AARDERIJKSKUNDE
DE INVLOED VAN DE RUIMTE OP HET MENSELIJK HANDELEN
DE PRIMAIRE SECTOR – FOCUS OP LANDBOUW
De primaire sector omvat activiteiten waarbij producten rechtreeks
uit de natuur worden gehaald:
o Levert zowel grondstoffen als voedsel.
o Tot de primaire sector behoren onder andere landbouw,
visserij, jacht en delfstofwinning.
In België is landbouw binnen deze sector het belangrijkst, daarom
richten we ons in het vervolg uitsluitend daarop.
Landbouw kunnen we omschrijven als het geheel van economische
activiteiten waarbij het land wordt gebruikt voor de productie van
planten en dieren voor menselijk gebruik.
Landbouw is zelf nog te verdelen in verschillende sectoren:
1) AKKERBOUW
= Gaat om producten die buiten in de grond worden geteeld.
Om voldoende te kunnen produceren hebben landbouwers veelal
grote stukken grond nodig.
Vanwege omvang en arbeidskosten worden de grond en de planten
die erop geteeld worden machinaal bewerkt, machines kosten geld
maar worden op den duur wel terugeverdiend doordat er weinig
mensenhanden aan te pas komen.
In onze streken sterk machinaal en hiervoor kapitaalintensief en
arbeidsexentsief
Minder welvarende landen meer handenarbeid, minder machinale
productie waardoor de akkerbouw daar kapitaalextensief en
arbeidsintensief is.
Akkerbouwsgewassen:
Mais, bieten = voedersgewassen (voor dieren)
Aardappelen, rijst, tarwe = voedsel- of voedingsgewas (dienen
voor de mens)
Aardappelen worden ook andere producten gemaakt zoals lijm,
kunstof = industrie- of nijverheidsgewas.
1
, sommige gewassen hiervan worden speciaal geteelt om energie
uit te winnen, koolzaad en palmolie = energiegewassen
Om planten op akkers te telen gaat elke landbouwer op dezelfde
manier te werk:
1. Grond wordt omgeploegd om onkruid te verwijderen en grond
losser te maken. ploegen is te vergelijken met spitten
2. De boer gaat eggen = dat is gelijk maken van de grond
vergelijken met harken.
3. Voor of na eggen wordt grond bemest, zorgt ervoor dat er
genoeg voedsel in grond zit vo de planten die erop groeien.
dierlijke of kunstmest
4. Wanneer de voorbewerking klaar is wordt er gezaaid, bij zaaien
wordt er op regelmatige afstand zaadjes in grond gedaan, bij
potten worden bollen of knollen in grond gestopt.
5. Tussendoor spuiten met bestrijdingsmiddelen die ervo zorgt
dat geen onrkuid gaat groeien of vo ongedierte te doden.
6. De producten worden van akker gehaald = dan spreekt men van
rooien.
2) TUINBOUW
= Het telen v/d producten en veel arbeidsintensiever proces, dan
akkerbouw.
Deel v/h werk moet met de hand worden gedaan (=handenarebid),
omdat gaat om producten die kwetsbaar zijn.
Tuinbouwproducten zijn gevoeig voor beschadigingen en kunnen
snel bederven
Tuinbouw in open lucht = vollegrondstuinbouw = gaat om
producten die goed buiten kunnen groeien. In ons klimaat zijn dat:
spinazie, spuitjes, bloembollen, aardbeien. In landen rond
Middellandse zee: tomaten, paprika, meloen.
om temp. iets op te drijven en waterdamp vast te houden wordt
een plastic zeil over de gewassen gespannen, zodat ze beter kunnen
groeien.
ook akkers met fuitbomen = boomgaard hoort bij
vollegrondstuinbouw.
2
, Om kosten te besparen bij het plukken van fruit zijn er speciale
bomen gekweetkt die een lage stam hebben =
laagstamboomgaarden.
Bij tuinbouw in serre = glastuinbouw = gaat om producten die niet
goed in buiten kunnen groeien. In ons klimaat tomaten, parikas,
courgette en aubergines.
heeft als voordeel dat het klimaat en het licht kunstmatig
geregeld en dus geoptimaliseerd kunnen worden, hierdoor meerdere
keren per jaar geoost.
hoge kosten: aanleg van de serre en apparatuur, staan dag van
vandaag in steenwol, voedingsstoffen en water worden kunstmatig.
3) VEETEELT
= worden dieren gehouden om dierlijke producten te verkrijgen zoals
melk, vlees, wol, eieren.
Veeteelt op kleine oppervlaktes = niet-grondgebonden
veehouderij/hokdierenteelt.
om zoveel mogelijk te kunnen produceren en goedkoper komen
dieren hun hok niet uit
om arbeidskrachten te besparen maar toch hoog rendement te
leveren worden vaak moderne middelen ingezet bij de
bedrijfsvoering.
veteelt waar veel moeite/tijd/geld wordt geinvesteerd =
intensieve veeteelt.
Veeteelt die vrij rondlopen en grazen op uitgestrekte gebieden =
grondgebonden veeteelt.
vaak houden voor vlees, wol.
minder werk en kosten aan = extensieve veeteelt.
Veteelt waar men rondtrekt met dieren = nomadische veeteelt.
aan de randen van woestijnen trekken veetelers rond met hun
vee, om voldoende voedsel te kunnen vinden.
wanneer gebied gegraasd is trekken ze verder .
