JEUGDRECHT
HF 1. JEUGDRECHT: EEN VLAG DIE MEERDERE LADINGEN KAN DEKKEN
In ruime zin = algemeen jeugdrecht → recht mbt alle minderjarigen
In strikte zin = bijzonder jeugdrecht
➔ Recht mbt minderjarigen in moeilijkheden = jeugdhulprecht (verontrustende situaties +
andere minderjarigen die jeugdhulp nodig hebben)
➔ Recht mbt delinquente minderjarigen = jeugddelinquentierecht
➔ Buitengerechtelijke jeugdhulp = vrijwillig (kan je dus weigeren)
➔ Gerechtelijke interventies = gedwongen
! opgelet ! Dat kan voor zowel jongen in moeilijkheden als delinquente minderjarigen en <->
HF 2. WIE IS BEVOEGD VOOR HET JEUGDRECHT
Jeugdrecht = persoonsgebonden materie DUS gemeenschapsmaterie
MAAR 5 uitzonderingen die dus niet door de gemeenschappen worden geregeld maar wel door
de federale staat
1. De burgerrechtelijke regels m.b.t. het statuut van de minderjarigen en van de familie,
zoals die zijn vastgesteld door het B.W. en de wetten tot aanvulling ervan
2. De strafrechtelijke regels waarbij gedragingen die inbreuk plegen op de
jeugdbescherming, als misdrijf worden omschreven en waarbij op die inbreuken straffen
worden gesteld, met inbegrip van de bepalingen die betrekking hebben op de
vervolgingen
3. De organisatie van de jeugdgerechten, hun territoriale bevoegdheid en de rechtspleging
voor die gerechten
4. De uitvoering van de straffen (= federaal) uitgesproken ten aanzien van minderjarigen die
een als misdrijf omschreven feit hebben gepleegd die uit handen zijn gegeven → uitzond.
a. Behalve voor het beheer van centra die bestemd zijn voor de opvang van deze
jongeren tot de leeftijd van drieëntwintig jaar (= gemeenschappen) → want niet
uit handen gegeven dus = principe
5. De ontzetting van het ouderlijk gezag en het toezicht op de gezinsbijslag of andere
sociale uitkeringen
Je gaat deze nooit moeten opsommen op het examen → je moet ze wel kunnen herkennen en je
moet kunnen aangeven of het tot deze aspecten behoort of niet (gemeenschap of federaal?) !!!
,HF 3. BRONNEN BIJZONDER JEUGDRECHT
• Decreet betreffende de integrale jeugdhulp
• Decreet betreffende het jeugddelinquentierecht
• Decreet betreffende de rechtspositie van de minderjarige in de integrale jeugdhulp en
binnen het kader van het decreet betreffende het jeugddelinquentierecht
HF 4. DE ACTOREN IN HET BIJZONDER JEUGDRECHT
1. DE HOOFDROLSPELER: DE MINDERJARIGE
➔ Jeugdrecht waarbij het “belang van de minderjarige” centraal staat
➔ Decreet rechtspositie minderjarigen: belang van de minderjarige moet de belangrijkste
overweging zijn bij het verlenen van jeugdhulp
➔ Inspraak en participatie v/d minderjarigen kenmerken de huidige regels uit het
jeugdhulprecht + jeugddelinquentierecht
2. DE DIRECTE OMGEVING VAN DE MINDERJARIGE
➔ Een probleem van een minderjarige wordt niet geïsoleerd benaderd, maar in zijn context
o = het cliëntsysteem omvat:
▪ De ouders van de minderjarige
▪ Eventueel de opvoedingsverantwoordelijken
▪ Andere personen met wie de minderjarige samenwoont
,3. DE JEUGDHULPAANBIEDERS
ALGEMEEN
Het zijn natuurlijke personen of voorzieningen die concrete jeugdhulpverlening aanbieden, in
diverse sectoren uit het welzijnsveld
1. Algemeen welzijnswerk
2. Geestelijke gezondheidszorg
3. CLB’s
4. Voorzieningen die ressorteren onder het agentschap Kind en gezin
5. Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
6. Voorzieningen die ressorteren onder jeugdhulp
o Pleegzorgdiensten
o De zgn. erkende voorzieningen in de jeugdhulp (zie punt 3.2)
o Gemeenschapsinstellingen
Samen vormen deze sectoren wat we de “integrale jeugdhulp” noemen.
