Samenvatting global change
0. Introductie
A) Global change en biologie
- We willen weten hoe wereldwijde verandering (klimaatverandering) ecosystemen beïnvloedt
- We willen weten hoe ecosystemen kunnen helpen om wereldwijde veranderingen te voorkomen
of zich aan te passen aan deze
- 25 jaar geleden de vragen:
o Hoe beïnvloedt klimaatverandering onze ecosystemen?
o Wat is de impact van klimaatverandering op die ecosystemen, op de koolstofkringloop in die
ecosystemen?
- Sinds een aantal jaar is die vraag omgedraaid:
o Kunnen ecosystemen ons helpen om iets te doen aan klimaatstabilisatie en -oplossingen?
o Kunnen die ons helpen om meer koolstof te sekwestreren, meer CO2 uit de lucht te halen?
- Belangrijk vraagstuk waar nu een nieuw soort van type van onderzoeksdomein van is waarin UA
best sterk rond is
B) Doelstellingen “Global change”
1) De wereld is aan
he het veranderen
world is changing op
in aeen
fast snelle
mannermanier
- Illustratie: badmode is veranderd, maar ook de samenstelling van de atmosfeer is veranderd
Ook de samenstelling van het zeewater (pH, chemische samenstelling) is veranderd over iets
meer dan een eeuw
- Vraag: Hoeveel is dat? Hoe komt dat?
2) De verandering is ongekend en vindt snel plaats
- Kijken in historisch Perspectief
Hoe sterk veranderd de wereld nu ten opzichte van hoe is de wereld vroeger veranderd
Kijken naar CO2 in de laatste 420 duizend jaar
- Over die periode is het maximum in de atmosfeer ongeveer 300 (tijdens de warme periodes,
interglaciaal maximum, tussen 2 ijstijden)
In de ijstijden zelf zitten we aan 180 (glaciaal minimum)
- Op het einde van de curve, 20.000 jaar geleden verhaal van Vlaanderen (toen was er toendra,
mammoeten, veel te koud voor bos)
1
,- 10.000 jaar geleden begon men aan landbouw, overgang naar interglaciaal
- Derde pijl is eerste hap CO2 die in 1915 genomen was, iets meer dan 320
- 2013 (grafiek is van dat jaar) bij inzegening van Obama 396
Ondertussen zitten we aan 422,80
- Grafiek zegt dat we nu tijden beleven die we sinds lange tijd al zeker niet meer beleefd hebben
heGeeft
change is unprecedented
veranderingen and occurring fast
over de wereld
https: www.co2.earth
3) Is de pizzly een teken van klimaatverandering?
- Interessante vraagstukken waarmee we geconfronteerd worden en 1 van de dingen die we
merken is dat ecosystemen zich proberen aan te passen
- Pizzly = kruising tussen een grizzly en ijsbeer
Door rijke Amerikaan (James Martell) neergelegd
2006: betaalde £30.000 om deel te nemen aan een ijsberenjacht in Canada voor 2 weken
Eerste keer dat er zo’n kruising gedocumenteerd werd
- Vraag: Is dat fenomeen gelinkt aan klimaatverandering?
Door klimaatverandering schuift de habitat van de grizzly op naar het noorden, dat van de
ijsbeer is al noordelijk (en kan dus niet verder opschuiven). Opent de mogelijkheid dat de
grizzly en ijsbeer nu wel in contact kunnen komen (vroeger niet).
- Om dit te achterhalen moeten we beter begrijpen wat klimaatverandering omhelst. Is dit puur
toeval? Is ditIsdoor
the pizzly a sign of climate change?
klimaatverandering?
2
, 4) Zijn wetenschappers “alarmistisch” over klimaatverandering?