Samenvattend kader:
3
DE INVLOED VAN DE RUIMTE OP HET MENSELIJK HANDELEN
DE PRIMAIRE SECTOR – FOCUS OP LANDBOUW
De primaire sector omvat activiteiten waarbij producten rechtreeks
uit de natuur worden gehaald:
o Levert zowel grondstoffen als voedsel.
o Tot de primaire sector behoren onder andere landbouw,
visserij, jacht en delfstofwinning.
In België is landbouw binnen deze sector het belangrijkst, daarom
richten we ons in het vervolg uitsluitend daarop.
Landbouw kunnen we omschrijven als het geheel van economische
activiteiten waarbij het land wordt gebruikt voor de productie van
planten en dieren voor menselijk gebruik.
Landbouw is zelf nog te verdelen in verschillende sectoren:
1) AKKERBOUW
= Gaat om producten die buiten in de grond worden geteeld.
Om voldoende te kunnen produceren hebben landbouwers veelal
grote stukken grond nodig.
Vanwege omvang en arbeidskosten worden de grond en de planten
die erop geteeld worden machinaal bewerkt, machines kosten geld
maar worden op den duur wel terugeverdiend doordat er weinig
mensenhanden aan te pas komen.
In onze streken sterk machinaal en hiervoor kapitaalintensief en
arbeidsexentsief
Minder welvarende landen meer handenarbeid, minder machinale
productie waardoor de akkerbouw daar kapitaalextensief en
arbeidsintensief is.
Akkerbouwsgewassen:
Mais, bieten = voedersgewassen (voor dieren)
Aardappelen, rijst, tarwe = voedsel- of voedingsgewas (dienen
voor de mens)
Aardappelen worden ook andere producten gemaakt zoals lijm,
kunstof = industrie- of nijverheidsgewas.
1
, sommige gewassen hiervan worden speciaal geteelt om energie
uit te winnen, koolzaad en palmolie = energiegewassen
Om planten op akkers te telen gaat elke landbouwer op dezelfde
manier te werk:
1. Grond wordt omgeploegd om onkruid te verwijderen en grond
losser te maken. ploegen is te vergelijken met spitten
2. De boer gaat eggen = dat is gelijk maken van de grond
vergelijken met harken.
3. Voor of na eggen wordt grond bemest, zorgt ervoor dat er
genoeg voedsel in grond zit vo de planten die erop groeien.
dierlijke of kunstmest
4. Wanneer de voorbewerking klaar is wordt er gezaaid, bij zaaien
wordt er op regelmatige afstand zaadjes in grond gedaan, bij
potten worden bollen of knollen in grond gestopt.
5. Tussendoor spuiten met bestrijdingsmiddelen die ervo zorgt
dat geen onrkuid gaat groeien of vo ongedierte te doden.
6. De producten worden van akker gehaald = dan spreekt men van
rooien.
2) TUINBOUW
= Het telen v/d producten en veel arbeidsintensiever proces, dan
akkerbouw.
Deel v/h werk moet met de hand worden gedaan (=handenarebid),
omdat gaat om producten die kwetsbaar zijn.
Tuinbouwproducten zijn gevoeig voor beschadigingen en kunnen
snel bederven
Tuinbouw in open lucht = vollegrondstuinbouw = gaat om
producten die goed buiten kunnen groeien. In ons klimaat zijn dat:
spinazie, spuitjes, bloembollen, aardbeien. In landen rond
Middellandse zee: tomaten, paprika, meloen.
om temp. iets op te drijven en waterdamp vast te houden wordt
een plastic zeil over de gewassen gespannen, zodat ze beter kunnen
groeien.
ook akkers met fuitbomen = boomgaard hoort bij
vollegrondstuinbouw.
2
, Om kosten te besparen bij het plukken van fruit zijn er speciale
bomen gekweetkt die een lage stam hebben =
laagstamboomgaarden.
Bij tuinbouw in serre = glastuinbouw = gaat om producten die niet
goed in buiten kunnen groeien. In ons klimaat tomaten, parikas,
courgette en aubergines.
heeft als voordeel dat het klimaat en het licht kunstmatig
geregeld en dus geoptimaliseerd kunnen worden, hierdoor meerdere
keren per jaar geoost.
hoge kosten: aanleg van de serre en apparatuur, staan dag van
vandaag in steenwol, voedingsstoffen en water worden kunstmatig.
3) VEETEELT
= worden dieren gehouden om dierlijke producten te verkrijgen zoals
melk, vlees, wol, eieren.
Veeteelt op kleine oppervlaktes = niet-grondgebonden
veehouderij/hokdierenteelt.
om zoveel mogelijk te kunnen produceren en goedkoper komen
dieren hun hok niet uit
om arbeidskrachten te besparen maar toch hoog rendement te
leveren worden vaak moderne middelen ingezet bij de
bedrijfsvoering.
veteelt waar veel moeite/tijd/geld wordt geinvesteerd =
intensieve veeteelt.
Veeteelt die vrij rondlopen en grazen op uitgestrekte gebieden =
grondgebonden veeteelt.
vaak houden voor vlees, wol.
minder werk en kosten aan = extensieve veeteelt.
Veteelt waar men rondtrekt met dieren = nomadische veeteelt.
aan de randen van woestijnen trekken veetelers rond met hun
vee, om voldoende voedsel te kunnen vinden.
wanneer gebied gegraasd is trekken ze verder .
Samenvattend kader:
3
