HOOFDSTUK I : DE RECHTER
AFDELING I : STRUCTUUR VAN DE GERECHTELIJKE
ORGANISATIE
§1. Algemeen
De rechterlijke functie heeft twee betekenissen:
• Organiek (institutioneel):
de rechterlijke macht bestaat uit de “hoven en rechtbanken” → art. 40 Gec.Gw.
• Functioneel:
het “spreken van recht” (= rechtspraak)
→ kan ook worden uitgeoefend door andere instanties:
Andere rechtscolleges:
1. Administratieve rechtscolleges
o behandelen geschillen over bestuurshandelingen
o vb. Raad van State → art. 160 Gec.Gw.
o hebben soms algemene (Raad van State) of bijzondere bevoegdheid
2. Tuchtrechtscolleges
o handhaven interne gedragsregels (disciplinaire regels)
o vb. artsen, advocaten
3. Grondwettelijk Hof
o controle op grondwettigheid van wetten
o → art. 142 Gec.Gw.
o exclusief bevoegd
4. Internationale rechtscolleges
o vb. EHRM, HvJ EU
o uitspraken bindend voor België
§2. Complexe structuur gerechtelijke organisatie
De structuur is complex door 4 redenen:
1. Territoriale spreiding
o rechtbanken bevinden zich overal → nabijheid burger
2. Inhoudelijke specialisatie
o verschillende rechtbanken voor verschillende rechtsgebieden
3. Dubbele aanleg
o principe: beroep mogelijk
o maar: geen algemeen rechtsbeginsel volgens Cassatie
4. Cassatiecontrole
o elke beslissing in laatste aanleg → toetsing op rechtsregels
, §3. Gerechtelijke hervorming 2014
1. Hervorming Brussel
• Wet 19 juli 2012
• doel:
o taalrechten waarborgen
o efficiënter vervolgingsbeleid
• oplossing:
o splitsing rechtbanken (NL/FR)
o splitsing parket
2. Schaalvergroting
• Wet 1 december 2013
• structuur:
Niveau Aantal
Kantons 187 → 162
Arrondissementen 12
Ressorten 5 → art. 156 Gec.Gw.
👉 Doel:
• efficiënter beheer
• maar zittingsplaatsen blijven bestaan (= afdelingen)
3. Specialisatie en mobiliteit
• Zaken verdeeld via zaakverdelingsreglement → art. 186 Ger.W.
• Magistraten kunnen worden verplaatst (mobiliteit)
o horizontaal → andere rechtbank binnen zelfde ressort
o verticaal → andere instantie
👉 Doel: flexibel inspelen op werklast
4. Verzelfstandigd beheer
• Wet 18 februari 2014 → art. 180-185/13 Ger.W.
• oprichting:
o college van hoven en rechtbanken
o college van OM
👉 Doel: meer autonomie (maar nog niet volledig gerealiseerd)
5. Familie- en jeugdrechtbank
• Wet 30 juli 2013
• werking vanaf 1 september 2014
• gevolg:
o familiale zaken verschuiven van vrederechter → rechtbank eerste aanleg
→ art. 101 Ger.W.
AFDELING I : STRUCTUUR VAN DE GERECHTELIJKE
ORGANISATIE
§1. Algemeen
De rechterlijke functie heeft twee betekenissen:
• Organiek (institutioneel):
de rechterlijke macht bestaat uit de “hoven en rechtbanken” → art. 40 Gec.Gw.
• Functioneel:
het “spreken van recht” (= rechtspraak)
→ kan ook worden uitgeoefend door andere instanties:
Andere rechtscolleges:
1. Administratieve rechtscolleges
o behandelen geschillen over bestuurshandelingen
o vb. Raad van State → art. 160 Gec.Gw.
o hebben soms algemene (Raad van State) of bijzondere bevoegdheid
2. Tuchtrechtscolleges
o handhaven interne gedragsregels (disciplinaire regels)
o vb. artsen, advocaten
3. Grondwettelijk Hof
o controle op grondwettigheid van wetten
o → art. 142 Gec.Gw.
o exclusief bevoegd
4. Internationale rechtscolleges
o vb. EHRM, HvJ EU
o uitspraken bindend voor België
§2. Complexe structuur gerechtelijke organisatie
De structuur is complex door 4 redenen:
1. Territoriale spreiding
o rechtbanken bevinden zich overal → nabijheid burger
2. Inhoudelijke specialisatie
o verschillende rechtbanken voor verschillende rechtsgebieden
3. Dubbele aanleg
o principe: beroep mogelijk
o maar: geen algemeen rechtsbeginsel volgens Cassatie
4. Cassatiecontrole
o elke beslissing in laatste aanleg → toetsing op rechtsregels
, §3. Gerechtelijke hervorming 2014
1. Hervorming Brussel
• Wet 19 juli 2012
• doel:
o taalrechten waarborgen
o efficiënter vervolgingsbeleid
• oplossing:
o splitsing rechtbanken (NL/FR)
o splitsing parket
2. Schaalvergroting
• Wet 1 december 2013
• structuur:
Niveau Aantal
Kantons 187 → 162
Arrondissementen 12
Ressorten 5 → art. 156 Gec.Gw.
👉 Doel:
• efficiënter beheer
• maar zittingsplaatsen blijven bestaan (= afdelingen)
3. Specialisatie en mobiliteit
• Zaken verdeeld via zaakverdelingsreglement → art. 186 Ger.W.
• Magistraten kunnen worden verplaatst (mobiliteit)
o horizontaal → andere rechtbank binnen zelfde ressort
o verticaal → andere instantie
👉 Doel: flexibel inspelen op werklast
4. Verzelfstandigd beheer
• Wet 18 februari 2014 → art. 180-185/13 Ger.W.
• oprichting:
o college van hoven en rechtbanken
o college van OM
👉 Doel: meer autonomie (maar nog niet volledig gerealiseerd)
5. Familie- en jeugdrechtbank
• Wet 30 juli 2013
• werking vanaf 1 september 2014
• gevolg:
o familiale zaken verschuiven van vrederechter → rechtbank eerste aanleg
→ art. 101 Ger.W.
