Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Preview 4 out of 93 pages
Summary

Samenvatting Registratierechten en successierechten | Prof. dr. Michel Maus| VUB | 2025/2026 ( + WPO's)

Document preview thumbnail
Preview 4 out of 93 pages

Deze studie-aantekeningen behandelen het vakgebied Registratierechten en Successierechten aan de VUB, onder leiding van Prof. Michel Maus. De documenten bevatten alle slides + mijn eigen notities bij alle lessen. Alsook de WPO's werden verwerkt in verband met de vragen die de prof kan stellen.

Content preview

Registratierechten en successierechten
Professor Michel Maus




1

, SUCCESSIERECHTEN

Hoofdstuk 1. Belang van successierechten
Belasting die je moet betalen als er geërfd wordt: vermogen gaat over van ene naar andere vermogen door
overlijden. Een stukje ervan moet naar OH gaan.
– Staat onder druk: draagvlak is aan het afkalven. Oudste belasting in ons fiscaal systeem: financieel doel
(centen in schatkist) en andere doel is herverdelen (zorgen dat financiële macht niet teveel
geconcentreerd bleef bij dezelfde families en instituten
– Meer maatschappelijk verzet tegen belasting want herverdelend karakter is overgenomen door andere
belastingen, in bijzonder de IB. Het belast dus vermogen dat verschillende keren ervoor ook al belast is
geweest: registratierechten, beurstaksen, BTW,…: cascade belastingen zorgt voor kritiek.

Afdeling 1. Belang
Successierechten zijn een van de oudste belastingen in ons fiscaal stelsel

Deze vorm van belastingen blijven tot op de dag van vandaag een onderdeel van ons fiscaal systeem, maar
successierechten staan onder druk:
 Meer en meer (IR) als onrechtvaardig aanzien omdat ze een fiscale slotsom zijn van een leven lang
belasting betalen
 Aanzien als onrechtvaardig omdat vermogens- en successieplanning ertoe leidt dat vermogens aan SR
ontsnappen
= het is ook een IR probleem

Draagvlak verdwijnt dus door de cascade van belastingen; andere persoon moet het betalen dan diegene die
vermogen heeft opgebouwd. Verzet is er ook omdat het rechtvaardig is in essentie (herverdelend), maar
onrechtvaardig in toepassing: successieplanners zorgen ervoor dat vermogens ontsnappen aan erfbelasting.
Vaststelling is dat grotere vermogens quasi geen erfbelasting ondergaan omdat tijdens het leven reeds wordt
overgezet naar volgende generatie. Er zijn al verschillende schandalen in de pers hierover geweest.

Wat betekent erfbelasting budgettair? Het is een regionale belasting: wat doet het voor de Vlaamse, Brusselse
en Waalse erfbelasting?
– Discussie rond belang: sociale media: men wil het afschaffen: dus hun inkomsten zal dalen met zoveel
op globaal budget van 5 à 6 miljard. Het is dus niet evident. Het zou wel kunnen; Vlaams gewest kan
het niet afschaffen (zie infra) maar kan tarief wel op 0% zetten. Oplossing: studiegeld optrekken zoals
in Amerikaanse universiteiten. Maar willen we dat? Het is een politieke/maatschappelijke keuze! In
enkele lidstaten zijn successierechten al afgeschaft, maar wel budgettaire consequentie!
– Voor gewesten is het belangrijke belasting naar opbrengsten toe!

SR in internationaal perspectief: zie EU- en OESO-rapport
 SR afgeschaft in 10 EU-landen
 België: Schenk- en Erfbelasting hoogste aandeel in EU en tweede hoogste in OESO
- Wel reeds afgeschaft in 10 EU-landen: Cyprus, Estland, Litouwen, Malta, Oostenrijk, Portugal,
Roemenië, Slowakije, Tsjechië, Zweden. Maar kanttekening: Portugal: OG: geen erfbelasting meer voor,
maar je moet er wel een zegelrecht (soort registratierecht) voor betalen
 EU landen kennen vaak grote vrijstellingen voor echtgenoot en kinderen:




2

, – 17 andere landen die wel nog erfbelasting heffen, maar waar vaak grote vrijstellingen zijn. De
bedragen zijn allemaal belastingvrije sommen. Zorgt voor het drukken van de belastingdruk.

Sector van vermogens- en successieplanners is belangrijk geworden de laatste 25j. Sector zorgt ervoor dat vermogende
families hun belastingdruk verlagen. De sector wil niet per se dat het wordt afgeschaft want dan hebben zij geen werk meer.
Gebaseerd op groot principe: schenken is voordeliger dan erven; dan was vroeger niet het geval. Schenkingsrechten en
erfbelasting waren dezelfde. Budgettair binnen nadenken: schenkingsrechten verlagen tov erven, mensen aansporen om te
schenken zodat er sneller centen in de schatkist terecht kwamen. Inkomsten in hogere schijven zijn relatief beperkt,
keerzijde is dat je stijging hebt op inkomsten in shenkingsrechten.

