Nota’s ontwikkelingspsychologie (HD)
ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
HOOFDSTUK 1: Geschiedenis, theorie en onderzoeksstrategieën 4
1. Definiëring ontwikkelingspsychologie 4
2. Structurele kenmerken ontwikkelingspsychologie 8
- Con'nue vs discon'nue 8
- Verloop vs meerdere verlopen 10
- Erfelijkheid vs milieu 11
- Levensloopperspec'ef 13
3. Ontwikkelingspsychologische theorieën 18
- Mensbeelden 18
- Wetenschappelijke voorvaders 19
- Klassieke theorieën 22
- Recente theorieën 37
- Vergelijking theorieën 45
4. Methodologie van ontwikkelingspsychologisch onderzoek 46
- Onderzoeksmethoden 46
- Onderzoeksdesigns 50
HOOFDSTUK 2: Baby- en peuterEjd 60
1. Fysieke ontwikkeling 60
- Lichaamsgroei 60
- Ontwikkeling van de hersenen 62
- Leervermogen 67
- Motorische ontwikkeling 69
- Zintuigelijke ontwikkeling 74
2. CogniGeve ontwikkeling 81
- Theorie van Piaget 81
- Informa'everwerkingstheorie 94
- Sociale context van cogni'eve ontwikkeling 97
- Verschillen in mentale vaardigheden 98
- Taalontwikkeling 100
3. Sociaal-emoGonele ontwikkeling 107
- Theorie van Erikson 107
- Ontwikkeling emo'es 108
- Ontwikkeling temperament 114
- Ontwikkeling gehechtheid 119
- Ontwikkeling het zelf 129
1
,Nota’s ontwikkelingspsychologie (HD)
HOOFDSTUK 3: Vroege kinderEjd 132
1. Fysieke ontwikkeling 132
- Lichaamsgroei 131
- Motorische ontwikkeling 133
2. CogniGeve ontwikkeling 135
- Piaget 135
- Socio-culturele theorie 144
- Informa'e-verwerkingstheorie 146
- Taalontwikkeling 150
3. Sociaal-emoGonele ontwikkeling 153
- Erikson 153
- Zichzelf begrijpen 154
- Emo'onele ontwikkeling 155
- Rela'e met peers 159
- Vroege morele ontwikkeling 162
- Genderrollen 168
HOOFDSTUK 4: KinderEjd 171
1. Fysieke ontwikkeling 171
- Lichaamsgroei 171
- Motorische ontwikkeling 173
2. CogniGeve ontwikkeling 174
- Piaget 174
- Informa'e-verwerkingstheorie 179
- Taalontwikkeling 183
3. Sociaal-emoGonele ontwikkeling 185
- Erikson: vlijt <-> inferioriteit 185
- ZelYegrip en zelfwaarde 186
- Emo'onele ontwikkeling 193
- Morele ontwikkeling 194
- Rela'es met leeZijdsgenoten 196
2
,Nota’s ontwikkelingspsychologie (HD)
HOOFDSTUK 5: AdolescenEe 199
1. Visies op adolescenGe 199
2. Fysieke ontwikkeling 201
- Hormonale veranderingen 201
- Lichamelijke groei 203
- Seksuele rijping 206
- Individuele verschillen in puberteit 208
- Psychologische impact van verandering 209
3. CogniGeve ontwikkeling 212
- Piaget: formeel-opera'oneel denken 212
- Informa'everwerkingstheorie 213
- Gevolgen van cogni'eve veranderingen 214
4. Social-emoGonele ontwikkeling 215
- Iden'teitsvorming 215
- Zichzelf begrijpen: zelfconcept en zelfwaardering 219
- Morele ontwikkeling 220
- Vriendschap en rela'es met peers 225
HOOFDSTUK 6: Volwassenheid 230
1. Sociaal-emoGonele ontwikkeling vroege volwassenheid 230
- Opkomende volwassenheid 230
- Erikson: in'miteit vs isolement 233
- Andere theorieën over psychosociale ontwikkeling 235
- Sociale klok 238
- In'eme rela'es 239
- Levenscyclus van het gezin 244
2. Sociaal-emoGonele ontwikkeling midden volwassenheid 245
- Erikson: genera'viteit vs stagna'e 245
- Andere theorieën over psychosociale ontwikkeling 247
- Stabiliteit en verandering in zelfconcept en persoonlijkheid 251
3. Sociaal-emoGonele ontwikkeling late volwassenheid 254
- Erikson: ego-integriteit vs wanhoop 254
- Andere theorieën over psychosociale ontwikkeling 256
- Zelfconcept 259
- Een veranderende sociale wereld 259
3
, Nota’s ontwikkelingspsychologie (HD)
HOOFDSTUK 1: Geschiedenis, theorie en
onderzoeksstrategieën
= kernvragen: kenmerkend voor ontwikkelingspsychologie
- Hoe kunnen we ontwikkelingspsychologische theorieën met elkaar vergelijken?
