FARMACEUTISCHE MICROBIOLOGIE
HOOFDSTUK 1: GESCHIEDENIS VAN MICROBIOLOGIE
1. HISTORISCHE WORTELS
• Anton Van Leeuwenhoek (1632 – 1723)
o Ontdekte + verbeterde de microscoop
o Nam voor het eerste micro-organismen waar
2. ZIEKTEKIEMTHEORIE (JAARTALLEN NIET KENNEN)
• Lazzaro Spallanzani (1729 – 1799)
o Bouillon-infusie koken en daarna de kolf afsluiten (om de micro-
organismen te doden)
o Er ontstond geen nieuw leven, enkel wanneer de kolf afgesloten werd
ontstond er wel nieuw leven
§ => geen spontane generatie
o Critici: door het koken verdween de zuurstof + door afsluiting kon er geen
zuurstof binnen
• Louis Pasteur (1822 – 1895)
o Bewijs tegen spontane generatie theorie
§ Begin van wetenschappelijke methodes
o Zwanenhalskolf-experiment
§ Verwarmde een bouillon (bacteriële suspensie, bacteriën leven
nog) op in een zwanenhalskolf (lucht kon naar binnen en buiten,
maar stofdeeltjes met micro-organismen bleven in de bocht
hangen)
§ Zolang de kolf rechtop bleef => bouillon bleef steriel, geen leven
§ Wanneer de kolf gekanteld werd => bouillon raakt het stof in de
bocht en er verschenen micro-organismen in de bouillon
§ Conclusie: micro-organismen ontstaan niet spontaan, maar
komen uit de omgeving (bv. uit stof in de lucht).
1
,o Fermentatie
§ Proces waarbij micro-organismen worden omgezet in andere
stoffen
o Pasteurisatie
§ Kort verhitten bij hoge temperatuur om de kiemen te verwijderen en
de smaak te behouden
o Vaccin tegen rabies (hondsdolheid)
§ Hondsdolheid = gevaarlijk, niet te behandelen
§ Symptoom: schuim in de mond
=> vader van de microbiologie
o Experiment waarom wijn soms zuur is
2
,• Robert Koch (1843 – 1910)
o Ontdekte het eerste agar (patatten schillen)
o Bacillus anthracis (anthrax)
§ Cutaan: endosporen worden overgedragen via de huid
® Vb. Een boer heeft een klein wondje en melkt een koe. De
koe heeft endosporen die in de wond gaan en zich
vermenigvuldigen. Het resultaat hiervan is een zwarte korst.
§ Inhalatie: endosporen worden ingeademd, kan binnen de dag dood
zijn
o Koch's 4 postulaten (kunnen toepassen!)
§ Kiem moet aanwezig zijn en NIET in een gezonde persoon
® Mycobacterium (genus) tuberculosis (species)
= M. tuberculosis
® Examen: 1e keer volledig uitschrijven, daarna afronden
§ Kiem moet levend zijn en kunnen groeien
§ Wanneer de kiem geïnjecteerd wordt, moet het organismen ook
ziek worden
® Kiem wordt geïnjecteerd bij bv. cavia
§ Na besmetting is de kiem nog steeds aanwezig
• Edward Jenner (1749 – 1823)
o Virussen!
o Pokken: 10% sterftecijfer
§ Besmettelijk voor de mens
§ Veroorzaakt door variola virus
3
, o Vaccinia virus
§ Veroorzaakt pokken bij koeien
§ Niet besmettelijk voor de mens (immuun)
® Kan wel blaasjes veroorzaken, maar geen ziekte
o Er werden koeienpokken ingebracht bij de zoon van de tuinier, waardoor
hij immuun werd voor de mensenpokken
§ Vaccin voor de mensenpokken
=> begin van vaccinatie
• Ignaz Semmelweis (1815 – 1865)
o Kraamvrouwenkoorts: 25% sterftecijfer
§ Oorzaak: artsen gingen direct van een autopsie (dode lijken) naar
een vrouw die aan het bevallen was
§ Kiemen werden overgebracht via de handen
§ Introductie tot hypochloorzuur (gingen handen hiermee wassen)
® Sterftecijfer van 18% naar 1% in 3 maanden
® Werd bespot door de directeur
• Joseph Lister
o Invoering van aseptische technieken (1865: carbolzuur)
§ Infecties voorkomen door carbolzuur op instrumenten, wonden en
de omgeving te ontsmetten
=> start van aseptische technieken (disinfectie)
• Paul Ehrlich (1854 – 1915)
o Vond compound 606 die syfilis kon behandelen
§ Gevaarlijke stof: bevat arseen
o Was 40 jaar het beste middel tegen syphilis
o “Magische kogel”: één stof die gericht een ziekteaanvaller kon raken
o Ontroductie van chemotherapie
• Alexander Fleming (1881 – 1955)
o Ontdekking van penicilline (1917)
§ Bacteriën groeide overal, behalve rondom de schimmel
§ Schimmel = penicilline notatum (maakt penicilline aan)
o Introductie van antibiotica
=> start van chemotherapie
3. MODERNE MICROBIOLOGIE
4
HOOFDSTUK 1: GESCHIEDENIS VAN MICROBIOLOGIE
1. HISTORISCHE WORTELS
• Anton Van Leeuwenhoek (1632 – 1723)
o Ontdekte + verbeterde de microscoop
o Nam voor het eerste micro-organismen waar
2. ZIEKTEKIEMTHEORIE (JAARTALLEN NIET KENNEN)
• Lazzaro Spallanzani (1729 – 1799)
o Bouillon-infusie koken en daarna de kolf afsluiten (om de micro-
organismen te doden)
o Er ontstond geen nieuw leven, enkel wanneer de kolf afgesloten werd
ontstond er wel nieuw leven
§ => geen spontane generatie
o Critici: door het koken verdween de zuurstof + door afsluiting kon er geen
zuurstof binnen
• Louis Pasteur (1822 – 1895)
o Bewijs tegen spontane generatie theorie
§ Begin van wetenschappelijke methodes
o Zwanenhalskolf-experiment
§ Verwarmde een bouillon (bacteriële suspensie, bacteriën leven
nog) op in een zwanenhalskolf (lucht kon naar binnen en buiten,
maar stofdeeltjes met micro-organismen bleven in de bocht
hangen)
§ Zolang de kolf rechtop bleef => bouillon bleef steriel, geen leven
§ Wanneer de kolf gekanteld werd => bouillon raakt het stof in de
bocht en er verschenen micro-organismen in de bouillon
§ Conclusie: micro-organismen ontstaan niet spontaan, maar
komen uit de omgeving (bv. uit stof in de lucht).
1
,o Fermentatie
§ Proces waarbij micro-organismen worden omgezet in andere
stoffen
o Pasteurisatie
§ Kort verhitten bij hoge temperatuur om de kiemen te verwijderen en
de smaak te behouden
o Vaccin tegen rabies (hondsdolheid)
§ Hondsdolheid = gevaarlijk, niet te behandelen
§ Symptoom: schuim in de mond
=> vader van de microbiologie
o Experiment waarom wijn soms zuur is
2
,• Robert Koch (1843 – 1910)
o Ontdekte het eerste agar (patatten schillen)
o Bacillus anthracis (anthrax)
§ Cutaan: endosporen worden overgedragen via de huid
® Vb. Een boer heeft een klein wondje en melkt een koe. De
koe heeft endosporen die in de wond gaan en zich
vermenigvuldigen. Het resultaat hiervan is een zwarte korst.
§ Inhalatie: endosporen worden ingeademd, kan binnen de dag dood
zijn
o Koch's 4 postulaten (kunnen toepassen!)
§ Kiem moet aanwezig zijn en NIET in een gezonde persoon
® Mycobacterium (genus) tuberculosis (species)
= M. tuberculosis
® Examen: 1e keer volledig uitschrijven, daarna afronden
§ Kiem moet levend zijn en kunnen groeien
§ Wanneer de kiem geïnjecteerd wordt, moet het organismen ook
ziek worden
® Kiem wordt geïnjecteerd bij bv. cavia
§ Na besmetting is de kiem nog steeds aanwezig
• Edward Jenner (1749 – 1823)
o Virussen!
o Pokken: 10% sterftecijfer
§ Besmettelijk voor de mens
§ Veroorzaakt door variola virus
3
, o Vaccinia virus
§ Veroorzaakt pokken bij koeien
§ Niet besmettelijk voor de mens (immuun)
® Kan wel blaasjes veroorzaken, maar geen ziekte
o Er werden koeienpokken ingebracht bij de zoon van de tuinier, waardoor
hij immuun werd voor de mensenpokken
§ Vaccin voor de mensenpokken
=> begin van vaccinatie
• Ignaz Semmelweis (1815 – 1865)
o Kraamvrouwenkoorts: 25% sterftecijfer
§ Oorzaak: artsen gingen direct van een autopsie (dode lijken) naar
een vrouw die aan het bevallen was
§ Kiemen werden overgebracht via de handen
§ Introductie tot hypochloorzuur (gingen handen hiermee wassen)
® Sterftecijfer van 18% naar 1% in 3 maanden
® Werd bespot door de directeur
• Joseph Lister
o Invoering van aseptische technieken (1865: carbolzuur)
§ Infecties voorkomen door carbolzuur op instrumenten, wonden en
de omgeving te ontsmetten
=> start van aseptische technieken (disinfectie)
• Paul Ehrlich (1854 – 1915)
o Vond compound 606 die syfilis kon behandelen
§ Gevaarlijke stof: bevat arseen
o Was 40 jaar het beste middel tegen syphilis
o “Magische kogel”: één stof die gericht een ziekteaanvaller kon raken
o Ontroductie van chemotherapie
• Alexander Fleming (1881 – 1955)
o Ontdekking van penicilline (1917)
§ Bacteriën groeide overal, behalve rondom de schimmel
§ Schimmel = penicilline notatum (maakt penicilline aan)
o Introductie van antibiotica
=> start van chemotherapie
3. MODERNE MICROBIOLOGIE
4
