Cardiovasculair onderzoek
Onderzoek en palpatie arteriën
1. Algemeen: Palperen en het bepalen van de arteriële pols
Hoe palperen?
Gebruik platte zijde vd vingertoppen 2,3,4 en oefen zachte druk op in richting vh
bloedvat
Voel met andere hand de radialispols om na te gaan of je de juiste pulsaties
interpreteert en niet jouw eigen pulsaties in je vingertoppen
Vergelijk steeds bilateraal om L en R te vgl en zo bv verzwakte pulsaties te kunnen
vaststellen
Voel steeds rechtstreeks op de huid
Bepalen van de arteriële pols
Let op volgende zaken bij bepalen vd arteriële pols:
Ritme: regelmatig of onregelmatig?
Hartfrequentie: snel of traag?
o Regelmatig ritme: Tel slagen per 15 seconden (x4)
o Onregelmatig ritme: gedurende 60 seconden bij een onregelmatig ritme
Amplitudo: vinnig of zwak?
2. Onderzoek van de arteria temporalis en de arteria carotis
A.Temporalis: in frontotemporale loge parallel met haarlijn
A. Carotis: tussen larynx en mediale kop vd m. sternocleidomastoideus
o A. Carotis steeds unilateraal palperen (wegens syncope gevaar).
o Carotisgeruis steeds differentiëren v voortgeleid geruis vanuit hart (bv bij
aortastenose) of ademhalingsgeruisen
Hier is filmpje van
3. Onderzoek van de arteria brachialis, radialis en ulnaris
A. Brachialis: mediaal v pees m. Biceps brachii
A. Radialis: radiaal v pees m. flexor carpi radialis (in radiaal kanaal)
A. Ulnaris: radiaal v pees m. flexor carpi ulnaris (in ulnair kanaal)
Hier is filmpje van
4. Onderzoek van de aorta abdominalis en de arteria femoralis
A. Abdominalis: plaats vingers bovenop elkaar en palpeer diep in buik boven
navel, beetje links van middellijn
, A. Femoralis: in driehoek van Scarpa (denkbeeldige lijn tussen tuberculum pubicum
SIAS én vanaf het midden van deze lijn tot mediale femurcondyl) en palpeer arterie
onder inguinaal ligamentum van Poupart
Hier is filmpje van
5. Onderzoek van de arteria poplitea, arteria tibialis posterior en
arteria dorsalis pedis
A. Poplitea:
o Ruglig: vraag patiënt knie te plooien in 90° en plaats dominante hand
mediaal in kniekuil thv fossa poplitea, beide handen gebruiken
o Buiklig: (hoofdeinde plat leggen) vraag patiënt om knie in flexie te brengen
en palpeer fossa poplitea
A. Tibialis posterior: tussen Achillespees en malleolus medialis
A. Dorsalis pedis: groeve tussen 1ste en 2de metatarsaal aan lat. Rand vd pees vd
m. extensor hallucis longus
Hier is filmpje van
6. Meten van de enkel-arm index
Wat is de enkel- arm index?
De enkel-arm index (ankle brachial index, ABI) = maat om arteriële doorbloeding vh
been in te schatten
= de systolische tensie (bovendruk) gemeten over arteria dorsalis pedis op voetrug en
arteria tibialis posterior in mediale enkel coulisse, gedeeld door systolische tensie
gemeten over arteria brachialis in elleboogplooi
Normaal is die 1 of hoger dan 1
Teveel: verkalkte vaten
Teweinig: arterieel vaatlijden
Hoe meten?
De patiënt ligt op de onderzoekstafel.
Doe manchet om bovenarm + zoek in elleboogplooi met handdoppler het signaal
van a brachialis. Zorg voor voldoende gel. Het beste signaal w verkregen door
doppler schuin omhoog te houden (tegen de bloedstroom inkijkend).
Pomp manchet op totdat er gn tonen meer te horen zijn. Laat manchet langzaam
leeglopen en noteer druk waarbij 1ste tonen hoorbaar worden. Doe dit ook aan
andere arm.
Kies hoogste waarde voor noemer.
Doe manchet vervolgens rond onderbeen net boven enkel. Zoek op voetrug naar
signaal vd a dorsalis pedis + zoek in binnenenkel net onder malleolus naar signaal
vd a. tibialis posterior.
Pomp manchet op totdat er gn tonen meer te horen zijn. Laat manchet langzaam
leeglopen en noteer druk waarbij 1ste tonen hoorbaar worden. Doe dit voor beide
arteriën.
Kies hoogste waarde voor teller.
