Goederenrecht
Inhoud
Afdeling 0. Inleiding/indeling............................................................................... 4
A. Situering:..................................................................................................... 4
B. Goederenrecht............................................................................................. 5
C. Modernisering van het goederenrecht.........................................................6
D. Het belang van het goederenrecht..............................................................6
E. Begrippen: Zaak- Voorwerp- Goed- Vruchten- Opbrengsten- Vermogen......6
Hoofdstuk 1: De leer van de indeling van de goederen..........................................8
Afdeling 1. Goederen volgens de graad van toe-eigeningsmogelijkheid.............8
A. Belang van deze indeling............................................................................. 8
B. Goederen buiten de handel Art 5.48 BW......................................................8
C. Gemene Voorwerpen Art 3.43 BW................................................................8
D. Goederen zonder eigenaar Art 3.43 lid 2 BW...............................................9
E. Gevonden Goederen Art 3.58 BW & Art 3.59 BW.........................................9
Afdeling 2. De goederen volgens hun gebruik...................................................10
A. Vervangbare en niet- vervangbare goederen.............................................10
B. Verbruikbare en niet-verbruikbare goederen.............................................10
C. Soortgoederen en bepaalde goederen.......................................................10
Afdeling 3: Roerende en onroerende goederen.................................................12
A. Belang van deze indeling...........................................................................12
B. Onroerende goederen................................................................................ 12
C. Roerende goederen.................................................................................... 15
Afdeling 4: De publieke goederen......................................................................16
A. Situering..................................................................................................... 16
B. Het openbaar domein................................................................................ 16
C. Het privaat domein.................................................................................... 18
D. Beslag op publieke goederen.....................................................................19
Hoofdstuk 2: De zakelijke hoofdrechten...............................................................20
Afdeling 1: Het eigendomsrecht........................................................................21
A. Begrippen................................................................................................... 21
B. Vorderingen tot bescherming vh eigendomsrecht......................................22
C. Bewijs van eigendom 3.52 BW...................................................................23
D. Begrenzing van het eigendomsrecht van een grond.................................23
1
, E. Het ontstaan van eigendom.......................................................................24
E.1. Oorspronkelijke VS afgeleide wijzen van eigendomsverkrijging.............24
E.1.2. Tijdsverloop.......................................................................................... 29
E.1.3. Natrekking............................................................................................ 32
E.1.4. Verwerking........................................................................................... 34
E.1.6. Niet-ophaling........................................................................................ 35
E.2. Beperkingen vh eigendomsrecht.............................................................35
Afdeling 2: Vruchtgebruik.................................................................................. 40
A. Begrip en belang........................................................................................ 40
G. Kenmerken................................................................................................. 42
H. Voorwerp van het vruchtgebruik................................................................43
I. Vestiging van een vruchtgebruik.................................................................44
J. Modaliteiten van vruchtgebruik..................................................................44
K. De rechten van de vruchtgebruiker en de blote eigenaar..........................45
L. De plichten van de vruchtgebruiker en de blote eigenaar..........................47
M. Tenietgaan van het vruchtgebruik.............................................................47
N. Gevolgen van het tenietgaan van het vruchtgebruik.................................48
Afdeling 3: Opstal.............................................................................................. 49
A. Begrip........................................................................................................ 49
B. Belang........................................................................................................ 50
C. Kenmerken................................................................................................. 50
D. Verkrijging van een opstalrecht.................................................................50
E. Rechten en plichten van de partijen...........................................................51
F. Tenietgaan van het opstalrecht...................................................................52
Afdeling 4: Erfpacht........................................................................................... 53
A. Begrip en belang........................................................................................ 53
B. Kenmerken................................................................................................. 53
C. Verkrijging van een erfpachtrecht..............................................................54
D. Rechten en plichten van de partijen..........................................................54
E. Tenietgaan van het erfpachtrecht..............................................................56
Afdeling 5: Erfdienstbaarheden.........................................................................57
A. Begrip........................................................................................................ 57
B. Kenmerken en indelingen...........................................................................58
C. Erfdienstbaarheden door menselijk handelen............................................58
D. Wettelijke erfdienstbaarheden...................................................................61
Hoofdstuk 3: De zakelijke zekerheden..................................................................63
Afdeling 1: Voorrechten..................................................................................... 64
2
, A. Begrip....................................................................................................... 64
B. Totstandkoming.......................................................................................... 65