- Welke zijn de belangrijkste klassieke en meer hedendaagse ontwikkelingstheorieën?
- Welke methodes worden er gehanteerd om ontwikkelingspsychologische processen
te bestuderen?
1. Definiëring ontwikkelingspsychologie
= de ontwikkelingspsychologie is een brede wetenschappelijke discipline
3 principes
- Wetenschappelijk (1)
= Een wetenschap die stabiliteit en verandering van gedrag wil begrijpen over de levensloop
o In verschillende domeinen: fysiek, cogni'ef, emo'oneel, en sociaal
o Met interesse voor beïnvloedende factoren voor ontwikkeling
- Toegepast (2)
= heeZ belang voor de prak'jk
- Interdisciplinair / mul=-disciplinair (3)
= ontwikkelt zich door gecombineerde inspanningen uit vele wetenschappen
ð WE KIJKEN VAN MICRO NAAR MACRO CONTEXT VAN MENSEN OM TE BEGRIJPEN HOE
DE ONTWIKKELING PLAATSVINDT
ð Vb 1: medische wetenschappen, gene4cin neurofysiologen
ð Vb 2: historici & sociologen om de macro context waarin we ontwikkelen begrijpen
ILLUSTRATIE 1:
= onderzoek over de mindset die mensen hebben over de
presta'es die ze neerzegen in het leven
ð Er zijn hier veel debagen rond (kamp 1 & kamp 2)
KAMP 1: Sommigen zeggen dat de presta'es die je levert bijna
uniek in func'e zijn van aangeboren talent (zeker op fysiek
vlak)
ð Gaat dan vooral over uitzonderlijke casussen
o Vb 1: loper Bont
o Vb 2: wonderkind Laurant (hoogbegaafd)
4
ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
HOOFDSTUK 1: Geschiedenis, theorie en onderzoeksstrategieën 4
1. Definiëring ontwikkelingspsychologie 4
2. Structurele kenmerken ontwikkelingspsychologie 8
- Con'nue vs discon'nue 8
- Verloop vs meerdere verlopen 10
- Erfelijkheid vs milieu 11
- Levensloopperspec'ef 13
3. Ontwikkelingspsychologische theorieën 18
- Mensbeelden 18
- Wetenschappelijke voorvaders 19
- Klassieke theorieën 22
- Recente theorieën 37
- Vergelijking theorieën 45
4. Methodologie van ontwikkelingspsychologisch onderzoek 46
- Onderzoeksmethoden 46
- Onderzoeksdesigns 50
HOOFDSTUK 2: Baby- en peuterEjd 60
1. Fysieke ontwikkeling 60
- Lichaamsgroei 60
- Ontwikkeling van de hersenen 62
- Leervermogen 67
- Motorische ontwikkeling 69
- Zintuigelijke ontwikkeling 74
2. CogniGeve ontwikkeling 81
- Theorie van Piaget 81
- Informa'everwerkingstheorie 94
- Sociale context van cogni'eve ontwikkeling 97
- Verschillen in mentale vaardigheden 98
- Taalontwikkeling 100
3. Sociaal-emoGonele ontwikkeling 107
- Theorie van Erikson 107
- Ontwikkeling emo'es 108
- Ontwikkeling temperament 114
- Ontwikkeling gehechtheid 119
- Ontwikkeling het zelf 129
1
,Nota’s ontwikkelingspsychologie (HD)
HOOFDSTUK 3: Vroege kinderEjd 132
1. Fysieke ontwikkeling 132
- Lichaamsgroei 131
- Motorische ontwikkeling 133
2. CogniGeve ontwikkeling 135
- Piaget 135
- Socio-culturele theorie 144
- Informa'e-verwerkingstheorie 146
- Taalontwikkeling 150
3. Sociaal-emoGonele ontwikkeling 153
- Erikson 153
- Zichzelf begrijpen 154
- Emo'onele ontwikkeling 155
- Rela'e met peers 159
- Vroege morele ontwikkeling 162
- Genderrollen 168
HOOFDSTUK 4: KinderEjd 171
1. Fysieke ontwikkeling 171
- Lichaamsgroei 171
- Motorische ontwikkeling 173
2. CogniGeve ontwikkeling 174
- Piaget 174
- Informa'e-verwerkingstheorie 179