Het jeugdhulpaanbod is veel groter dan het aanbod dat door zogenaamde erkende
voorzieningen in de jeugdhulp wordt verstrekt. En dan laten we de hulp nog buiten beschouwing
die je als minderjarige of gezin ervan kan krijgen van een huisarts, zelfstandige psycholoog,…
! Intussen is Jeugdhulp (het vroegere agentschap ‘jongerenwelzijn’) samengesmolten met het
Agentschap Kind en Gezin tot het nieuwe Agentschap “Opgroeien”!
GEMODULEERD AANBOD
Het grote aanbod vergemakkelijkt de zoektocht van de minderjarige of zijn gezin naar gepaste
hulp natuurlijk niet. Daarom wordt het hulpaanbod in modules weergegeven → Door deze
modulering, waarbij iedere jeugdhulpaanbieder dezelfde taal en indelingswijze hanteert, is het
hulpaanbod veel transparanter geworden, zowel voor de cliënt als voor de hulpverleners zelf.
- Ondersteunende pleegzorg is pleegzorg ter ondersteuning van het gezin van het pleegkind,
hetzij voor een korte aaneengesloten periode (bv. in acute noodsituaties), hetzij met afwisselend
verblijf (bv. enkel in het weekend en de schoolvakanties). Ondersteunende pleegzorg kan ook
ingezet worden als aanvulling op een verblijf in een voorziening (bv. internaat).
- Perspectiefzoekende pleegzorg is pleegzorg gedurende een periode van maximaal een jaar,
waarbij een duidelijk perspectief voor het pleegkind ontwikkeld wordt, en men het kind oriënteert
en begeleidt naar een duurzame oplossing (terug naar huis, naar een voorziening, zelfstandig
wonen … of een langduriger verblijf in een pleeggezin)
- Perspectiefbiedende pleegzorg is pleegzorg met een continu en langdurig karakter. Deze
pleegzorg is aangewezen wanneer een terugkeer naar huis niet in het belang is van het pleegkind.
Wel doet men de nodige inspanningen om – indien mogelijk – het contact met het gezin van
oorsprong te behouden.
- Behandelingspleegzorg kan extra toegevoegd worden aan perspectiefzoekende en – biedende
pleegzorg bij specifieke psychiatrische of emotionele en gedragsproblemen. Concreet gaat het
om een extra behandeling voor het pleegkind of een training en begeleiding voor de
pleegzorger.
, DE ERKENDE VOORZIENINGEN IN DE JEUGDHULP
Het gaat om private voorzieningen die erkend en gesubsidieerd worden door de sector van de
‘jeugdhulp’ (het vroegere ‘Jongerenwelzijn’).
Het Besluit van de Vlaamse Regering van 5 april 20197 maakt een opdeling van de erkende
voorzieningen in de jeugdhulp in 6 categorieën
1. De organisaties voor bijzondere jeugdzorg (OVBJ)
→ Bieden hulp voor jongeren in een verontrustende opvoedingssituatie (VOS) of delinquent
gedrag
→ Hulp kan vrijwillig of via de jeugdrechter gebeuren
- Contextbegeleiding (CB) = gebaseerd op de functie ‘begeleiding’ en wordt beschouwd
als de centrale module binnen het huidige hulpverleningslandschap: het omvat wat
vroeger benoemd werd als thuisbegeleiding, gezinsbegeleiding, netwerkbegeleiding.
o Contextbegeleiding betrekt niet alleen het kind en zijn gezin maar de gehele
context.
▪ Met context bedoelt men: het sociaal netwerk rond de minderjarige en
zijn ouders en/of opvoedingsverantwoordelijken.
- Contextbegeleiding in functie van autonoom wonen (CBAW) = voor gezinnen waarin
de jongeren alleen gaat wonen op een kamer of studio buiten het huis van de ouders of
buiten de voorziening waar hij verbleef (vroeger ‘begeleid zelfstandig wonen’).
o Een contextbegeleider gaat samen met de ouders en de andere personen die
belangrijk zijn voor het gezin op zoek naar hoe zij de jongere kunnen
ondersteunen in het alleen wonen.
- Dagbegeleiding in groep = omvat het begeleidingsaanbod in wat men vaak ‘dagcentra’
noemt, na schooltijd en in de vakantieperiodes.
o Het bestaat uit verschillende componenten en loopt zowel in school- als
vakantieperiodes.
o Dagbegeleiding gaat niet gepaard met overnachting, maar is ambulant.
- Modules verblijf = begeleiding van een kind of jongeren in een organisatie, inclusief
overnachting.
o Hieraan wordt steeds een module contextbegeleiding gekoppeld.
o Het verblijf vindt plaats in een aangepaste woon- en leefomgeving, vooral in de
zogenaamde begeleidingstehuizen.
