Studienotas vir Besigheidstudies Graad 10
1. Die Mikro-omgewing
Die mikro-omgewing is die interne omgewing van 'n besigheid, wat alles binne die besigheid
insluit en wat beheer word deur die eienaars of direkteure.
Visie, Missiestelling, Doelwitte en Doelstellings
Visie: Die langtermyndoelwit en droom van die onderneming (bv. wêreldwyd
mededingend wees).
Missiestelling: Wat die besigheid verskaf of produsser, en die rede van bestaan (bv.
professionele dienste en produkte verskaf).
Doelwitte: Langtermynplanne wat rigting gee aan die besigheid se groei (bv. 5 nuwe
takke in 5 jaar).
Doelstellings: Korttermyn aksies om doelwitte te bereik (bv. opleiding, bemarking,
koolstofvrystellings verminder).
Organisasiekultuur
Die manier waarop besighede werk, insluitend waardes, norme, kleredrag en oortuigings, wat die
interne en eksterne identiteit en kernwaardes definieer.
Organisatoriese Hulpbronne
Menslike hulpbronne: Die mense in die besigheid.
Fisiese hulpbronne: Tangbare items soos rou materiaal, geboue, voertuie.
Finansiële hulpbronne: Geld kapitaal soos banklenings, krediet.
Tegnologiese hulpbronne: Ontasbare items soos sagteware, lisensies, rekenaars.
Die Agt Besigheidsfunksies
1. Algemene bestuur: Koördineer en beheer alle ander funksies; beplanning, organisering,
leiding en beheer.
2. Aankoop: Verantwoordelik vir die aankoop van hulpbronne en voorraadbeheer.
3. Produksie: Maak die finale goedere of dienste deur hulpbronne te gebruik.
4. Bemarking: Marknavorsing, advertering, verkope en kliëntetevredenheid.
5. Openbare betrekkinge: Bou en onderhou 'n goeie besigheidsbeeld en kommunikeer met
belanghebbendes.
6. Menslike hulpbronne: Werwing, opleiding, motivering en bestuur van personeel.
7. Administrasie: Insameling, verwerking, berging en sekurering van inligting, ook gebruik
van IT.
8. Finansiële funksie: Bestuur van fondse, kapitaalbeplanning, begroting en finansiële
state.
, 2. Die Markomgewing
Die markomgewing behels eksterne faktore wat direk die bedrywighede van 'n besigheid
beïnvloed en waarmee die besigheid ’n verhouding moet onderhou.
Komponente van die Markomgewing
Verskaffers: Verskaf die grondstowwe en insette nodig om produkte te maak.
Betroubare verskaffers is noodsaaklik vir sukses.
Kliënte/Verbruikers: Die mense of besighede wat die produkte koop. Kliëntbehoeftes
verander, dus moet marknavorsing gedoen word.
Tussengangers: Groothandelaars, kleinhandelaars, agente, verspreiders en vervoerdiens
wat produkte van die besigheid aan die kliënte lewer.
Mededingers: Ander besighede wat soortgelyke produkte aanbied. Mededinging kan
pryse en kwaliteit beïnvloed.
Ander organisasies: Gemeenskapsgebaseerde organisasies (GBO’s), nie-
regeringsorganisasies (NRO’s), reguleerders, vakbonde en strategiese alliansies wat
sosiale en regulerende rolle speel.
3. Die Makro-omgewing (PESTWO-analise)
Die makro-omgewing is die breë eksterne faktore buite die beheer van 'n besigheid wat hierdie
beïnvloed.
PESTWO-komponente
Politiek (insluitend Institusioneel): Regeringsbeleid, politieke stabiliteit, belasting,
korrupsie, verbruikersregte-organisasies.
Ekonomie: Inflasie, rentekoerse, wisselkoerse, ekonomiese groei en kredietvoorwaardes.
Sosiaal (insluitend Kultureel en Demografies): Lewenswyse, kultuur, taal,
gesondheidskwessies, sosiale probleme, bevolkingsstruktuur.
Tegnologie: Tegnologiese innovasie, tegniese vaardighede, onderhoudskoste, sekuriteit
in IT en digitale afhanklikheid.
Wetlik: Wette soos arbeidswette, verbruikerswette en omgewingsregulasies.
Omgewing: Fisiese en natuurlike omgewingsfaktore, soos weer- en klimaatstoestande,
vervuiling, volhoubaarheid, en die globale omgewing.
4. Besigheidsektore
Primêre, Sekondêre en Tersiêre Sektore
Sektor Betekenis Voorbeelde
Ontginning en versameling van grondstowwe
Primêre Landbou, mynbou, vissery, bosbou
en natuurlike hulpbronne.