- Krant "De Standaard" 25 09 2023
- Column: historisch filosoof Joren Vermeersch
- Premisse: Klimaatverandering is van alle tijden
Extreme weersomstandigheden
(overstromingen) kwamen ook voor in de
middeleeuwen
- Jaar 1314 1315: grote overstromingen in
Vlaanderen (jaar na de uitbarsting van de
arawera-vulkaan in Nieuw-Zeeland)
- Extreem weer is van alle tijden → we hebben
geen echt historisch referentiekader en zijn er
te alarmistisch over
- We moeten gebrekkig redeneren kunnen herkennen
5) Doelstellingen van deze cursus
- We willen weten waarom en hoe de wereld verandert (focus op processen)
Daarom moeten we begrijpen hoe planeet aarde functioneert (aardesysteemwetenschap)
Earth system science: Hoe werkt de planeet? Hoe zit dat in elkaar? Wat maakt dat het klimaat
is zoals we het klimaat kennen? …
- We willen een referentiekader en perspectief hebben: vergelijk de voortdurende wereldwijde
verandering met de mondiale verandering in het verleden
We gaan het verleden gebruiken als referentie voor vandaag
We gaan de huidige global change vergelijken met global change in het verleden
Dat gaat ons inzicht geven in hoe sterk, hoe groot, hoe snel het nu gaat
6) earth
he Het aardsysteem
system anden its
zijn change
verandering (snel
(fast andenslow)
langzaam)
tur dr er
on ter ntro o en c dr er
eteror te
rt te current d
ct
n e n t o ere n e n
te tecton c o u tion
oc nc
eru tion oc Ice n e
In econo
n e n
rt or t
un tren t nd
ce n n e n
ur ce re ource u e
oo c o ere
nno tion
3
, - Kijken naar een aantal facetten die belangrijk zijn in global change (klimaatverandering)
Atmosfeer, oceaan, landoppervlak, biosfeer, ijsoppervlak, diepe rotsen
- Al die dingen interageren met elkaar en dat maakt het complex
In die complexiteit moeten we orde scheppen
Dan gaan we ook begrijpen wat er juist de global change drijft
- Als we kijken naar vroeger (voor de mens een impact had op het systeem aarde)
Dingen die de wereld veranderen of het klimaat veranderen zijn meteorieten,
platentektoniek, vulkanische uitbarstingen, veranderingen in de omwenteling van de aarde
rond de zon en biologie (nieuwe biologische uitvindingen)
Dit zijn behoorlijk grote processen die de wereld veranderen, en die hebben een invloed op
het systeem aarde
- Sinds de tijd zijn wij als mens ook een agent geworden, iets dat het systeem aarde beïnvloedt
Heeft te maken met veranderingen in bevolking, in de economie en in de manier waarop we
bronnen gebruiken
- We gaan eerst naar het verleden kijken en dan gaan we die andere (menselijke impacten)
bekijken
We gaan ook kijken naar de snelheid
4
0. Introductie
A) Global change en biologie
- We willen weten hoe wereldwijde verandering (klimaatverandering) ecosystemen beïnvloedt
- We willen weten hoe ecosystemen kunnen helpen om wereldwijde veranderingen te voorkomen
of zich aan te passen aan deze
- 25 jaar geleden de vragen:
o Hoe beïnvloedt klimaatverandering onze ecosystemen?
o Wat is de impact van klimaatverandering op die ecosystemen, op de koolstofkringloop in die
ecosystemen?
- Sinds een aantal jaar is die vraag omgedraaid:
o Kunnen ecosystemen ons helpen om iets te doen aan klimaatstabilisatie en -oplossingen?
o Kunnen die ons helpen om meer koolstof te sekwestreren, meer CO2 uit de lucht te halen?
- Belangrijk vraagstuk waar nu een nieuw soort van type van onderzoeksdomein van is waarin UA
best sterk rond is
B) Doelstellingen “Global change”
1) De wereld is aan
he het veranderen
world is changing op
in aeen
fast snelle
mannermanier
- Illustratie: badmode is veranderd, maar ook de samenstelling van de atmosfeer is veranderd
Ook de samenstelling van het zeewater (pH, chemische samenstelling) is veranderd over iets
meer dan een eeuw
- Vraag: Hoeveel is dat? Hoe komt dat?
2) De verandering is ongekend en vindt snel plaats
- Kijken in historisch Perspectief
Hoe sterk veranderd de wereld nu ten opzichte van hoe is de wereld vroeger veranderd
Kijken naar CO2 in de laatste 420 duizend jaar
- Over die periode is het maximum in de atmosfeer ongeveer 300 (tijdens de warme periodes,
interglaciaal maximum, tussen 2 ijstijden)
In de ijstijden zelf zitten we aan 180 (glaciaal minimum)
- Op het einde van de curve, 20.000 jaar geleden verhaal van Vlaanderen (toen was er toendra,
mammoeten, veel te koud voor bos)
1
,- 10.000 jaar geleden begon men aan landbouw, overgang naar interglaciaal
- Derde pijl is eerste hap CO2 die in 1915 genomen was, iets meer dan 320
- 2013 (grafiek is van dat jaar) bij inzegening van Obama 396
Ondertussen zitten we aan 422,80
- Grafiek zegt dat we nu tijden beleven die we sinds lange tijd al zeker niet meer beleefd hebben
heGeeft
change is unprecedented
veranderingen and occurring fast
over de wereld
https: www.co2.earth
3) Is de pizzly een teken van klimaatverandering?
