Sociaal recht hfdst 1: Arbeidswet
Hoofdstuk 1: Inleiding
Iedereen krijgt met sociale wetgeving te maken: Loon, tewerkstelling, ontslag,
vervangingsinkomen, Gezondheidszorg, kinderbijslag, …
Sociale wetgeving: geen duidelijk afgebakend geheelel= veel regels die steeds kunnen
veranderen en aangepast worden aan de samenleving om sociale bescherming en
welzijn van burgers te garanderen.
Belangrijke thema’s binnen sociale wetgeving:
1. Arbeidsrecht is een onderdeel van sociale wetgeving
2. Verschillende rechtsbronnen v/h arbeidsrecht (internationaal en nationaal)
3. Één van die rechtsbronnen= Collectieve arbeidsovereenkomst (cao)
1. Arbeidsrecht: een onderdeel van de sociale wetgeving
→Arbeidsrecht wordt geregeld door verschillende regels zoals: Afzonderlijke wetten,
KB’s, decreten, afhankelijk van wie bevoegd is.
Deze hebben als doel:
Belangen van WN beschermen (bv regels over contracten, loon)
Welzijn WN verbeteren (rusttijden, moederschapsverlof…)
Beschermingswetten beschermen WN
Bv. Arbeidsovereenkomsten wet (wn beschermen, regelt rechten en
plichten in een contract)
Bv. Arbeidswet= (moederschapsbescherming, bepaalt rusttijden en
bescherming bij zwangerschap.)
Extra vb Arbeidsreglementwet: regelt regels op de werkvloer
Extra vb loonbeschermingswet: correcte uitbetaling loon
Sociale verzekeringswetten waarborgen het inkomen van de werknemer
Bv. de wet op de arbeidsongevallen; vergoeding bij ongeval op werk
Bv. de Pensioenwet
, Maatregelen om werklozen terug aan werk te helpen
Geven werknemers basisrechten zoals loon, werkuren, pauzes,
verlof en sociale zekerheid voor bescherming op het werk
welke rechtbank voor welk geschil= arbeidsrecht in beroep -
> arbeidshof
2. Bronnen van het recht
2.1 Internationale rechtsbronnen VERSHIL TSS deze 2 verdragen kennen
Bilaterale verdragen
• Verdrag tussen België en één ander land
• Regels van toepassing op werknemers afkomstig uit het ene land die in
het ander land gaan werken -> Als je werk in een ander land dan ga je
met 2 regelgevingen rekening moeten houden bv onder welke sociale
zekerheid val ik nu als ik in het buitenland werk? van België of da land?
Multilaterale verdragen en instellingen die een invloed hebben op arbeidsrecht 2
voorbeelden kennen!!!
= afspraken tssn meerdere landen tegelijk dus niet tss 2 landen Ze worden opgesteld
door internationale organisaties en landen kunnen die regels toepassen of aanpassen
binnen hun eigen wetgeving.
• Internationale Arbeidsorganisatie (IAO): -> Vaardigt conventies (soort
verdrag) en aanbevelingen uit. Deze conventies worden dan bekrachtigt
en goedgekeurd door de wetgevende macht van het betreffende land. Bv
een verbod op kinderarbeid. Maar er zijn toch kinderen da werken bv
studio 100 enzo, maar deze hebben dan een EIGEN REGELGEVING:
, meer pauzes, aangepaste loon. Landen kunnen internationale regels
vertalen naar hun eigen context, zolang ze de basisprincipes van de
conventies respecteren
• Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling
(OESO) -> vaardigt conventies uit die invloed hebben op sociaal
economisch vlak. Bv arbeidsmarktbeleid, sociale bescherming
• Raad van Europa:
Geeft regels via het EVRM (Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens) en het Europees Sociaal Handvest.
Beschermt o.a. privacy op het werk, goede arbeidsvoorwaarden,
recht op eerlijke behandeling. Voorbeeld: Camerabewaking op
het werk mag, maar je moet ervan op de hoogte zijn — geen
stiekeme controle.
• Internationale vereniging voor de sociale zekerheid -> helpt landen
sociale zekerheid verbeteren. in elk land is er een ander SZ, Ze geven
advies, delen kennis en ondersteunen beleidsmakers bij thema’s zoals
pensioenen, werkloosheidsuitkeringen en gezondheidszorg.
• De Benelux Unie -> Sociale verhouding (samenwerking) tussen de 3
landen, België, Nederland, Luxemburg over werk en sociale zekerheid
https://youtu.be/LizvNzyhq5w
Europese Unie: het belangrijkste
6 hoofdinstellingen kunnen opsommen
• Europese Raad
• Europese Commissie
• Europese Raad van Ministers
• Europees Parlement
• Europees Hof van Justitie
• Europese Rekenkamer
4 nevenorganen kunnen opsommen
- Economische en sociaal comité
- Comité v/d regio’s
- Europese investeringsbank
- Europese centrale bank
, Europese rechtsregels:
De Raad en de Europese Commissie stellen, na overleg met het Europees Parlement,
stellen Europese rechtsregels op.
Hiërarchie van Europese rechtsregels op basis van hun binding de ene is dus
belangrijker dan de ander. Begrippen en soorten rechtsregels definiëren
• Verordeningen: Een EU-regel die direct geldig is in alle EU- lidstaten (directe
werking)
• Richtlijnen: moeten worden omgezet in nationale wetgeving
• Besluiten: Gelden direct, maar alleen voor specifieke landen/bedrijven
• Aanbevelingen: niet bindend, maar aangemoedigd om ze te volgen
• Adviezen: niet bindend, puur een mening
➔ Aanbevelingen, adviezen, handvest -> Geen echte rechtregels omdat ze niet
bindend zijn, maar wel invloed hebben.
• Handvest: is ook belangrijk voor het Belgische arbeidsrecht omdat het
fundamentele arbeidsrechten beschermt (3 voorbeelden kennen: ->
1. Recht op eerlijke arbeidsomstandigheden -> WN hebben recht op veilige
werkomstandigheden, redelijke werktijden en rustperiodes.
2. Verbod op kinderarbeid en bescherming van jongeren op het werk →
Kinderen mogen niet werken onder een bepaalde leeftijd, en jongeren
krijgen extra bescherming.
3. Recht op collectieve onderhandelingen en acties → WN en vakbonden
mogen onderhandelen over loon en werkomstandigheden en staken als
dat nodig is.
Mogelijkheid Europese cao’s algemeen bindend te verklaren
Cao’s= regelt afspraken tussen WG en WN over
Arbeidsvoorwaarden, zoals loon, werktijden, verlof.
Rechten en plichten zowel voor WN en WG
Sociale voordelen: pensioenen, opleidingsmogelijkheden
➔ Deze kunnen verplicht worden verklaard. Kunnen op verschillende niveaus
gelden:
1. Intersectoraal-> Voor alle sectoren (bv nationale CAO’S)
2. Sectoraal -> voor een specifieke sector (bv horeca, bouw)
3. Ondernemingsniveau -> Binnen 1 bedrijf
Toezicht op naleving gebeurt door: Arbeidsinspectie
Hoofdstuk 1: Inleiding
Iedereen krijgt met sociale wetgeving te maken: Loon, tewerkstelling, ontslag,
vervangingsinkomen, Gezondheidszorg, kinderbijslag, …
Sociale wetgeving: geen duidelijk afgebakend geheelel= veel regels die steeds kunnen
veranderen en aangepast worden aan de samenleving om sociale bescherming en
welzijn van burgers te garanderen.
Belangrijke thema’s binnen sociale wetgeving:
1. Arbeidsrecht is een onderdeel van sociale wetgeving
2. Verschillende rechtsbronnen v/h arbeidsrecht (internationaal en nationaal)
3. Één van die rechtsbronnen= Collectieve arbeidsovereenkomst (cao)
1. Arbeidsrecht: een onderdeel van de sociale wetgeving
→Arbeidsrecht wordt geregeld door verschillende regels zoals: Afzonderlijke wetten,
KB’s, decreten, afhankelijk van wie bevoegd is.
Deze hebben als doel:
Belangen van WN beschermen (bv regels over contracten, loon)
Welzijn WN verbeteren (rusttijden, moederschapsverlof…)
Beschermingswetten beschermen WN
Bv. Arbeidsovereenkomsten wet (wn beschermen, regelt rechten en
plichten in een contract)
Bv. Arbeidswet= (moederschapsbescherming, bepaalt rusttijden en
bescherming bij zwangerschap.)
Extra vb Arbeidsreglementwet: regelt regels op de werkvloer
Extra vb loonbeschermingswet: correcte uitbetaling loon
Sociale verzekeringswetten waarborgen het inkomen van de werknemer
Bv. de wet op de arbeidsongevallen; vergoeding bij ongeval op werk
Bv. de Pensioenwet
, Maatregelen om werklozen terug aan werk te helpen
Geven werknemers basisrechten zoals loon, werkuren, pauzes,
verlof en sociale zekerheid voor bescherming op het werk
welke rechtbank voor welk geschil= arbeidsrecht in beroep -
> arbeidshof
2. Bronnen van het recht
2.1 Internationale rechtsbronnen VERSHIL TSS deze 2 verdragen kennen
Bilaterale verdragen
• Verdrag tussen België en één ander land
• Regels van toepassing op werknemers afkomstig uit het ene land die in
het ander land gaan werken -> Als je werk in een ander land dan ga je
met 2 regelgevingen rekening moeten houden bv onder welke sociale
zekerheid val ik nu als ik in het buitenland werk? van België of da land?