1. Die Mikro-omgewing
Die mikro-omgewing is die interne omgewing van 'n besigheid, wat alles binne die besigheid
insluit en wat beheer word deur die eienaars of direkteure.
Visie, Missiestelling, Doelwitte en Doelstellings
Visie: Die langtermyndoelwit en droom van die onderneming (bv. wêreldwyd
mededingend wees).
Missiestelling: Wat die besigheid verskaf of produsser, en die rede van bestaan (bv.
professionele dienste en produkte verskaf).
Doelwitte: Langtermynplanne wat rigting gee aan die besigheid se groei (bv. 5 nuwe
takke in 5 jaar).
Doelstellings: Korttermyn aksies om doelwitte te bereik (bv. opleiding, bemarking,
koolstofvrystellings verminder).
Organisasiekultuur
Die manier waarop besighede werk, insluitend waardes, norme, kleredrag en oortuigings, wat die
interne en eksterne identiteit en kernwaardes definieer.
Organisatoriese Hulpbronne
Menslike hulpbronne: Die mense in die besigheid.
Fisiese hulpbronne: Tangbare items soos rou materiaal, geboue, voertuie.
Finansiële hulpbronne: Geld kapitaal soos banklenings, krediet.
Tegnologiese hulpbronne: Ontasbare items soos sagteware, lisensies, rekenaars.
Die Agt Besigheidsfunksies
1. Algemene bestuur: Koördineer en beheer alle ander funksies; beplanning, organisering,
leiding en beheer.
2. Aankoop: Verantwoordelik vir die aankoop van hulpbronne en voorraadbeheer.
3. Produksie: Maak die finale goedere of dienste deur hulpbronne te gebruik.
4. Bemarking: Marknavorsing, advertering, verkope en kliëntetevredenheid.
5. Openbare betrekkinge: Bou en onderhou 'n goeie besigheidsbeeld en kommunikeer met
belanghebbendes.
6. Menslike hulpbronne: Werwing, opleiding, motivering en bestuur van personeel.
7. Administrasie: Insameling, verwerking, berging en sekurering van inligting, ook gebruik
van IT.
8. Finansiële funksie: Bestuur van fondse, kapitaalbeplanning, begroting en finansiële
state.
, 2. Die Markomgewing
Die markomgewing behels eksterne faktore wat direk die bedrywighede van 'n besigheid
beïnvloed en waarmee die besigheid ’n verhouding moet onderhou.
Komponente van die Markomgewing
Verskaffers: Verskaf die grondstowwe en insette nodig om produkte te maak.
Betroubare verskaffers is noodsaaklik vir sukses.
Kliënte/Verbruikers: Die mense of besighede wat die produkte koop. Kliëntbehoeftes
verander, dus moet marknavorsing gedoen word.
Tussengangers: Groothandelaars, kleinhandelaars, agente, verspreiders en vervoerdiens
wat produkte van die besigheid aan die kliënte lewer.
Mededingers: Ander besighede wat soortgelyke produkte aanbied. Mededinging kan
pryse en kwaliteit beïnvloed.
Ander organisasies: Gemeenskapsgebaseerde organisasies (GBO’s), nie-
regeringsorganisasies (NRO’s), reguleerders, vakbonde en strategiese alliansies wat
sosiale en regulerende rolle speel.
3. Die Makro-omgewing (PESTWO-analise)
Die makro-omgewing is die breë eksterne faktore buite die beheer van 'n besigheid wat hierdie
beïnvloed.
PESTWO-komponente
Politiek (insluitend Institusioneel): Regeringsbeleid, politieke stabiliteit, belasting,
korrupsie, verbruikersregte-organisasies.
Ekonomie: Inflasie, rentekoerse, wisselkoerse, ekonomiese groei en kredietvoorwaardes.
Sosiaal (insluitend Kultureel en Demografies): Lewenswyse, kultuur, taal,
gesondheidskwessies, sosiale probleme, bevolkingsstruktuur.
Tegnologie: Tegnologiese innovasie, tegniese vaardighede, onderhoudskoste, sekuriteit
in IT en digitale afhanklikheid.
Wetlik: Wette soos arbeidswette, verbruikerswette en omgewingsregulasies.
Omgewing: Fisiese en natuurlike omgewingsfaktore, soos weer- en klimaatstoestande,
vervuiling, volhoubaarheid, en die globale omgewing.
4. Besigheidsektore
Primêre, Sekondêre en Tersiêre Sektore
Sektor Betekenis Voorbeelde
Ontginning en versameling van grondstowwe
Primêre Landbou, mynbou, vissery, bosbou
en natuurlike hulpbronne.