Hoofdstuk 2. Kenmerken en toepassingsgebied
§1. Overgang van vermogen “door” overlijden
Algemene regel: SR treffen de overgang van vermogen ‘door het overlijden’ van NP
 Iemand overlijdt, dan treden er rechtsgevolgen in actie. Één ervan is dat het vermogen overgaat:
testamentaire of contractuele devolutie
 Er is niet steeds bewijs van overlijden zijn om erfrecht van toepassing te laten zijn. Langdurige
afwezigheid kan voldoende zijn om persoon als overleden te beschouwen en dus toch erfbelasting te
laten toepassen = ‘verklaring van afwezigheid’ wordt met overlijden gelijkgesteld (rt. 118 e.v. BW)

Uitzondering: soms wordt ook de overgang van vermogen ‘n.a.v. het overlijden’ van een NP in de SR belast
 Heeft te maken met contractuele bepalingen: HC of levensverzekering dat zorgt dat vermogen
aangroeit n.a.v. overlijden: valt buiten successierechten in principe, maar wetgever heeft vele
fictiebepalingen in het leven geroepen. Dit zorgt ervoor dat dit ook mee belast wordt.
 BV: handgift van RG wordt met een legaat gelijk gesteld indien de schenker binnen de 5J overlijdt (art.
7 WSucc - 2.7.1.0.5. VCF): geen deel vermogen erflater wanneer die sterft dus geen overgang
vermogen, maar door fictiebepaling: handgiften die dateren van 5j voor overlijden is toch een
belastbare grondslag om SR op te heffen (verdachte periode van 5j).

§2 Indirecte belasting
SR belasten één enkel belastbaar feit: de overgang van vermogen door het overlijden NP ten gevolge van:
 Wettelijke devolutie: art. 718 e.v. BW
 Testament: art. 967 BW
 Contractuele erfstelling: art. 1081 e.v. BW
 Fictiebepalingen: art. 4-14 WSucc – 2.7.1.0.3 VCF

Dossier waar 7 erfgenamen een bouwgrond hebben geërfd voor waarde 800.000 EUR. Moet worden belast o.b.v. waarde
datum overlijden. Aangifte wordt ingediend en erfbelasting wordt betaald. 1 maand later maakt VL-GEW nieuwe
overstromingsplannen bekend: plots hyper overstromingsgevoelig gebied: waarde daalt naar 60.000 EUR. Dus ongeacht wat
er daarna gebeurt in positieve of negatieve zin maakt niet uit.

De materiële belastingschuld ontstaat derhalve op de datum van het overlijden van de erflater
 In beginsel worden alleen vermogensbestanddelen belast die op dat moment in het vermogen zitten
 Uitzonderingen zijn mogelijk vb. art. 7 WSucc – 2.7.1.0.5 VCF

SR stricto sensu:
 Van toepassing bij het overlijden van rijksinwoners (art. 1, 1° Wsucc – 2.7.1.0.3 VCF)
 Zie standpunt 15123 Vlabel over begrip rijksinwoner
 Rijksinwoner: persoon die woonplaats of zetel van vermogen in 1 van de drie gewesten heeft
gevestigd. Al woon je niet feitelijk in 1 van de drie GEW, dan nog kunnen die SR van toepassing
zijn als zetel van vermogen (centrum van economische belangen) in 1 van de drie gewesten is
gevestigd. Dit is de aanknopingsfactor strictu sensu.

 Wereldwijd patrimonium wordt belast (art. 15 Wsucc – 2.7.3.2.1 VCF) = ‘netto actief’
 Aftrek van bepaalde kosten is mogelijk (art. 16 en 17 WSucc - 2.7.3.2.7 en 2.7.5.0.4 VCF)

Het recht van overgang bij overlijden:
 Van toepassing op het overlijden van niet-rijksinwoners (art. 1, 2° Wsucc - 2.7.1.0.3 VCF)


3

, – Niet-rijksinwoner: heeft in 1 van de drie gewesten OG
– Op waarde van deze OG wordt belasting dan toegepast

