Verbintenissenrecht: voorwaarden om aan te toetsen – 1BA Rechten KU Leuven 2020-2021
SE = schuldeiser; SA = schuldenaar; OK = overeenkomst
Geldige totstandkoming van een overeenkomst (art. 1108 BW)
1. Toestemming
2. Handelingsbekwaamheid
3. Geoorloofd voorwerp
4. Geoorloofde zaak
Rechtsmisbruik
Generiek criterium
1. Recht uitoefenen op wijze die grenzen van normale uitoefening door bonus pater
familias in dezelfde omstandigheden te buiten gaat
Bijzondere criteria
2. Handelen met schadelijk oogmerk
3. Handelen zonder voldoende belang
4. Proportionaliteitscriterium: gediende belang niet in verhouding met geschade belang
Sanctie: matiging tot redelijke uitvoering met evt. aanvullende schadevergoeding
Geldige wilsovereenstemming
1. Uiting door minstens 2 personen van hun wil
2. Volwaardige wil
3. Beoogt ontstaan van rechtsgevolgen (eens over essentiële en substantiële elementen)
4. Gericht tot partij met wie men wenst te contracteren
Dwaling (art. 1110 BW)
1. Op ogenblik van contractsluiting
2. Essentiële of substantiële dwaling (over zelfstandigheid van de zaak)
3. Verschoonbaarheidsvereiste: had bonus pater familias ook gedwaald?
4. Bewezen
Sanctie: relatieve nietigheid met evt. schadevergoeding indien precontractuele fout
1
, Bedrog (art. 1116 BW)
1. Materieel element: kunstgrepen of listen
2. Gaat uit van de medecontractant
3. Moreel element: bewust
4. Doorslaggevend voor sluiten van de overeenkomst
Sanctie:
• Hoofdbedrog: relatieve nietigheid met evt. schadevergoeding indien precontractuele
fout
• Incidenteel bedrog: schadevergoeding o.b.v. art. 1382 BW (culpa in contrahendo)
Geweld (art. 1111-1115 BW)
1. Dadelijke vrees voor een aanzienlijk kwaad
a. Objectief: indruk op redelijk vooruitziend persoon
b. Subjectief: in dezelfde concrete omstandigheden
2. Doorslaggevend voor contractsluiting
3. Onrechtmatig en ongeoorloofd
Sanctie: relatieve nietigheid met evt. schadevergoeding indien precontractuele fout
Gekwalificeerde benadeling (Cassatie 09/11/2012)
1. Manifeste wanverhouding tussen wederzijds bedongen prestaties
2. Misbruik van concrete omstandigheden van inferioriteit
3. Oorzakelijk verband tussen misbruik en wanverhouding
4. Doorslaggevend voor contractsluiting
Sanctie: schadevergoeding o.b.v. art. 1382 BW (culpa in contrahendo)
Geldig voorwerp
1. Voorwerp bestaat of moet kunnen bestaan
2. Zaak die in de handel is
3. Bepaald of bepaalbaar
4. Geoorloofd
Sanctie: absolute nietigheid (strijdig met openbare orde of goede zeden) of relatieve
nietigheid (strijdig met dwingend recht)
2
SE = schuldeiser; SA = schuldenaar; OK = overeenkomst
Geldige totstandkoming van een overeenkomst (art. 1108 BW)
1. Toestemming
2. Handelingsbekwaamheid
3. Geoorloofd voorwerp
4. Geoorloofde zaak
Rechtsmisbruik
Generiek criterium
1. Recht uitoefenen op wijze die grenzen van normale uitoefening door bonus pater
familias in dezelfde omstandigheden te buiten gaat
Bijzondere criteria
2. Handelen met schadelijk oogmerk
3. Handelen zonder voldoende belang
4. Proportionaliteitscriterium: gediende belang niet in verhouding met geschade belang
Sanctie: matiging tot redelijke uitvoering met evt. aanvullende schadevergoeding
Geldige wilsovereenstemming
1. Uiting door minstens 2 personen van hun wil
2. Volwaardige wil
3. Beoogt ontstaan van rechtsgevolgen (eens over essentiële en substantiële elementen)
4. Gericht tot partij met wie men wenst te contracteren
Dwaling (art. 1110 BW)
1. Op ogenblik van contractsluiting
2. Essentiële of substantiële dwaling (over zelfstandigheid van de zaak)
3. Verschoonbaarheidsvereiste: had bonus pater familias ook gedwaald?
4. Bewezen
Sanctie: relatieve nietigheid met evt. schadevergoeding indien precontractuele fout
1
, Bedrog (art. 1116 BW)
1. Materieel element: kunstgrepen of listen
2. Gaat uit van de medecontractant
3. Moreel element: bewust
4. Doorslaggevend voor sluiten van de overeenkomst
Sanctie:
• Hoofdbedrog: relatieve nietigheid met evt. schadevergoeding indien precontractuele
fout
• Incidenteel bedrog: schadevergoeding o.b.v. art. 1382 BW (culpa in contrahendo)
Geweld (art. 1111-1115 BW)
1. Dadelijke vrees voor een aanzienlijk kwaad
a. Objectief: indruk op redelijk vooruitziend persoon
b. Subjectief: in dezelfde concrete omstandigheden
2. Doorslaggevend voor contractsluiting
3. Onrechtmatig en ongeoorloofd
Sanctie: relatieve nietigheid met evt. schadevergoeding indien precontractuele fout
Gekwalificeerde benadeling (Cassatie 09/11/2012)
1. Manifeste wanverhouding tussen wederzijds bedongen prestaties
2. Misbruik van concrete omstandigheden van inferioriteit
3. Oorzakelijk verband tussen misbruik en wanverhouding
4. Doorslaggevend voor contractsluiting
Sanctie: schadevergoeding o.b.v. art. 1382 BW (culpa in contrahendo)
Geldig voorwerp
1. Voorwerp bestaat of moet kunnen bestaan
2. Zaak die in de handel is
3. Bepaald of bepaalbaar
4. Geoorloofd
Sanctie: absolute nietigheid (strijdig met openbare orde of goede zeden) of relatieve
nietigheid (strijdig met dwingend recht)
2