C. Uitoefening................................................................................................ 65
Afdeling 2: Hypotheek....................................................................................... 66
A. Begrip........................................................................................................ 66
B. Totstandkoming.......................................................................................... 66
C. Uitoefening................................................................................................ 67
Afdeling 3: Pand................................................................................................ 69
A. Begrip en totstandkoming..........................................................................69
B. Uitoefening................................................................................................. 69
Afdeling 4: Retentierecht................................................................................... 70
A. Begrip........................................................................................................ 70
B. Totstandkoming.......................................................................................... 70
C. Uitoefening................................................................................................ 70
Gastcollege 30/04 Mr. Kristien Vanderheiden: MEDE-EIGENDOM..........................71
B. Begrip: Wat is mede- eigendom?...............................................................71
C. Begrip onverdeeldheid............................................................................... 71
D. Begrip Multi-eigendom/ timesharing..........................................................71
Afdeling 1. Vormen van mede-eigendom...........................................................71
A. Toevallige mede-eigendom........................................................................71
B. Vrijwillige mede-eigendom.........................................................................72
C. Gedwongen mede-eigendom.....................................................................72
Afdeling 2. Twee toepassingen van gedwongen mede-eigendom.....................73
A. Appartementsmede-eigendom...................................................................73
Gemene afsluiting: begrip en wettelijke regels..............................................74
3
, Afdeling 0. Inleiding/indeling
A. Situering:
Goederenrecht is een onderdeel van het Vermogensrecht
Zakenrecht = hetzelfde als goederenrecht
Vermogensrecht = regeling van patrimoniale subjectieve rechten (= rechten
die een economische waarde hebben, op geld waardeerbare zaken) Bv:
eigendomsrecht op een huis
Onderdelen vh vermogensrecht:
§1 Vorderingsrecht/Verbintenissenrecht Art 5.46 BW
Vorderingsrecht = Het rechtssubject heeft een recht op een prestatie van een
ander rechtssubject, rechtsverhoudingen tussen rechtssubjecten, verbintenis iets
te doen iets niet te doen of iets te geven
o Prestatie = Iets te doen, iets niet te doen (Bv:
concurrentiebeding), iets te geven, iets te garanderen Art 5.46 lid 2
BW
Rechtsband tussen 2 personen
Ontstaat uit:
• Uit overeenkomst (Bv: huurder en verhuurder, koper en verkoper
• Uit onrechtmatige daad Bv: fout, schade, oorzakelijk verband Art 6.5 BW
§2 intellectuele rechten
Intellectuele rechten = geven aan een auteur een tijdelijk en exclusief
exploitatierecht (dat je met je werk of prestatie geld op kan verdienen) op een
originele creatie van de menselijke geest.
Bv: de melodie van een liedje, logo van een merk, …
§3 Zakelijke rechten Art 3.3 BW
4
Inhoud
Afdeling 0. Inleiding/indeling............................................................................... 4
A. Situering:..................................................................................................... 4
B. Goederenrecht............................................................................................. 5
C. Modernisering van het goederenrecht.........................................................6
D. Het belang van het goederenrecht..............................................................6
E. Begrippen: Zaak- Voorwerp- Goed- Vruchten- Opbrengsten- Vermogen......6
Hoofdstuk 1: De leer van de indeling van de goederen..........................................8
Afdeling 1. Goederen volgens de graad van toe-eigeningsmogelijkheid.............8
A. Belang van deze indeling............................................................................. 8
B. Goederen buiten de handel Art 5.48 BW......................................................8
C. Gemene Voorwerpen Art 3.43 BW................................................................8
D. Goederen zonder eigenaar Art 3.43 lid 2 BW...............................................9
E. Gevonden Goederen Art 3.58 BW & Art 3.59 BW.........................................9
Afdeling 2. De goederen volgens hun gebruik...................................................10
A. Vervangbare en niet- vervangbare goederen.............................................10
B. Verbruikbare en niet-verbruikbare goederen.............................................10
C. Soortgoederen en bepaalde goederen.......................................................10
Afdeling 3: Roerende en onroerende goederen.................................................12
A. Belang van deze indeling...........................................................................12
B. Onroerende goederen................................................................................ 12
C. Roerende goederen.................................................................................... 15
Afdeling 4: De publieke goederen......................................................................16
A. Situering..................................................................................................... 16
B. Het openbaar domein................................................................................ 16
C. Het privaat domein.................................................................................... 18
D. Beslag op publieke goederen.....................................................................19
Hoofdstuk 2: De zakelijke hoofdrechten...............................................................20
Afdeling 1: Het eigendomsrecht........................................................................21
A. Begrippen................................................................................................... 21
B. Vorderingen tot bescherming vh eigendomsrecht......................................22
C. Bewijs van eigendom 3.52 BW...................................................................23
D. Begrenzing van het eigendomsrecht van een grond.................................23
1
, E. Het ontstaan van eigendom.......................................................................24
E.1. Oorspronkelijke VS afgeleide wijzen van eigendomsverkrijging.............24
E.1.2. Tijdsverloop.......................................................................................... 29
E.1.3. Natrekking............................................................................................ 32
