens?
- Op het werk overgaan van persoonlijke naar professionele grens.
Inleiding
1. Prevalentie
Incasseren van agressie -> vanzelfsprekend aan het beroep
Tolerantie ten opzichte van agressie = heel groot
Zorgverstrekkers gaan dit vaak NIET gaan melden
GEEN duidelijk zicht op omvang van fenomeen
Angst om zicht uit te spreken:
- Voor represailles
- Voor stigmatisering door collega’s
- Bestempeld worden als psychologisch te zwak
- Zwakte aan de groep te tonen
MAAR HOGE PREVALENTIE TIJDENS BEVRAGINGEN!
- Cijfers zijn wellicht nog hoger
1.1. Voorbeelden van preventie
Aantal voorbeelden
- Noodstop -> deuren vergrendeld
- Balie -> kogelwerend glas
- Camera’s
- Beveiliging
- Agressiereductie training
- Anoniem aangifte doen
- Sluizensysteem
Uitingsvormen – acceptabel – grenzen
1. Uitgangsvormen van agressie
We kunnen 5 vormen van agressie onderscheiden; 2 basisvormen:
1. Verbale agressie
• Hiermee omschrijft men gedrag als uitschelden, beledigen, intimideren en
discriminerend taalgebruik, bedreigingen uiten.
2. Non-verbale agressie
• Dit houdt gedrag in zoals de middelvinger uitsteken of obscene gebaren maken,
dreigende gebaren, spugen, poging tot slaan…
3 specifiekere vormen:
1. Psychologische agressie:
, • Hiermee tracht de patiënt iemand onder druk te zetten of te bedreigen. Ook dreigen
om zichzelf iets aan te doen en iemand stalken valt onder deze vorm van agressie.
2. Fysieke agressie t.a.v. objecten of personen:
• Slaan, vernielen, spuwen, duwen, gooien met voorwerpen en fysiek verhinderen om
een plaats te verlaten zijn gedragingen die onder fysieke agressie vallen. Agressie
gericht op zichzelf valt hier eveneens onder.
3. Seksuele agressie:
• Hieronder vallen ongewenste intimiteiten, dubbelzinnige opmerkingen, obscene
gebaren, aanrakingen, ongepaste seksueel getinte opmerkingen of bewegingen
maken, maar ook ongepaste uitnodigingen maken deel uit van deze vorm van
agressie.
2. Acceptabel?
Soms kan je gewelddadig gedrag wel begrijpen. Situaties kunnen nu eenmaal zeer emotioneel
geladen en onverwacht zijn. Sommige patiënten zijn zeer kwetsbaar, hebben vreselijke dingen
meegemaakt of verkeren in een moeilijke situatie, sommigen zijn ouderen of zijn verstandelijk
beperkt, onder invloed,…
- Altijd goed om gedrag te proberen begrijpen MAAR we mogen het NOOIT accepteren.
- Dus dit altijd heel duidelijk communiceren en blijven zoeken naar preventie of de-escalatie
technieken.
3. Grenzen
Je moet je grenzen in het oog houden bij het verplegen bij agressieve patiënten. Een grens bepaalt
wat je tolereert en vanaf wanneer je gedrag niet meer tolereert.
- Soms kan gedrag in de ene situatie agressief bestempeld worden en in een andere normaal.
Persoonlijke grens:
- Eigen grens die bij iedere verpleegkundige anders is.
- Niet beter om veel te verdragen, niet slechter om minder te kunnen verdragen
• Belangrijk om persoonlijke grenzen van elkaar te leren kennen
- Minst goeie om om te gaan met agressie
Professionele grens (handelingsgrens):
- Iedereen reageert anders -> onduidelijkheid voor elkaar en de patiënt
- Eens worden over gezamenlijke handelingsgrenzen
• Je spreekt af op welk gedrag je reageert en vanaf wanneer je handelt.
▪ Daarom nog niet meteen met een time-out of een sanctie, maar je zegt er
minstens iets over, je markeert het gedrag. Wanneer sanctioneer je en hoe?
Reageer je anders op frustratieagressie, intentionele agressie en
onbeheerste agressie? Zijn er situaties waardoor je een begeleiding
onmiddellijk stopt? Wat is de ultieme grens?
- Op het werk overgaan van persoonlijke naar professionele grens.
