TOPOGRAFISCHE ANATOMIE
Abdomen - Monbaliu ................................................................................................................................................................ 3
1. Algemeen ............................................................................................................................................................................. 3
2. Diafragma ............................................................................................................................................................................ 4
3. Abdominale holte ................................................................................................................................................................. 6
4. Abdominale organen .......................................................................................................................................................... 12
4.1 Lever (hepar) ............................................................................................................................................................ 12
4.2 Galblaas (vesica biliaris) ............................................................................................................................................ 14
4.3 Abdominale slokdarm (oesophagus) ........................................................................................................................ 14
4.4 Maag (gaster) ............................................................................................................................................................ 14
4.5 Duodenum (12-vingerige darm) ............................................................................................................................... 15
4.6 Pancreas ................................................................................................................................................................... 15
4.7 Milt (splen) ............................................................................................................................................................... 16
4.8 Jejunum – ileum ....................................................................................................................................................... 17
4.9 Colon (dikke darm) ................................................................................................................................................... 17
4.10 Canalis analis (anus) ................................................................................................................................................. 19
5. Bevloeiing gastro-intes=nale tractus.................................................................................................................................. 20
6. Bekken ................................................................................................................................................................................ 22
6.1 Pelvische organen ..................................................................................................................................................... 27
6.2 Lymfedrainage .......................................................................................................................................................... 29
Thorax – Rega ......................................................................................................................................................................... 31
1. algemene beschrijving........................................................................................................................................................ 31
2. Aangrenzende regio’s ......................................................................................................................................................... 32
2.1 Hoofd-hals ................................................................................................................................................................ 32
2.2 Abdomen .................................................................................................................................................................. 33
2.3 Borst (mamma) ......................................................................................................................................................... 33
2.4 Bovenste lidmaat ...................................................................................................................................................... 33
3. Specifieke kenmerken ......................................................................................................................................................... 34
3.1 Niveau T4-T5 ............................................................................................................................................................. 34
3.2 Veneuze drainage naar rechts .................................................................................................................................. 34
3.3 Segmentaire neurovasculaire integraVe van de wand .............................................................................................. 35
3.4 Sympathische grensketen ......................................................................................................................................... 35
3.5 Adembewegingen ..................................................................................................................................................... 35
3.6 InnervaVe diafragma ................................................................................................................................................ 35
4. Onderdelen van de thorax .................................................................................................................................................. 36
4.1 Hart ........................................................................................................................................................................... 36
4.2 Thoraxwand .............................................................................................................................................................. 36
4.3 Apertura thoracalis superior ..................................................................................................................................... 37
4.4 Apertura thoracalis inferior - diafragma ................................................................................................................... 37
4.5 Longen ...................................................................................................................................................................... 37
4.6 MediasVnum............................................................................................................................................................. 39
Overzicht van structuren tov wervel en rib niveau’s ................................................................................................................ 40
Hoofd & Hals – Vander Poorten ............................................................................................................................................... 42
1
,2
,ABDOMEN - MONBALIU
1. ALGEMEEN
Topografische vlakken
• Coronaal / frontaal vlak: voor – achter
• Sagi1aal vlak: mediaal – lateraal
• Transversaal / horizontaal / axiaal vlak: boven – onder
Topografische regio’s
• Indeling in 4 kwadranten: Afgebakend door
o mediaan (midsagi1aal) vlak
o en trans-umbicaal (horizontaal) vlak (navel tot L3-L4)
o McBurney’s punt = Basis van de appendix
§ Gelegen op de laterale 1/3 van de lijn tussen SIAS en navel
§ PalpaKepijn bij appendiciKs
• Indeling in 9 regio’s: Afgebakend door
o mid-claviculaire lijnen
o Subcostaal vlak àTer hoogte van het transpylorisch vlak (L1) of rib X-LIII
o Intertuberculair vlak
§ Tuberculum iliacum: prominente laterale expansie van de crista iliaca
§ Niet te verwarren met SIAS of SIAI
3
,Ligging en begrenzing
• Abdomen = cilindrische holte tussen:
o Thorax (apertura thoracica inferior)
o Pelvis (apertura pelvis superior)
o Onderste ledematen
• Begrensd door:
o Diafragma
o Buikwand
• Bevat de abdominale (peritoneale) caviteit
o = inta- en retroperitoneale organen
o ConKnuïteit met pelvische caviteit
FuncRes
• Bescherming van de abdominale organen
• Bijdrage aan ademhaling
• Genereren van intra-abdominale druk, belangrijk voor:
o defecaKe
o micKe
o bevalling
Beenderige elementen
• Lumbale wervels (L1 – L5) en de tussenwervelschijven
• Bekken
• Thorax:
o processus xiphoideus
o margo costalis
o deels rib 11 en rib 12
Spieren en fascia/aponeurosen
• Anterior / ventraal
o m. rectus abdominis
• Lateraal
o m. obliquus externus abdominis
o m. obliquus internus abdominis
o m. transversus abdominis
• Posterior / dorsaal
o m. quadratus lumborum
o m. iliacus
o m. psoas major
Er bestaat conRnuïteit tussen de lagen van de buikwand.
