KWALITEIT VAN LEVEN BIJ PERSONEN
MET EEN PSYCHISCHE
KWETSBAARHEID
HOOFDSTUK 1: EEN HELIKOPTERBLIK OP ONZE GEESTELIJKE
GEZONDHEIDSZORG
1 DE GESCHIEDENIS VAN DE PSYCHIATRIE: EEN KORT OVERZICHT
6 periodes:
2 DE PSYCHIATRIE VAN VANDAAG
Aanbod psychiatrische bedden daalde met ongeveer 43%
Behandelen, verzorgen, begeleiding krijgt een ruimere invulling
Van residentieel naar ambulant, van aanbod- naar vraaggestuurde zorg
Meer participatie van patiënten en hun netwerk
Naar een herstelgerichte benadering (zie volgende slide)
3 HERSTELGERICHTE BENADERING
Het nieuw paradigma om te kijken naar
Je kan herstellen van een psychisch probleem, maar je bent hiervoor niet totaal genezen
(herstel wordt ruimer gezien)
• Herstel ≠ genezing
Klinisch herstellen – fysiek herstellen
Sociaal herstellen – persoonlijke identiteit/sociaal herstellen (vb. dakwerker, valt en moet andere job zoeken)
Persoonlijk herstellen –
DOEL van herstelgerichte benadering:
De capaciteiten die mensen nog hebben maximaal benutten
Maatschappij bewuster maken van het feit dat veel mensen psychische kwetsbaarheid hebben
Kwaliteit van leven voor personen met een psychische kwetsbaarheid Pagina 1 van 47
,3.1 KWARTIERMAKEN
Zijn minder bezig met de mensen die ze begeleiden maar hoe kan je de maatschappij gaan veranderen
Levert praktische methodes en werkwijzen
Zeer out-reachend
Verschil met herstel, hierbij ga je op stap met mensen
Andere mensen aanspreken die buiten psychiatrische gezondheid staan
Presentie is zeer belangrijk => aanwezig zijn/bereikbaar zijn om het even wat er gebeurd
Procesmatig denken
In een psychiatrisch ziekenhuis als je opgenomen wordt moet je aan een aantal voorwaarden voldoen, als je die
niet doet gaat men zeggen ‘als je niet meewerkt moet je niet blijven”
-> Ze duwen je uit het systeem, deze komen terug op straat terecht. Mensen die de hulpverlening niet
aankunnen moeten we ondersteunen.
Doel:
In contact komen met mensen die niets te maken hebben met psychische problematiek
3.1.1 ERVARINGSDESKUNDIGEN
= mensen die zelf psychisch ziek zijn geweest & het vaak nog zijn of kwetsbaar blijven
die hun ervaringsdeskundigheid via vorming en bijscholing ontwikkelen tot een zinvolle bijdrage in zorg voor
anderen
Meerwaarde opleveren in de zorg = gemeengoed
Horen als volwaardige partners thuis in de zorg
Goed contact en uitwisseling met ervaringsdeskundigen en lotgenoten
o Essentiële componenten voor een meer herstelgerichte zorg
3.1.2 ENKELE DEFINITIES
Geestelijke gezondheid = een toestand die een persoon toelaat zich optimaal te ontwikkelen op psychisch,
intellectueel en emotioneel vlak
functioneren beperken – de duur is van belang
Psychiatrie = medische discipline die zich bezighoudt met de studie & behandeling van psychiatrische stoornis
geneeskunde van psychiatrische aandoeningen met lichte, matige of ernstige graad
Een medische discipline
Psyachiaters werken in een psychiatrie
Psychopathologie = deel van de psychiatrie, waarin de ziektebeelden
worden omschreven, ziekte leer vd geest onderzoekt
o Oorzaken, symptomen & verloop
3.1.3 DSM OF ICD? EXAMEN!
ICD = Internationale Classification of Diseases
Kwaliteit van leven voor personen met een psychische kwetsbaarheid Pagina 2 van 47
, Beknopter in psychiatrische problemen
Algemeen – voor alle ziektebeelden
Vooral in somatische zorg
DSM= Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders
Uitsluitend psychiatrie
Brengt ziektebeelden in kaart
Meer gebruikt bij onderzoek
Labeling kritisch bekijken!