E.1.4. Verwerking........................................................................................... 34
E.1.6. Niet-ophaling........................................................................................ 35
E.2. Beperkingen vh eigendomsrecht.............................................................35
Afdeling 2: Vruchtgebruik.................................................................................. 40
A. Begrip en belang........................................................................................ 40
G. Kenmerken................................................................................................. 42
H. Voorwerp van het vruchtgebruik................................................................43
I. Vestiging van een vruchtgebruik.................................................................44
J. Modaliteiten van vruchtgebruik..................................................................44
K. De rechten van de vruchtgebruiker en de blote eigenaar..........................45
L. De plichten van de vruchtgebruiker en de blote eigenaar..........................47
M. Tenietgaan van het vruchtgebruik.............................................................47
N. Gevolgen van het tenietgaan van het vruchtgebruik.................................48
Afdeling 3: Opstal.............................................................................................. 49
A. Begrip........................................................................................................ 49
B. Belang........................................................................................................ 50
C. Kenmerken................................................................................................. 50
D. Verkrijging van een opstalrecht.................................................................50
E. Rechten en plichten van de partijen...........................................................51
F. Tenietgaan van het opstalrecht...................................................................52
Afdeling 4: Erfpacht........................................................................................... 53
A. Begrip en belang........................................................................................ 53
B. Kenmerken................................................................................................. 53
C. Verkrijging van een erfpachtrecht..............................................................54
D. Rechten en plichten van de partijen..........................................................54
E. Tenietgaan van het erfpachtrecht..............................................................56
Afdeling 5: Erfdienstbaarheden.........................................................................57
A. Begrip........................................................................................................ 57
B. Kenmerken en indelingen...........................................................................58
C. Erfdienstbaarheden door menselijk handelen............................................58
D. Wettelijke erfdienstbaarheden...................................................................61
Hoofdstuk 3: De zakelijke zekerheden..................................................................63
Afdeling 1: Voorrechten..................................................................................... 64
2
, A. Begrip....................................................................................................... 64
B. Totstandkoming.......................................................................................... 65
C. Uitoefening................................................................................................ 65
Afdeling 2: Hypotheek....................................................................................... 66
A. Begrip........................................................................................................ 66
B. Totstandkoming.......................................................................................... 66
C. Uitoefening................................................................................................ 67
Afdeling 3: Pand................................................................................................ 69
A. Begrip en totstandkoming..........................................................................69
B. Uitoefening................................................................................................. 69
Afdeling 4: Retentierecht................................................................................... 70
A. Begrip........................................................................................................ 70
B. Totstandkoming.......................................................................................... 70
C. Uitoefening................................................................................................ 70
Gastcollege 30/04 Mr. Kristien Vanderheiden: MEDE-EIGENDOM..........................71
B. Begrip: Wat is mede- eigendom?...............................................................71
C. Begrip onverdeeldheid............................................................................... 71
D. Begrip Multi-eigendom/ timesharing..........................................................71
Afdeling 1. Vormen van mede-eigendom...........................................................71
A. Toevallige mede-eigendom........................................................................71
B. Vrijwillige mede-eigendom.........................................................................72
C. Gedwongen mede-eigendom.....................................................................72
Afdeling 2. Twee toepassingen van gedwongen mede-eigendom.....................73
A. Appartementsmede-eigendom...................................................................73
Gemene afsluiting: begrip en wettelijke regels..............................................74
3
, Afdeling 0. Inleiding/indeling
A. Situering:
Goederenrecht is een onderdeel van het Vermogensrecht
Zakenrecht = hetzelfde als goederenrecht
Vermogensrecht = regeling van patrimoniale subjectieve rechten (= rechten
die een economische waarde hebben, op geld waardeerbare zaken) Bv:
eigendomsrecht op een huis
Onderdelen vh vermogensrecht:
§1 Vorderingsrecht/Verbintenissenrecht Art 5.46 BW
Vorderingsrecht = Het rechtssubject heeft een recht op een prestatie van een
ander rechtssubject, rechtsverhoudingen tussen rechtssubjecten, verbintenis iets
te doen iets niet te doen of iets te geven
o Prestatie = Iets te doen, iets niet te doen (Bv:
concurrentiebeding), iets te geven, iets te garanderen Art 5.46 lid 2
BW
Rechtsband tussen 2 personen
Ontstaat uit:
• Uit overeenkomst (Bv: huurder en verhuurder, koper en verkoper
• Uit onrechtmatige daad Bv: fout, schade, oorzakelijk verband Art 6.5 BW
§2 intellectuele rechten
Intellectuele rechten = geven aan een auteur een tijdelijk en exclusief
exploitatierecht (dat je met je werk of prestatie geld op kan verdienen) op een
originele creatie van de menselijke geest.
Bv: de melodie van een liedje, logo van een merk, …
§3 Zakelijke rechten Art 3.3 BW
4