- Ondersteunende begeleiding = richt zich op specifieke problematieken waarmee de
minderjarige en zijn context in een lopend hulpverleningstraject te maken krijgt, en heeft
tot doel om breuken in de hulpverleningstraject te vermijden.
- Delict gerichte contextbegeleiding = richt niet tot VOS-jongeren, maar tot minderjarige
delinquenten, hetzij als autonome maatregel, hetzij in combinatie met gesloten
begeleiding
2. De centra voor integrale gezinszorg (CIG)
- Voor kwetsbare gezinnen met jonge kinderen of (aanstaande) ouders
o Focus op het hele gezin samen
HF 1. JEUGDRECHT: EEN VLAG DIE MEERDERE LADINGEN KAN DEKKEN
In ruime zin = algemeen jeugdrecht → recht mbt alle minderjarigen
In strikte zin = bijzonder jeugdrecht
➔ Recht mbt minderjarigen in moeilijkheden = jeugdhulprecht (verontrustende situaties +
andere minderjarigen die jeugdhulp nodig hebben)
➔ Recht mbt delinquente minderjarigen = jeugddelinquentierecht
➔ Buitengerechtelijke jeugdhulp = vrijwillig (kan je dus weigeren)
➔ Gerechtelijke interventies = gedwongen
! opgelet ! Dat kan voor zowel jongen in moeilijkheden als delinquente minderjarigen en <->
HF 2. WIE IS BEVOEGD VOOR HET JEUGDRECHT
Jeugdrecht = persoonsgebonden materie DUS gemeenschapsmaterie
MAAR 5 uitzonderingen die dus niet door de gemeenschappen worden geregeld maar wel door
de federale staat
1. De burgerrechtelijke regels m.b.t. het statuut van de minderjarigen en van de familie,
zoals die zijn vastgesteld door het B.W. en de wetten tot aanvulling ervan
2. De strafrechtelijke regels waarbij gedragingen die inbreuk plegen op de
jeugdbescherming, als misdrijf worden omschreven en waarbij op die inbreuken straffen
worden gesteld, met inbegrip van de bepalingen die betrekking hebben op de
vervolgingen
3. De organisatie van de jeugdgerechten, hun territoriale bevoegdheid en de rechtspleging
voor die gerechten
4. De uitvoering van de straffen (= federaal) uitgesproken ten aanzien van minderjarigen die
een als misdrijf omschreven feit hebben gepleegd die uit handen zijn gegeven → uitzond.
a. Behalve voor het beheer van centra die bestemd zijn voor de opvang van deze
jongeren tot de leeftijd van drieëntwintig jaar (= gemeenschappen) → want niet
uit handen gegeven dus = principe
5. De ontzetting van het ouderlijk gezag en het toezicht op de gezinsbijslag of andere
sociale uitkeringen
Je gaat deze nooit moeten opsommen op het examen → je moet ze wel kunnen herkennen en je
moet kunnen aangeven of het tot deze aspecten behoort of niet (gemeenschap of federaal?) !!!
,HF 3. BRONNEN BIJZONDER JEUGDRECHT
• Decreet betreffende de integrale jeugdhulp
• Decreet betreffende het jeugddelinquentierecht
• Decreet betreffende de rechtspositie van de minderjarige in de integrale jeugdhulp en
binnen het kader van het decreet betreffende het jeugddelinquentierecht
HF 4. DE ACTOREN IN HET BIJZONDER JEUGDRECHT
1. DE HOOFDROLSPELER: DE MINDERJARIGE
➔ Jeugdrecht waarbij het “belang van de minderjarige” centraal staat
➔ Decreet rechtspositie minderjarigen: belang van de minderjarige moet de belangrijkste
overweging zijn bij het verlenen van jeugdhulp
➔ Inspraak en participatie v/d minderjarigen kenmerken de huidige regels uit het
jeugdhulprecht + jeugddelinquentierecht
2. DE DIRECTE OMGEVING VAN DE MINDERJARIGE
➔ Een probleem van een minderjarige wordt niet geïsoleerd benaderd, maar in zijn context
o = het cliëntsysteem omvat:
▪ De ouders van de minderjarige
▪ Eventueel de opvoedingsverantwoordelijken
▪ Andere personen met wie de minderjarige samenwoont
,3. DE JEUGDHULPAANBIEDERS
ALGEMEEN
Het zijn natuurlijke personen of voorzieningen die concrete jeugdhulpverlening aanbieden, in
diverse sectoren uit het welzijnsveld
1. Algemeen welzijnswerk
2. Geestelijke gezondheidszorg
3. CLB’s
4. Voorzieningen die ressorteren onder het agentschap Kind en gezin
5. Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
6. Voorzieningen die ressorteren onder jeugdhulp
o Pleegzorgdiensten
o De zgn. erkende voorzieningen in de jeugdhulp (zie punt 3.2)
o Gemeenschapsinstellingen
Samen vormen deze sectoren wat we de “integrale jeugdhulp” noemen.