Labeling = identificeren met pathologie, een label plakken op ziekte of aandoening
Positief: je weet hoe je kan herstellen, het rijkt handvaten aan
3.1.4 BIO-PSYCHO-SOCIALE BENADERING
Holistische benadering: biologische, psychologische en sociale componenten beïnvloeden mentaal
welbevinden
Liaisonpsychiatrie: raakvlak tussen algemene geneeskunde en psychiatrie
o Liaison = link
o Scheiding tussen psychiatrie + algemene geneeskunde in het ziekenhuis te verkleinen
Via de drie insteken ingrijpen op psychische problemen
1. biologische
2. psychologie
3. sociale componenten beïnvloeden mentaal welbevinden
3.1.5 WANNEER HEEFT IEMAND EEN GEESTELIJK GEZONDHEIDSPROBLEEM
Onderscheid tussen min of meer normaal voorkomende problemen & psychiatrische aandoening
Iedereen heeft ooit soort psychiatrische aandoening
o Verdriet als gevolg van overlijden psychosociaal probleem
o Aanhoudend verdriet depressie
3.1.6 WAT IS ‘NORMAAL’ IN DE PSYCHIATRIE?
Niet gemakkelijk om lijn te trekken tussen psychiatrische aandoening & normaliteit
Het gaat over amorfe, heterogene en veranderlijke termen
Bij psychiatrische aandoening is er aanwezigheid van:
o Lijden, disfunctie, invaliditeit, controleverlies,..
Ontbreken van definitie lijdt tot problemen in classificatie
3.1.7 PYSCHIATRISCHE AANDOENING
Vier ‘voorwaarden’:
1. ‘afwijkend’ gedrag
2. lijden, ongemak of beperking
3. functioneren op verschillende levensdomeinen is negatief beïnvloed
4. de vorige 3 voorwaarden hebben een ‘duurzaam’ karakter
Kwaliteit van leven voor personen met een psychische kwetsbaarheid Pagina 3 van 47
, Niet evident…
De persoonlijke beleving van de persoon voorop stellen
Sociologische, culturele en maatschappelijke context bepalen veel
3.1.8 ONRUSTWEKKENDE TOENAME VAN PSYCHISCHE PROBLEMEN
Vragen zonder sluitende antwoorden…
Meer diagnoses?
Ja
Zetten mensen sneller dan vroeger de stap naar hulpverlening bij psychische problemen?
Ja maar geraken niet snel binnen, ze blijven hangen in de maatschappij & worden niet geholpen.
Wordt ‘afwijkend’ gedrag maatschappelijk minder getolereerd?
Ja er zijn andere normen qua gedrag en que…. (homoseksualiteit)
Speelt de farmaceutische industrie een rol?
Ja, er worden heel wat pillen verkocht, op duizend mensen zijn er bijna 100 die farmaceutisch middel
gebruiken.
4 EEN AANTAL VASTSTELLINGEN OP HET VLAK VAN GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG
4.1.1 OVERCONSUMPTIE VAN ANTIDEPRESSIVA
Aantal meldingen met ernstige psychiatrische problemen aanzienlijk gestegen
o Daarmee stijgt gebruik medicatie antidepressiva & stemmingsstabilisatoren
o Vaak sprake van over- en onderconsumptie (personen die nodig hebben geen geven)
Antidepressiva bedoeld om balans van boodschapperstoffen in hersenen in evenwicht te houden
o Zou minder moeten voorgeschreven worden maar wel gerichter
4.1.2 ZELFDODINGEN
Aantal in ons land blijft hoog (koploper van eu) meer mannen dan vrouwen
Een van de meest voorkomende doodsoorzaken bij jongeren en jongvolwassenen (lichte daling)
9/10 mensen die sterven door zelfdoding worstelden met psychische problemen
o Meest verstikkingen (verhanging) gevolgd door verdrinking, intoxicatie, trein & vuurwapen
o Mislukte pogingen komen vaker voor bij vrouwen
Preventie : meer inzetten op signaalherkenning via campagnes / extra aandacht voor risicogroepen /…