 Enkel OG in België gelegen worden belast (art. 18 Wsucc – 2.7.3.2.2 VCF)
 Dit kan enkel door een voorwaardelijke lastenaftrek
– Oorspronkelijk was er hier geen kostenaftrek voorzien. Bv.: De Haan aan zee hebben veel
Duitse rijkinwoners een tweede verblijf: fiscale woonplaats in Duitsland: recht van overgang
bij overlijden moet betaald worden aan Vlaams Gewest. Stel hier rust nog een lening op
leningslast kon vroeger niet verrekend worden met waarde OG. Discussie heeft geleid tot
arrest Echokamp HvJ: feit dat er geen aftrekmogelijkheden zijn, gaat in tegen vrij verkeer van
kapitaal. Brussel en Vlaanderen heeft kostenaftrek mogelijk gemaakt voor kosten gerelateerd
aan OG (enkel voor inwoners van EER). In Wallonië is het voor elke wereldburger hetzelfde.
– Stel dat er een AM-inwoner in Knokke een tweede verblijf heeft: geen belastingaftrek.
 Eckelkamp HvJ 11/9/2008: schending vrij verkeer kapitaal indien aftrek enkel geldt voor SR
stricto sensu
– VlL: art. 2.7.3.4.1 VCF – BXL: art. 27 lid 2 WSucc. = enkel voor niet-rijksinwoners
uit de EER
– WL: Art. 27bis Wsucc = voor elke niet rijksinwoner

SR is belasting op wereldvermogen en recht van overgang bij overlijden is belasting op OG: probleem van dubbele belasting.
BE belast wereldvermogen en stel OG liggen in ander land en die hebben recht van overgang bij overlijden: dan heb je prijs

Probleem dubbele belasting in SR: dubbele belasting is principieel toegelaten.
 Soms oplossingen voor dubbele belasting, soms niet. Op vlak van IB zijn er wel veel DB-verdragen
 Voor successierechten is er niets geregeld. Heeft geleid tot mijlpaalarrest HvJ Block
– HvJ 12/02/2009: Dubbele erfbelasting is geen schending van het vrij verkeer van kapitaal
– Conclusie adviseur generaal: geen schending, maar combinatie verschillende belastingen
kunnen probleem vormen wat betreft recht van eigendom

Uitzonderingen:
1° Dubbelbelastingverdragen: met Zweden (28/02/1958) en Frankrijk (20/01/1959), er is eigenlijk maar één
want Zweden heeft SR afgeschaft

2° Eenzijdige maatregelen: art. 1ter BFW: 2e interne maatregel: ook een probleem. Met regionalisering is
wetboekverhaal ook uit elkaar getrokken. BXL en WL werken verder met oorspronkelijke teksten SR, VL niet
meer.
 Gewesten moeten DB vermijden
 Discussie: echtpaar baatte horecazaak uit in Brugge en verkochten als 50’ers zaak verkocht en
vertrokken naar Canarische eilanden om B&B uit te baten. Ze hebben zich daar ook laten domicilieren:
Spaans rijksinwoner. 6M later sterft vader van echtgenote die in BE woont. Rijksinwonerschap VL-
Gewest dus Vlaams systeem van erfbelasting treedt in werking. Erfgenamen van die persoon moeten
erfbelasting betalen ongeacht hun nationaliteit/woonplaats. Spaanse dame moet VL-erfbelasting
betalen op vermogen overleden papa. Spaanse wetgever bekijkt dit anders! Aanknopingsfactor in VL is
laatste woonplaats erflater en in Spanje woonplaats erfgenaam = DB! Art. 1ter stelt dat je DB moet
vermijden en dat doe je nu niet. Vlabel heeft gesteld dat dit artikel enkel van toepassing is in relatie
tussen gewesten onderling en niet tussen verschillende landen.
 Uitoefening fiscale bevoegdheden GEW als bedoeld in deze wet gebeurt met naleving van … en de
volgende principes: 2° de vermijding van dubbele belasting
 Art. 17 WSucc – 2.7.5.0.4 VCF: Belasting betaald op RG/OG in buitenland is verrekenbaar met SR =
belastingvermindering
– GWH 3/6/2021: beperking verrekenbaarheid van de buitenlandse belasting tot OG en niet tot
RG is discriminatie. Het was oorspronkelijk enkel het geval voor OG. GWH kwam tussen want
‘discriminatie’ = wetgeving is nu aangepast. Buitenlandse belasting op wereldwijd vermogen
in ander land dan BE, kan je rechtstreekse verrekenen met onze regionale erfbelastingen.

§3 Geregionaliseerde belasting
SR eerst federale belastingen: thans zijn SR gedeeltelijk oneigenlijke regionale belastingen.

4

Document information

Study
Uploaded on
May 16, 2026
Number of pages
93
Written in
2025/2026
Type
Summary
$27.70

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Seller avatar
Reputation scores are based on the amount of documents a seller has sold for a fee and the reviews they have received for those documents. There are three levels: Bronze, Silver and Gold. The better the reputation, the more your can rely on the quality of the sellers work.
Sold
34
Followers
1
Items
7
Last sold
2 days ago


Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions