Samenvatting Infectiepreventie | Hogeschool Gent | 2025/26

Samenvatting


INFECTIEPREVENTIE (D. DE WANDEL)
Inleiding
 Hygiëne = fysiek, psychisch en sociaal welzijn van de patiënt in het ziekenhuis of in de
zorginstelling
o ZV kan schade ondervinden op elk van deze 3 domeinen
 Onderscheidt tss ziekenhuishygiëne & infectiepreventie:
o Ziekenhuishygiëne = het voorkomen van infecties
o Infectiepreventie = voorkomen EN beheersen van infecties, noodzakelijk bij bestaande
infectieproblemen die de individuele patiënt overstijgen
 Factoren die het # infecties nadelig hebben beïnvloed:
o Toenemend gebruik van AB
 Gevolg: stijgend # multiresistente kiemen
 Gevolg: toename van # verzwakte patiënten
 Diagnostiek en therapie steeds complexer en invasiever, en dus ook
risicodragender
 Patiënten bewegen meer dan vroeger & worden door meer zorgverstrekkers verzorgd
o Ziekenhuisinfecties -> zorginfecties
 = de infectie is het gevolg van het ondergaan van een bepaalde zorg, medisch,
verpleegkundig, vroegdkundig,… dus door een zorgverstrekker in eender welke
omgeving (ook in de thuissituatie)
 Gevolgen van zorginfecties:
 Verlengde opnameduur
 Meer kosten
 Meer zorg nodig, stijging zorgbehoefte
 Verhoogd geneesmiddelenverbruik
 Uitdagingen:
o Beheersbare gezondheidszorg:
 Financieel-economisch + kwaliteit van de zorg
 Rol van vpk als bewakers van de zorgkwaliteit
o ‘1/3 tot soms ½ vd zorginfecties kan vermeden worden’
o Veilige zorg = recht van de patiënt



1 ZIEKENHUISHYGIËNE
5.4 Hygiëne
 = zorg voor het in stand houden van de gezondheid (bevordering van welzijn)
 Gezondheid = toestand van optimaal lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn (WHO)
o Veel breder dan het voorkomen van ziekten
 Positief gericht op bevordering van:
o Welzijn

1

, o Evenwichtige verhouding met de gehele omgeving
 Op lichamelijk, geestelijk als maatschappelijk vlak
 = verzamelnaam voor alle handelingen en handelingswijzen die ervoor zorgen dat mensen en
dieren gezond blijven door ziekteverwekkers (pathogenen) uit de buurt te houden of een
besmettingsbron (reservoir) te isoleren.
 Synoniem: gezondheidsleer
 Belang van hygiënische maatregelen:
o In zorginstellingen
 Samenbrengen van zieke mensen
o Grote groepen
 Drinkwatervoorziening
 Bereiden van maaltijden
 Algemene of openbare hygiëne
o Woningen, waterleiding, voedingsmiddelen, controle gezondheidstoestand zuigelingen,
schoolgaande kinderen en arbeiders, riolering, schoon milieu, gezonde lucht, bodem,…
 Rol van de overheid
 Individuele hygiëne
o Behoud of bevordering van eigen gezondheid
o Zorg van iedere volwassene voor zichtzelf en gezin, verstandige voeding, regelmatig baden,
zindelijke kleding, voldoende lichaamsbeweging, goede nachtrust
13.1 Ziekenhuishygiëne
 = de wetenschap die bestudeert hoe de gezondheid van patiënten die in een zorginstelling
verblijven, gevrijwaard kan worden.
 Is van toepassing op het ganse werkveld van de verpleegkundige, zowel intramuraal als
extramuraal
 Hospitalisme = bijkomende of secundaire schade door het verblijf of in aansluiting van het verblijf
in een zorginstelling
o Op sociaal vlak
 Patiënt is weggerukt uit zijn vertrouwde milieu
 Patiënt moet zich kunnen aanpassen aan andere dagindeling en bestaande
reglementen
 Patiënt verliest een deel van zijn vrijheid
o Op psychisch vlak
 Patiënt moet in eerste plaats ongerustheid over het verloop van zijn ziekte
verwerken (depressie, angst)
 Moeilijkheden met de nieuwe ongekende omgeving
 Vb. als nummer behandeld worden, communicatiestoornissen
 Zie psychosociaal hospitalisme
o Op fysiek vlak
 Chirurgische fouten en anesthesieongevallen
 Administratieve vergissingen
 Medicatiefouten
 ongevallen
 Psychosociaal hospitalisme

2

, o Hospitalisatiesyndroom = dehumanisatie = psychisch institutionalisme
 Gedragsveranderingen
 Fysiek niet-infectieus hospitalisme
o Vb. spieratrofie
 Fysiek infectieus hospitalisme
o Preventie: groot deel van ziekenhuishygiëne
 INFECTIEPREVENTIE
19.2 Infectiepreventie
 Meest frequente vorm van fysiek hospitalisme = zorginfecties
o = infecties die niet bestonden op het ogenblik van de opname, maar die de patiënt
verworven heeft tijdens zijn verblijf in een zorginstelling
 Vooral gericht op fysieke schade
o Objectief meetbaar en waarneembaar
 Grote gevolgen voor gemeenschap en patiënt
 Preventie en beheersing van zorginfecties = zwaartepunt van infectiepreventie
 Infectiepreventiemaatregelen:
o Isolatiemaatregelen
o Aseptische technieken
 Asepsis = kiemvrij = niet doen verrotten
o Voorzorgsmaatregelen bij reiniging, ontsmetting en sterilisatie
23.4 Hospitalisme = hospitalisatiesyndroom
23.4.1 Psychosociale schade
 Psychosociale schade drukt zich uit in gedragsveranderingen; mogelijke gedragsver.:
o Contactarmoede
o Verarming van interesse
o Toenemende afhankelijkheid
o Verlies van inzicht in eigen sociale rol
o Regressie
o Neerslachtigheid
o Depressiviteit
o Apathie
 Ontstaan
o 1. Verlies van contact met eigen sociale omgeving
 contactarmoede
o 2. Inactiviteit en verlies van zelfstandigheid
 Patiënten worden dikwijls gedwongen tot rust & passiviteit
o 3. Gebruik van kalmerende slaapmiddelen
 Slaapproblemen komen vaak voor bij gehospitaliseerden
o 4. Zakelijke houding van personeel en weinig huiselijke sfeer
 Patiënt wordt dikwijls beschouwd als een passief wezen
o 5. Verlies van het persoonlijke
 Naarmate de opname langer duurt:

3

,  Bezoeken worden minder frequent
 Vriendschapsbanden nemen af
 Patiënt raakt meer en meer geïsoleerd
o 6. Toestand van angst, hulpeloosheid en onwetendheid
o 7. Verlies van toekomstperspectief
o 8. Geluidshinder
 Risicogroepen
o Kinderen
 Meest kwetsbare = kinderen <5j met langdurige opname
 Kind gaat op een lager ontwikkelingsniveau functioneren = regressie
o Chronisch zieken
 Langdurig ziek, zonder uitzich op herstel => isolatie
 Patiënt raakt ontmoedigd, neerslachtig & depressief
o Psychiatrische patiënten
 Verlies aan activiteit en interesse
 Affectvervlakking
 Afhankelijkheid
 apathie
o Patiënten op intensieve zorgen (intensivecaresyndroom)
 => grotere gevoeligheid voor hospitalisatiesyndroom
 Post intensive care syndroom (PICS)
 Verwardheid, angstig, hallucinaties, agressiviteit, desoriëntatie
26.4.3 Fysieke schade
 Niet-infectieuze schade:
o = lichamelijk, materieel of financieel
o Waargenomen en herkend door patiënt of omgeving
 1. Schade aan goederen
o diefstallen
o niet-aangevraagde onderzoeken of behandelingen door administratieve fouten
 2. Ongevallen
o Risicofactoren:
 Patiëntgebonden
 Vb. leeftijd, fysiologische veranderingen in verouderingsproces,
medische diagnose, medicatie
 Omgevingsgebonden
 Vb. bed, nachtkastje, vloeren, trappen
o >50% van valpartijen: uit bed
o 25-30%: trap en vloer
 3. Nevenwerkingen van ontsmettingsmiddelen
o Kunnen lokale of algemene toxische symptomen veroorzaken
o Bij meer gevoelige patiënten
o Chemische dermatitis of verbranding:
 Te hoge gebruiksconcentraties
4