Bereken index ook over andere been.
Onderzoek en palpatie arteriën
1. Algemeen: Palperen en het bepalen van de arteriële pols
Hoe palperen?
Gebruik platte zijde vd vingertoppen 2,3,4 en oefen zachte druk op in richting vh
bloedvat
Voel met andere hand de radialispols om na te gaan of je de juiste pulsaties
interpreteert en niet jouw eigen pulsaties in je vingertoppen
Vergelijk steeds bilateraal om L en R te vgl en zo bv verzwakte pulsaties te kunnen
vaststellen
Voel steeds rechtstreeks op de huid
Bepalen van de arteriële pols
Let op volgende zaken bij bepalen vd arteriële pols:
Ritme: regelmatig of onregelmatig?
Hartfrequentie: snel of traag?
o Regelmatig ritme: Tel slagen per 15 seconden (x4)
o Onregelmatig ritme: gedurende 60 seconden bij een onregelmatig ritme
Amplitudo: vinnig of zwak?
2. Onderzoek van de arteria temporalis en de arteria carotis
A.Temporalis: in frontotemporale loge parallel met haarlijn
A. Carotis: tussen larynx en mediale kop vd m. sternocleidomastoideus
o A. Carotis steeds unilateraal palperen (wegens syncope gevaar).
o Carotisgeruis steeds differentiëren v voortgeleid geruis vanuit hart (bv bij
aortastenose) of ademhalingsgeruisen
Hier is filmpje van
3. Onderzoek van de arteria brachialis, radialis en ulnaris
A. Brachialis: mediaal v pees m. Biceps brachii
A. Radialis: radiaal v pees m. flexor carpi radialis (in radiaal kanaal)
A. Ulnaris: radiaal v pees m. flexor carpi ulnaris (in ulnair kanaal)
Hier is filmpje van
4. Onderzoek van de aorta abdominalis en de arteria femoralis
A. Abdominalis: plaats vingers bovenop elkaar en palpeer diep in buik boven
navel, beetje links van middellijn
, A. Femoralis: in driehoek van Scarpa (denkbeeldige lijn tussen tuberculum pubicum
SIAS én vanaf het midden van deze lijn tot mediale femurcondyl) en palpeer arterie
onder inguinaal ligamentum van Poupart
Hier is filmpje van
5. Onderzoek van de arteria poplitea, arteria tibialis posterior en
arteria dorsalis pedis
A. Poplitea:
o Ruglig: vraag patiënt knie te plooien in 90° en plaats dominante hand
mediaal in kniekuil thv fossa poplitea, beide handen gebruiken
o Buiklig: (hoofdeinde plat leggen) vraag patiënt om knie in flexie te brengen
en palpeer fossa poplitea
A. Tibialis posterior: tussen Achillespees en malleolus medialis
A. Dorsalis pedis: groeve tussen 1ste en 2de metatarsaal aan lat. Rand vd pees vd
m. extensor hallucis longus
Hier is filmpje van
6. Meten van de enkel-arm index
Wat is de enkel- arm index?
De enkel-arm index (ankle brachial index, ABI) = maat om arteriële doorbloeding vh
been in te schatten
= de systolische tensie (bovendruk) gemeten over arteria dorsalis pedis op voetrug en
arteria tibialis posterior in mediale enkel coulisse, gedeeld door systolische tensie
gemeten over arteria brachialis in elleboogplooi
Normaal is die 1 of hoger dan 1
Teveel: verkalkte vaten
Teweinig: arterieel vaatlijden
Hoe meten?
De patiënt ligt op de onderzoekstafel.
Doe manchet om bovenarm + zoek in elleboogplooi met handdoppler het signaal
van a brachialis. Zorg voor voldoende gel. Het beste signaal w verkregen door
doppler schuin omhoog te houden (tegen de bloedstroom inkijkend).
Pomp manchet op totdat er gn tonen meer te horen zijn. Laat manchet langzaam
leeglopen en noteer druk waarbij 1ste tonen hoorbaar worden. Doe dit ook aan
andere arm.
Kies hoogste waarde voor noemer.
Doe manchet vervolgens rond onderbeen net boven enkel. Zoek op voetrug naar
signaal vd a dorsalis pedis + zoek in binnenenkel net onder malleolus naar signaal
vd a. tibialis posterior.
Pomp manchet op totdat er gn tonen meer te horen zijn. Laat manchet langzaam
leeglopen en noteer druk waarbij 1ste tonen hoorbaar worden. Doe dit voor beide
arteriën.
Kies hoogste waarde voor teller.
Bereken index ook over andere been.