4.1.3 KINDEREN EN JONGEREN P57-60 LEZEN!!
Vandaag kampen:
18% van minderjarigen met lichte tot milde psychische problemen
12% kampt met milde tot matige ernstige psychische problemen
5% kampt met complexe psychische problemen
Veel kinderen en jongeren in kwetsbare situaties blijven onder de radar van geestelijke gezondheidszorg
Kinderen in armoede/migratieachtergrond
Vele organisaties vangen alleen ‘witte’ kinderen op
Kwaliteit van leven voor personen met een psychische kwetsbaarheid Pagina 4 van 47
MET EEN PSYCHISCHE
KWETSBAARHEID
HOOFDSTUK 1: EEN HELIKOPTERBLIK OP ONZE GEESTELIJKE
GEZONDHEIDSZORG
1 DE GESCHIEDENIS VAN DE PSYCHIATRIE: EEN KORT OVERZICHT
6 periodes:
2 DE PSYCHIATRIE VAN VANDAAG
Aanbod psychiatrische bedden daalde met ongeveer 43%
Behandelen, verzorgen, begeleiding krijgt een ruimere invulling
Van residentieel naar ambulant, van aanbod- naar vraaggestuurde zorg
Meer participatie van patiënten en hun netwerk
Naar een herstelgerichte benadering (zie volgende slide)
3 HERSTELGERICHTE BENADERING
Het nieuw paradigma om te kijken naar
Je kan herstellen van een psychisch probleem, maar je bent hiervoor niet totaal genezen
(herstel wordt ruimer gezien)
• Herstel ≠ genezing
Klinisch herstellen – fysiek herstellen
Sociaal herstellen – persoonlijke identiteit/sociaal herstellen (vb. dakwerker, valt en moet andere job zoeken)
Persoonlijk herstellen –
DOEL van herstelgerichte benadering:
De capaciteiten die mensen nog hebben maximaal benutten
Maatschappij bewuster maken van het feit dat veel mensen psychische kwetsbaarheid hebben
Kwaliteit van leven voor personen met een psychische kwetsbaarheid Pagina 1 van 47
,3.1 KWARTIERMAKEN
Zijn minder bezig met de mensen die ze begeleiden maar hoe kan je de maatschappij gaan veranderen
Levert praktische methodes en werkwijzen
Zeer out-reachend
Verschil met herstel, hierbij ga je op stap met mensen
Andere mensen aanspreken die buiten psychiatrische gezondheid staan
Presentie is zeer belangrijk => aanwezig zijn/bereikbaar zijn om het even wat er gebeurd
Procesmatig denken
In een psychiatrisch ziekenhuis als je opgenomen wordt moet je aan een aantal voorwaarden voldoen, als je die
niet doet gaat men zeggen ‘als je niet meewerkt moet je niet blijven”
-> Ze duwen je uit het systeem, deze komen terug op straat terecht. Mensen die de hulpverlening niet
aankunnen moeten we ondersteunen.
Doel:
In contact komen met mensen die niets te maken hebben met psychische problematiek
3.1.1 ERVARINGSDESKUNDIGEN
= mensen die zelf psychisch ziek zijn geweest & het vaak nog zijn of kwetsbaar blijven
die hun ervaringsdeskundigheid via vorming en bijscholing ontwikkelen tot een zinvolle bijdrage in zorg voor
anderen
Meerwaarde opleveren in de zorg = gemeengoed
Horen als volwaardige partners thuis in de zorg
Goed contact en uitwisseling met ervaringsdeskundigen en lotgenoten
o Essentiële componenten voor een meer herstelgerichte zorg
3.1.2 ENKELE DEFINITIES
Geestelijke gezondheid = een toestand die een persoon toelaat zich optimaal te ontwikkelen op psychisch,
intellectueel en emotioneel vlak
functioneren beperken – de duur is van belang
Psychiatrie = medische discipline die zich bezighoudt met de studie & behandeling van psychiatrische stoornis
geneeskunde van psychiatrische aandoeningen met lichte, matige of ernstige graad
Een medische discipline
Psyachiaters werken in een psychiatrie
Psychopathologie = deel van de psychiatrie, waarin de ziektebeelden
worden omschreven, ziekte leer vd geest onderzoekt
o Oorzaken, symptomen & verloop
3.1.3 DSM OF ICD? EXAMEN!
ICD = Internationale Classification of Diseases
Kwaliteit van leven voor personen met een psychische kwetsbaarheid Pagina 2 van 47
, Beknopter in psychiatrische problemen
Algemeen – voor alle ziektebeelden
Vooral in somatische zorg
DSM= Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders
Uitsluitend psychiatrie
Brengt ziektebeelden in kaart
Meer gebruikt bij onderzoek
Labeling kritisch bekijken!
Labeling = identificeren met pathologie, een label plakken op ziekte of aandoening
Positief: je weet hoe je kan herstellen, het rijkt handvaten aan
3.1.4 BIO-PSYCHO-SOCIALE BENADERING
Holistische benadering: biologische, psychologische en sociale componenten beïnvloeden mentaal
welbevinden
Liaisonpsychiatrie: raakvlak tussen algemene geneeskunde en psychiatrie
o Liaison = link
o Scheiding tussen psychiatrie + algemene geneeskunde in het ziekenhuis te verkleinen
Via de drie insteken ingrijpen op psychische problemen
1. biologische
2. psychologie
3. sociale componenten beïnvloeden mentaal welbevinden
3.1.5 WANNEER HEEFT IEMAND EEN GEESTELIJK GEZONDHEIDSPROBLEEM
Onderscheid tussen min of meer normaal voorkomende problemen & psychiatrische aandoening
Iedereen heeft ooit soort psychiatrische aandoening
o Verdriet als gevolg van overlijden psychosociaal probleem
o Aanhoudend verdriet depressie
3.1.6 WAT IS ‘NORMAAL’ IN DE PSYCHIATRIE?
Niet gemakkelijk om lijn te trekken tussen psychiatrische aandoening & normaliteit
Het gaat over amorfe, heterogene en veranderlijke termen
Bij psychiatrische aandoening is er aanwezigheid van:
o Lijden, disfunctie, invaliditeit, controleverlies,..
Ontbreken van definitie lijdt tot problemen in classificatie
3.1.7 PYSCHIATRISCHE AANDOENING
Vier ‘voorwaarden’:
1. ‘afwijkend’ gedrag
2. lijden, ongemak of beperking
3. functioneren op verschillende levensdomeinen is negatief beïnvloed
4. de vorige 3 voorwaarden hebben een ‘duurzaam’ karakter
Kwaliteit van leven voor personen met een psychische kwetsbaarheid Pagina 3 van 47
, Niet evident…
De persoonlijke beleving van de persoon voorop stellen
Sociologische, culturele en maatschappelijke context bepalen veel
3.1.8 ONRUSTWEKKENDE TOENAME VAN PSYCHISCHE PROBLEMEN
Vragen zonder sluitende antwoorden…
Meer diagnoses?
Ja
Zetten mensen sneller dan vroeger de stap naar hulpverlening bij psychische problemen?
Ja maar geraken niet snel binnen, ze blijven hangen in de maatschappij & worden niet geholpen.
Wordt ‘afwijkend’ gedrag maatschappelijk minder getolereerd?
Ja er zijn andere normen qua gedrag en que…. (homoseksualiteit)
Speelt de farmaceutische industrie een rol?
Ja, er worden heel wat pillen verkocht, op duizend mensen zijn er bijna 100 die farmaceutisch middel
gebruiken.
4 EEN AANTAL VASTSTELLINGEN OP HET VLAK VAN GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG
4.1.1 OVERCONSUMPTIE VAN ANTIDEPRESSIVA
Aantal meldingen met ernstige psychiatrische problemen aanzienlijk gestegen
o Daarmee stijgt gebruik medicatie antidepressiva & stemmingsstabilisatoren
o Vaak sprake van over- en onderconsumptie (personen die nodig hebben geen geven)
Antidepressiva bedoeld om balans van boodschapperstoffen in hersenen in evenwicht te houden
o Zou minder moeten voorgeschreven worden maar wel gerichter
4.1.2 ZELFDODINGEN
Aantal in ons land blijft hoog (koploper van eu) meer mannen dan vrouwen
Een van de meest voorkomende doodsoorzaken bij jongeren en jongvolwassenen (lichte daling)
9/10 mensen die sterven door zelfdoding worstelden met psychische problemen
o Meest verstikkingen (verhanging) gevolgd door verdrinking, intoxicatie, trein & vuurwapen
o Mislukte pogingen komen vaker voor bij vrouwen
Preventie : meer inzetten op signaalherkenning via campagnes / extra aandacht voor risicogroepen /…
4.1.3 KINDEREN EN JONGEREN P57-60 LEZEN!!
Vandaag kampen:
18% van minderjarigen met lichte tot milde psychische problemen
12% kampt met milde tot matige ernstige psychische problemen
5% kampt met complexe psychische problemen
Veel kinderen en jongeren in kwetsbare situaties blijven onder de radar van geestelijke gezondheidszorg
Kinderen in armoede/migratieachtergrond
Vele organisaties vangen alleen ‘witte’ kinderen op
Kwaliteit van leven voor personen met een psychische kwetsbaarheid Pagina 4 van 47