- Taalontwikkeling 183
3. Sociaal-emoGonele ontwikkeling 185
- Erikson: vlijt <-> inferioriteit 185
- ZelYegrip en zelfwaarde 186
- Emo'onele ontwikkeling 193
- Morele ontwikkeling 194
- Rela'es met leeZijdsgenoten 196
2
,Nota’s ontwikkelingspsychologie (HD)
HOOFDSTUK 5: AdolescenEe 199
1. Visies op adolescenGe 199
2. Fysieke ontwikkeling 201
- Hormonale veranderingen 201
- Lichamelijke groei 203
- Seksuele rijping 206
- Individuele verschillen in puberteit 208
- Psychologische impact van verandering 209
3. CogniGeve ontwikkeling 212
- Piaget: formeel-opera'oneel denken 212
- Informa'everwerkingstheorie 213
- Gevolgen van cogni'eve veranderingen 214
4. Social-emoGonele ontwikkeling 215
- Iden'teitsvorming 215
- Zichzelf begrijpen: zelfconcept en zelfwaardering 219
- Morele ontwikkeling 220
- Vriendschap en rela'es met peers 225
HOOFDSTUK 6: Volwassenheid 230
1. Sociaal-emoGonele ontwikkeling vroege volwassenheid 230
- Opkomende volwassenheid 230
- Erikson: in'miteit vs isolement 233
- Andere theorieën over psychosociale ontwikkeling 235
- Sociale klok 238
- In'eme rela'es 239
- Levenscyclus van het gezin 244
2. Sociaal-emoGonele ontwikkeling midden volwassenheid 245
- Erikson: genera'viteit vs stagna'e 245
- Andere theorieën over psychosociale ontwikkeling 247
- Stabiliteit en verandering in zelfconcept en persoonlijkheid 251
3. Sociaal-emoGonele ontwikkeling late volwassenheid 254
- Erikson: ego-integriteit vs wanhoop 254
- Andere theorieën over psychosociale ontwikkeling 256
- Zelfconcept 259
- Een veranderende sociale wereld 259
3
, Nota’s ontwikkelingspsychologie (HD)
HOOFDSTUK 1: Geschiedenis, theorie en
onderzoeksstrategieën
= kernvragen: kenmerkend voor ontwikkelingspsychologie
- Hoe kunnen we ontwikkelingspsychologische theorieën met elkaar vergelijken?
- Welke zijn de belangrijkste klassieke en meer hedendaagse ontwikkelingstheorieën?
- Welke methodes worden er gehanteerd om ontwikkelingspsychologische processen
te bestuderen?
1. Definiëring ontwikkelingspsychologie
= de ontwikkelingspsychologie is een brede wetenschappelijke discipline
3 principes
- Wetenschappelijk (1)
= Een wetenschap die stabiliteit en verandering van gedrag wil begrijpen over de levensloop
o In verschillende domeinen: fysiek, cogni'ef, emo'oneel, en sociaal
o Met interesse voor beïnvloedende factoren voor ontwikkeling
- Toegepast (2)
= heeZ belang voor de prak'jk
- Interdisciplinair / mul=-disciplinair (3)
= ontwikkelt zich door gecombineerde inspanningen uit vele wetenschappen
ð WE KIJKEN VAN MICRO NAAR MACRO CONTEXT VAN MENSEN OM TE BEGRIJPEN HOE
DE ONTWIKKELING PLAATSVINDT
ð Vb 1: medische wetenschappen, gene4cin neurofysiologen
ð Vb 2: historici & sociologen om de macro context waarin we ontwikkelen begrijpen
ILLUSTRATIE 1:
= onderzoek over de mindset die mensen hebben over de
presta'es die ze neerzegen in het leven
ð Er zijn hier veel debagen rond (kamp 1 & kamp 2)
KAMP 1: Sommigen zeggen dat de presta'es die je levert bijna
uniek in func'e zijn van aangeboren talent (zeker op fysiek
vlak)
ð Gaat dan vooral over uitzonderlijke casussen
o Vb 1: loper Bont
o Vb 2: wonderkind Laurant (hoogbegaafd)
4
