1
Juf AMBER
,Hoofdstuk 1 :Ruimte voor initiatief
Beschrijf waarom ruimte voor initiatief zo belangrijk is voor kleuters en
wat de randvoorwaarden zijn?
Waarom is dit belangrijk?
1. Zelfsturing ontwikkelen
Kinderen leren:
o omgaan met materialen, tijd en zichzelf
o keuzes maken en verantwoordelijkheid nemen
Zelfsturing is voorwaarde om te leren en leidt tot meer succes later
2. Ondernemingszin stimuleren
Kinderen leren:
o initiatief nemen
o ideeën omzetten in acties
vb: piratenboot maken i.p.v. moestuin → kind leert zelf
plannen en doorzetten
3. Motivatie en betrokkenheid verhogen
Door autonomie:
o kinderen zijn meer gemotiveerd
o ze werken langer en dieper aan iets
4. Aansluiten bij de natuur van kleuters
Kleuters willen:
o ontdekken
o experimenteren
Dat kan alleen als ze ruimte krijgen
5. Betere relatie met de leerkracht
Wederzijds vertrouwen
2
Juf AMBER
, Kind voelt zich gehoord en serieus genomen
Randvoorwaarden
1. Basishouding van vertrouwen
Kinderen krijgen kansen om zelf te kiezen en fouten te maken
2. Duidelijke afspraken en structuur
Structuur in:
o ruimte
o tijd
o regels
zorgt voor veiligheid
3. Open organisatie
Leerkracht en kind werken samen (= partners)
“pingpong” tussen beiden
4. Evenwicht tussen vrijheid en sturing
Niet volledig loslaten
Leerkracht blijft:
o observeren
o sturen waar nodig
Leg de 7 stappen uit en omschrijf hoe je meer ruimte voor initiatief in de
praktijk kan bewerkstelligen en geef concrete voorbeelden
STAP 1: Afstappen van controle, met structuur
Minder sturen, maar wel duidelijke structuur
gevaar: te veel controle = geen initiatief (aangeleerde
hulpeloosheid)
Bijvoorbeeld:
Niet zeggen: “Iedereen MOET dit doen”
Wel: keuze geven binnen duidelijke grenzen
3
Juf AMBER
, STAP 2 : Autonomie via nabijheidszones
4 zones:
o dicht bij leerkracht
o verder in klas
o buiten klas (zichtbaar)
o buiten zicht
Kind groeit stap voor stap in zelfstandigheid
Bijvoorbeeld:
Sam blijft dichtbij → leerkracht begeleidt hem naar andere hoek
STAP 3 : Frustraties beperken via klasraad
Kinderen leren:
o mening geven
o problemen oplossen
Bijvoorbeeld:
Conflicten in bouwhoek → bespreken in klasraad → samen oplossingen
zoeken
STAP 4 : Flexibel kiesbord
Keuzevrijheid behouden
Aanbod aanpassen en verrijken
Bijvoorbeeld:
Niet verplichten om andere hoek te kiezen
→ maar aantrekkelijker maken of uitnodigen
STAP 5: Plannen worden onderzoekjes
Vertrekken vanuit vragen van kinderen
Bijvoorbeeld:
“Waarom verdwijnt een regenplas?”
→ experimenten doen (zon, wind…)
4
Juf AMBER
Juf AMBER
,Hoofdstuk 1 :Ruimte voor initiatief
Beschrijf waarom ruimte voor initiatief zo belangrijk is voor kleuters en
wat de randvoorwaarden zijn?
Waarom is dit belangrijk?
1. Zelfsturing ontwikkelen
Kinderen leren:
o omgaan met materialen, tijd en zichzelf
o keuzes maken en verantwoordelijkheid nemen
Zelfsturing is voorwaarde om te leren en leidt tot meer succes later
2. Ondernemingszin stimuleren
Kinderen leren:
o initiatief nemen
o ideeën omzetten in acties
vb: piratenboot maken i.p.v. moestuin → kind leert zelf
plannen en doorzetten
3. Motivatie en betrokkenheid verhogen
Door autonomie:
o kinderen zijn meer gemotiveerd
o ze werken langer en dieper aan iets
4. Aansluiten bij de natuur van kleuters
Kleuters willen:
o ontdekken
o experimenteren
Dat kan alleen als ze ruimte krijgen
5. Betere relatie met de leerkracht
Wederzijds vertrouwen
2
Juf AMBER
, Kind voelt zich gehoord en serieus genomen
Randvoorwaarden
1. Basishouding van vertrouwen
Kinderen krijgen kansen om zelf te kiezen en fouten te maken
2. Duidelijke afspraken en structuur
Structuur in:
o ruimte
o tijd
o regels
zorgt voor veiligheid
3. Open organisatie
Leerkracht en kind werken samen (= partners)
“pingpong” tussen beiden
4. Evenwicht tussen vrijheid en sturing
Niet volledig loslaten
Leerkracht blijft:
o observeren
o sturen waar nodig
Leg de 7 stappen uit en omschrijf hoe je meer ruimte voor initiatief in de
praktijk kan bewerkstelligen en geef concrete voorbeelden
STAP 1: Afstappen van controle, met structuur
Minder sturen, maar wel duidelijke structuur
gevaar: te veel controle = geen initiatief (aangeleerde
hulpeloosheid)
Bijvoorbeeld:
Niet zeggen: “Iedereen MOET dit doen”
Wel: keuze geven binnen duidelijke grenzen
3
Juf AMBER
, STAP 2 : Autonomie via nabijheidszones
4 zones:
o dicht bij leerkracht
o verder in klas
o buiten klas (zichtbaar)
o buiten zicht
Kind groeit stap voor stap in zelfstandigheid
Bijvoorbeeld:
Sam blijft dichtbij → leerkracht begeleidt hem naar andere hoek
STAP 3 : Frustraties beperken via klasraad
Kinderen leren:
o mening geven
o problemen oplossen
Bijvoorbeeld:
Conflicten in bouwhoek → bespreken in klasraad → samen oplossingen
zoeken
STAP 4 : Flexibel kiesbord
Keuzevrijheid behouden
Aanbod aanpassen en verrijken
Bijvoorbeeld:
Niet verplichten om andere hoek te kiezen
→ maar aantrekkelijker maken of uitnodigen
STAP 5: Plannen worden onderzoekjes
Vertrekken vanuit vragen van kinderen
Bijvoorbeeld:
“Waarom verdwijnt een regenplas?”
→ experimenten doen (zon, wind…)
4
Juf AMBER