à fascia & aponeurosis = conKnuïteit tussen ventrale/
laterale/ dorsale buikwand
2. DIAFRAGMA
= scheiding thorax en abdomen
= apertura thoracica inferior = apertura abdominalis superior
• Musculo-tendineuze structuur
• Spiervezels verlopen:
o boogvormig
o radiaal
o evenwijdig
4
, • HeeZ twee pijlers (crus) naar de lumbale wervelzuil (LWZ):
o Crus dextrum: tot L3
o Crus sinistrum: tot L2
• Centrum tendineum = centrale peesplaat
o bevat verschillende bloedvaten
• Staat in contact met de posterieure buikwand
Boogvormige ligamenten
• Lig. arcuatum medianum
o overspant de aorta
o doorgang voor aorta abdominalis
• Lig. arcuatum mediale
o loopt over m. psoas
• Lig. arcuatum laterale
o loopt over m. quadratus lumborum
Openingen in het diafragma (anterieur → posterieur)
• Foramen venae cavae (T8)
o vena cava inferior
o rechter n. phrenicus
• Hiatus oesophageus (T10)
o oesophagus
o n. vagus
o lymfevaten
o bloedvaten
• Hiatus aorRcus (T12)
o aorta
o ductus thoracicus
o v. azygos
• Extra doorgangen
o a. epigastrica superior
o n. splanchnicus major
o …
Uitval/ verlamming n. phrenicus à motorische innervaKe van het diafragma valt weg
• diafragma kan niet meer contraheren
• Tijdens inspiraKe:
o normaal: diafragma daalt (contracRe)
o bij verlamming: aangedane zijde wordt passief naar boven gezogen door negaKeve
thoraxdruk
→ paradoxale beweging
• Gevolg: verminderde venRlaRe en hoogstand van het hemidiafragma.
5
, 3. ABDOMINALE HOLTE
• Buikwand bekleed door fascia transversalis
• Peritoneum (buikvlies) bekleedt de abdominale holte
o Staat in verbinding met het mesenterium
o Verbindt:
§ visceraal peritoneum (rond organen)
§ pariëtaal peritoneum (buikwand)
o FuncKes:
§ “hangt” de organen op
§ bevat bloedvaten & zenuwen
o Bestaat uit:
§ ventraal mesenterium
§ dorsaal mesenterium
Ligging van organen t.o.v. peritoneum
• Intraperitoneaal
o organen liggen tussen pariëtaal en visceraal peritoneum
o lever, galblaas, milt, maag, dunne darm, dikke darm*
• Retroperitoneaal
o structuren achter het peritoneum
o pancreas, duodenum*, nieren, bijnieren, aorta abdominalis, vena cava inferior
• Extraperitoneaal
o onderverdeling:
§ preperitoneaal
§ retroperitoneaal
Peritoneale plooien
Omentum minus
• Gevormd door:
o lig. hepatoduodenale
o lig. hepatogastricum
Omentum majus
• Groot, dubbelbladig peritoneaal plooi
• Hangt als een “schort” naar beneden
vanaf de curvatura major van de maag en
het eerste deel van het duodenum
Bursa omentalis
• Bursa omentalis major
o grote peritoneale holte
• Bursa omentalis minor
o ruimte tussen:
§ omentum minus
§ retroperitoneum
Foramen omentale (van Winslow)
• Toegang tot de bursa omentalis
• Begrenzing:
o anterieur: vena porta
o posterieur: vena cava inferior
(retroperitoneaal)
6
Abdomen - Monbaliu ................................................................................................................................................................ 3
1. Algemeen ............................................................................................................................................................................. 3
2. Diafragma ............................................................................................................................................................................ 4
3. Abdominale holte ................................................................................................................................................................. 6
4. Abdominale organen .......................................................................................................................................................... 12
4.1 Lever (hepar) ............................................................................................................................................................ 12
4.2 Galblaas (vesica biliaris) ............................................................................................................................................ 14
4.3 Abdominale slokdarm (oesophagus) ........................................................................................................................ 14
4.4 Maag (gaster) ............................................................................................................................................................ 14
4.5 Duodenum (12-vingerige darm) ............................................................................................................................... 15
4.6 Pancreas ................................................................................................................................................................... 15
4.7 Milt (splen) ............................................................................................................................................................... 16
4.8 Jejunum – ileum ....................................................................................................................................................... 17
4.9 Colon (dikke darm) ................................................................................................................................................... 17
4.10 Canalis analis (anus) ................................................................................................................................................. 19
5. Bevloeiing gastro-intes=nale tractus.................................................................................................................................. 20
6. Bekken ................................................................................................................................................................................ 22
6.1 Pelvische organen ..................................................................................................................................................... 27