Multilaterale verdragen en instellingen die een invloed hebben op arbeidsrecht 2
voorbeelden kennen!!!
= afspraken tssn meerdere landen tegelijk dus niet tss 2 landen Ze worden opgesteld
door internationale organisaties en landen kunnen die regels toepassen of aanpassen
binnen hun eigen wetgeving.
• Internationale Arbeidsorganisatie (IAO): -> Vaardigt conventies (soort
verdrag) en aanbevelingen uit. Deze conventies worden dan bekrachtigt
en goedgekeurd door de wetgevende macht van het betreffende land. Bv
een verbod op kinderarbeid. Maar er zijn toch kinderen da werken bv
studio 100 enzo, maar deze hebben dan een EIGEN REGELGEVING:
, meer pauzes, aangepaste loon. Landen kunnen internationale regels
vertalen naar hun eigen context, zolang ze de basisprincipes van de
conventies respecteren
• Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling
(OESO) -> vaardigt conventies uit die invloed hebben op sociaal
economisch vlak. Bv arbeidsmarktbeleid, sociale bescherming
• Raad van Europa:
Geeft regels via het EVRM (Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens) en het Europees Sociaal Handvest.
Beschermt o.a. privacy op het werk, goede arbeidsvoorwaarden,
recht op eerlijke behandeling. Voorbeeld: Camerabewaking op
het werk mag, maar je moet ervan op de hoogte zijn — geen
stiekeme controle.
• Internationale vereniging voor de sociale zekerheid -> helpt landen
sociale zekerheid verbeteren. in elk land is er een ander SZ, Ze geven
advies, delen kennis en ondersteunen beleidsmakers bij thema’s zoals
pensioenen, werkloosheidsuitkeringen en gezondheidszorg.
• De Benelux Unie -> Sociale verhouding (samenwerking) tussen de 3
landen, België, Nederland, Luxemburg over werk en sociale zekerheid
https://youtu.be/LizvNzyhq5w
Europese Unie: het belangrijkste
6 hoofdinstellingen kunnen opsommen
• Europese Raad
• Europese Commissie
• Europese Raad van Ministers
• Europees Parlement
• Europees Hof van Justitie
• Europese Rekenkamer
4 nevenorganen kunnen opsommen
- Economische en sociaal comité
- Comité v/d regio’s
- Europese investeringsbank
- Europese centrale bank
, Europese rechtsregels:
De Raad en de Europese Commissie stellen, na overleg met het Europees Parlement,
stellen Europese rechtsregels op.
Hiërarchie van Europese rechtsregels op basis van hun binding de ene is dus
belangrijker dan de ander. Begrippen en soorten rechtsregels definiëren
• Verordeningen: Een EU-regel die direct geldig is in alle EU- lidstaten (directe
werking)
• Richtlijnen: moeten worden omgezet in nationale wetgeving
• Besluiten: Gelden direct, maar alleen voor specifieke landen/bedrijven
• Aanbevelingen: niet bindend, maar aangemoedigd om ze te volgen
• Adviezen: niet bindend, puur een mening
➔ Aanbevelingen, adviezen, handvest -> Geen echte rechtregels omdat ze niet
bindend zijn, maar wel invloed hebben.
• Handvest: is ook belangrijk voor het Belgische arbeidsrecht omdat het
fundamentele arbeidsrechten beschermt (3 voorbeelden kennen: ->
1. Recht op eerlijke arbeidsomstandigheden -> WN hebben recht op veilige
werkomstandigheden, redelijke werktijden en rustperiodes.
2. Verbod op kinderarbeid en bescherming van jongeren op het werk →
Kinderen mogen niet werken onder een bepaalde leeftijd, en jongeren
krijgen extra bescherming.
3. Recht op collectieve onderhandelingen en acties → WN en vakbonden
mogen onderhandelen over loon en werkomstandigheden en staken als
dat nodig is.
Mogelijkheid Europese cao’s algemeen bindend te verklaren
Cao’s= regelt afspraken tussen WG en WN over
Arbeidsvoorwaarden, zoals loon, werktijden, verlof.
Rechten en plichten zowel voor WN en WG
Sociale voordelen: pensioenen, opleidingsmogelijkheden
➔ Deze kunnen verplicht worden verklaard. Kunnen op verschillende niveaus
gelden:
1. Intersectoraal-> Voor alle sectoren (bv nationale CAO’S)
2. Sectoraal -> voor een specifieke sector (bv horeca, bouw)
3. Ondernemingsniveau -> Binnen 1 bedrijf
Toezicht op naleving gebeurt door: Arbeidsinspectie