- Interessante vraagstukken waarmee we geconfronteerd worden en 1 van de dingen die we
merken is dat ecosystemen zich proberen aan te passen
- Pizzly = kruising tussen een grizzly en ijsbeer
Door rijke Amerikaan (James Martell) neergelegd
2006: betaalde £30.000 om deel te nemen aan een ijsberenjacht in Canada voor 2 weken
Eerste keer dat er zo’n kruising gedocumenteerd werd
- Vraag: Is dat fenomeen gelinkt aan klimaatverandering?
Door klimaatverandering schuift de habitat van de grizzly op naar het noorden, dat van de
ijsbeer is al noordelijk (en kan dus niet verder opschuiven). Opent de mogelijkheid dat de
grizzly en ijsbeer nu wel in contact kunnen komen (vroeger niet).
- Om dit te achterhalen moeten we beter begrijpen wat klimaatverandering omhelst. Is dit puur
toeval? Is ditIsdoor
the pizzly a sign of climate change?
klimaatverandering?
2
, 4) Zijn wetenschappers “alarmistisch” over klimaatverandering?
- Krant "De Standaard" 25 09 2023
- Column: historisch filosoof Joren Vermeersch
- Premisse: Klimaatverandering is van alle tijden
Extreme weersomstandigheden
(overstromingen) kwamen ook voor in de
middeleeuwen
- Jaar 1314 1315: grote overstromingen in
Vlaanderen (jaar na de uitbarsting van de
arawera-vulkaan in Nieuw-Zeeland)
- Extreem weer is van alle tijden → we hebben
geen echt historisch referentiekader en zijn er
te alarmistisch over
- We moeten gebrekkig redeneren kunnen herkennen
5) Doelstellingen van deze cursus
- We willen weten waarom en hoe de wereld verandert (focus op processen)
Daarom moeten we begrijpen hoe planeet aarde functioneert (aardesysteemwetenschap)
Earth system science: Hoe werkt de planeet? Hoe zit dat in elkaar? Wat maakt dat het klimaat
is zoals we het klimaat kennen? …
- We willen een referentiekader en perspectief hebben: vergelijk de voortdurende wereldwijde
verandering met de mondiale verandering in het verleden
We gaan het verleden gebruiken als referentie voor vandaag
We gaan de huidige global change vergelijken met global change in het verleden
Dat gaat ons inzicht geven in hoe sterk, hoe groot, hoe snel het nu gaat
6) earth
he Het aardsysteem
system anden its
zijn change
verandering (snel
(fast andenslow)
langzaam)
tur dr er
on ter ntro o en c dr er
eteror te
rt te current d
ct
n e n t o ere n e n
te tecton c o u tion
oc nc
eru tion oc Ice n e
In econo
n e n
rt or t
un tren t nd
ce n n e n
ur ce re ource u e
oo c o ere
nno tion
3
, - Kijken naar een aantal facetten die belangrijk zijn in global change (klimaatverandering)
Atmosfeer, oceaan, landoppervlak, biosfeer, ijsoppervlak, diepe rotsen
- Al die dingen interageren met elkaar en dat maakt het complex
In die complexiteit moeten we orde scheppen
Dan gaan we ook begrijpen wat er juist de global change drijft
- Als we kijken naar vroeger (voor de mens een impact had op het systeem aarde)
Dingen die de wereld veranderen of het klimaat veranderen zijn meteorieten,
platentektoniek, vulkanische uitbarstingen, veranderingen in de omwenteling van de aarde
rond de zon en biologie (nieuwe biologische uitvindingen)
Dit zijn behoorlijk grote processen die de wereld veranderen, en die hebben een invloed op
het systeem aarde
- Sinds de tijd zijn wij als mens ook een agent geworden, iets dat het systeem aarde beïnvloedt
Heeft te maken met veranderingen in bevolking, in de economie en in de manier waarop we
bronnen gebruiken
- We gaan eerst naar het verleden kijken en dan gaan we die andere (menselijke impacten)
bekijken
We gaan ook kijken naar de snelheid
4