6.2 Lymfedrainage .......................................................................................................................................................... 29
Thorax – Rega ......................................................................................................................................................................... 31
1. algemene beschrijving........................................................................................................................................................ 31
2. Aangrenzende regio’s ......................................................................................................................................................... 32
2.1 Hoofd-hals ................................................................................................................................................................ 32
2.2 Abdomen .................................................................................................................................................................. 33
2.3 Borst (mamma) ......................................................................................................................................................... 33
2.4 Bovenste lidmaat ...................................................................................................................................................... 33
3. Specifieke kenmerken ......................................................................................................................................................... 34
3.1 Niveau T4-T5 ............................................................................................................................................................. 34
3.2 Veneuze drainage naar rechts .................................................................................................................................. 34
3.3 Segmentaire neurovasculaire integraVe van de wand .............................................................................................. 35
3.4 Sympathische grensketen ......................................................................................................................................... 35
3.5 Adembewegingen ..................................................................................................................................................... 35
3.6 InnervaVe diafragma ................................................................................................................................................ 35
4. Onderdelen van de thorax .................................................................................................................................................. 36
4.1 Hart ........................................................................................................................................................................... 36
4.2 Thoraxwand .............................................................................................................................................................. 36
4.3 Apertura thoracalis superior ..................................................................................................................................... 37
4.4 Apertura thoracalis inferior - diafragma ................................................................................................................... 37
4.5 Longen ...................................................................................................................................................................... 37
4.6 MediasVnum............................................................................................................................................................. 39
Overzicht van structuren tov wervel en rib niveau’s ................................................................................................................ 40
Hoofd & Hals – Vander Poorten ............................................................................................................................................... 42
1
,2
,ABDOMEN - MONBALIU
1. ALGEMEEN
Topografische vlakken
• Coronaal / frontaal vlak: voor – achter
• Sagi1aal vlak: mediaal – lateraal
• Transversaal / horizontaal / axiaal vlak: boven – onder
Topografische regio’s
• Indeling in 4 kwadranten: Afgebakend door
o mediaan (midsagi1aal) vlak
o en trans-umbicaal (horizontaal) vlak (navel tot L3-L4)
o McBurney’s punt = Basis van de appendix
§ Gelegen op de laterale 1/3 van de lijn tussen SIAS en navel
§ PalpaKepijn bij appendiciKs
• Indeling in 9 regio’s: Afgebakend door
o mid-claviculaire lijnen
o Subcostaal vlak àTer hoogte van het transpylorisch vlak (L1) of rib X-LIII
o Intertuberculair vlak
§ Tuberculum iliacum: prominente laterale expansie van de crista iliaca
§ Niet te verwarren met SIAS of SIAI
3
,Ligging en begrenzing
• Abdomen = cilindrische holte tussen:
o Thorax (apertura thoracica inferior)
o Pelvis (apertura pelvis superior)
o Onderste ledematen
• Begrensd door:
o Diafragma
o Buikwand
• Bevat de abdominale (peritoneale) caviteit
o = inta- en retroperitoneale organen
o ConKnuïteit met pelvische caviteit
FuncRes
• Bescherming van de abdominale organen
• Bijdrage aan ademhaling
• Genereren van intra-abdominale druk, belangrijk voor:
o defecaKe
o micKe
o bevalling
Beenderige elementen
• Lumbale wervels (L1 – L5) en de tussenwervelschijven
• Bekken
• Thorax:
o processus xiphoideus
o margo costalis
o deels rib 11 en rib 12
Spieren en fascia/aponeurosen
• Anterior / ventraal
o m. rectus abdominis
• Lateraal
o m. obliquus externus abdominis
o m. obliquus internus abdominis
o m. transversus abdominis
• Posterior / dorsaal
o m. quadratus lumborum
o m. iliacus
o m. psoas major
Er bestaat conRnuïteit tussen de lagen van de buikwand.
à fascia & aponeurosis = conKnuïteit tussen ventrale/
laterale/ dorsale buikwand
2. DIAFRAGMA
= scheiding thorax en abdomen
= apertura thoracica inferior = apertura abdominalis superior
• Musculo-tendineuze structuur
• Spiervezels verlopen:
o boogvormig
o radiaal
o evenwijdig
4
, • HeeZ twee pijlers (crus) naar de lumbale wervelzuil (LWZ):
o Crus dextrum: tot L3
o Crus sinistrum: tot L2
• Centrum tendineum = centrale peesplaat
o bevat verschillende bloedvaten
• Staat in contact met de posterieure buikwand
Boogvormige ligamenten
• Lig. arcuatum medianum
o overspant de aorta
o doorgang voor aorta abdominalis
• Lig. arcuatum mediale
o loopt over m. psoas
• Lig. arcuatum laterale
o loopt over m. quadratus lumborum
Openingen in het diafragma (anterieur → posterieur)
• Foramen venae cavae (T8)
o vena cava inferior
o rechter n. phrenicus
• Hiatus oesophageus (T10)
o oesophagus
o n. vagus
o lymfevaten
o bloedvaten
• Hiatus aorRcus (T12)
o aorta
o ductus thoracicus
o v. azygos
• Extra doorgangen
o a. epigastrica superior
o n. splanchnicus major
o …
Uitval/ verlamming n. phrenicus à motorische innervaKe van het diafragma valt weg
• diafragma kan niet meer contraheren
• Tijdens inspiraKe:
o normaal: diafragma daalt (contracRe)
o bij verlamming: aangedane zijde wordt passief naar boven gezogen door negaKeve
thoraxdruk
→ paradoxale beweging
• Gevolg: verminderde venRlaRe en hoogstand van het hemidiafragma.
5
, 3. ABDOMINALE HOLTE
• Buikwand bekleed door fascia transversalis
• Peritoneum (buikvlies) bekleedt de abdominale holte
o Staat in verbinding met het mesenterium
o Verbindt:
§ visceraal peritoneum (rond organen)
§ pariëtaal peritoneum (buikwand)
o FuncKes:
§ “hangt” de organen op
§ bevat bloedvaten & zenuwen
o Bestaat uit:
§ ventraal mesenterium
§ dorsaal mesenterium
Ligging van organen t.o.v. peritoneum
• Intraperitoneaal
o organen liggen tussen pariëtaal en visceraal peritoneum
o lever, galblaas, milt, maag, dunne darm, dikke darm*
• Retroperitoneaal
o structuren achter het peritoneum
o pancreas, duodenum*, nieren, bijnieren, aorta abdominalis, vena cava inferior
• Extraperitoneaal
o onderverdeling:
§ preperitoneaal
§ retroperitoneaal
Peritoneale plooien
Omentum minus
• Gevormd door:
o lig. hepatoduodenale
o lig. hepatogastricum
Omentum majus
• Groot, dubbelbladig peritoneaal plooi
• Hangt als een “schort” naar beneden
vanaf de curvatura major van de maag en
het eerste deel van het duodenum
Bursa omentalis
• Bursa omentalis major
o grote peritoneale holte
• Bursa omentalis minor
o ruimte tussen:
§ omentum minus
§ retroperitoneum
Foramen omentale (van Winslow)
• Toegang tot de bursa omentalis
• Begrenzing:
o anterieur: vena porta
o posterieur: vena cava inferior
(retroperitoneaal)
6