Het jeugdhulpaanbod is veel groter dan het aanbod dat door zogenaamde erkende
voorzieningen in de jeugdhulp wordt verstrekt. En dan laten we de hulp nog buiten beschouwing
die je als minderjarige of gezin ervan kan krijgen van een huisarts, zelfstandige psycholoog,…
! Intussen is Jeugdhulp (het vroegere agentschap ‘jongerenwelzijn’) samengesmolten met het
Agentschap Kind en Gezin tot het nieuwe Agentschap “Opgroeien”!
GEMODULEERD AANBOD
Het grote aanbod vergemakkelijkt de zoektocht van de minderjarige of zijn gezin naar gepaste
hulp natuurlijk niet. Daarom wordt het hulpaanbod in modules weergegeven → Door deze
modulering, waarbij iedere jeugdhulpaanbieder dezelfde taal en indelingswijze hanteert, is het
hulpaanbod veel transparanter geworden, zowel voor de cliënt als voor de hulpverleners zelf.
- Ondersteunende pleegzorg is pleegzorg ter ondersteuning van het gezin van het pleegkind,
hetzij voor een korte aaneengesloten periode (bv. in acute noodsituaties), hetzij met afwisselend
verblijf (bv. enkel in het weekend en de schoolvakanties). Ondersteunende pleegzorg kan ook
ingezet worden als aanvulling op een verblijf in een voorziening (bv. internaat).
- Perspectiefzoekende pleegzorg is pleegzorg gedurende een periode van maximaal een jaar,
waarbij een duidelijk perspectief voor het pleegkind ontwikkeld wordt, en men het kind oriënteert
en begeleidt naar een duurzame oplossing (terug naar huis, naar een voorziening, zelfstandig
wonen … of een langduriger verblijf in een pleeggezin)
- Perspectiefbiedende pleegzorg is pleegzorg met een continu en langdurig karakter. Deze
pleegzorg is aangewezen wanneer een terugkeer naar huis niet in het belang is van het pleegkind.
Wel doet men de nodige inspanningen om – indien mogelijk – het contact met het gezin van
oorsprong te behouden.
- Behandelingspleegzorg kan extra toegevoegd worden aan perspectiefzoekende en – biedende
pleegzorg bij specifieke psychiatrische of emotionele en gedragsproblemen. Concreet gaat het
om een extra behandeling voor het pleegkind of een training en begeleiding voor de
pleegzorger.
, DE ERKENDE VOORZIENINGEN IN DE JEUGDHULP
Het gaat om private voorzieningen die erkend en gesubsidieerd worden door de sector van de
‘jeugdhulp’ (het vroegere ‘Jongerenwelzijn’).
Het Besluit van de Vlaamse Regering van 5 april 20197 maakt een opdeling van de erkende
voorzieningen in de jeugdhulp in 6 categorieën
1. De organisaties voor bijzondere jeugdzorg (OVBJ)
→ Bieden hulp voor jongeren in een verontrustende opvoedingssituatie (VOS) of delinquent
gedrag
→ Hulp kan vrijwillig of via de jeugdrechter gebeuren
- Contextbegeleiding (CB) = gebaseerd op de functie ‘begeleiding’ en wordt beschouwd
als de centrale module binnen het huidige hulpverleningslandschap: het omvat wat
vroeger benoemd werd als thuisbegeleiding, gezinsbegeleiding, netwerkbegeleiding.
o Contextbegeleiding betrekt niet alleen het kind en zijn gezin maar de gehele
context.
▪ Met context bedoelt men: het sociaal netwerk rond de minderjarige en
zijn ouders en/of opvoedingsverantwoordelijken.
- Contextbegeleiding in functie van autonoom wonen (CBAW) = voor gezinnen waarin
de jongeren alleen gaat wonen op een kamer of studio buiten het huis van de ouders of
buiten de voorziening waar hij verbleef (vroeger ‘begeleid zelfstandig wonen’).
o Een contextbegeleider gaat samen met de ouders en de andere personen die
belangrijk zijn voor het gezin op zoek naar hoe zij de jongere kunnen
ondersteunen in het alleen wonen.
- Dagbegeleiding in groep = omvat het begeleidingsaanbod in wat men vaak ‘dagcentra’
noemt, na schooltijd en in de vakantieperiodes.
o Het bestaat uit verschillende componenten en loopt zowel in school- als
vakantieperiodes.
o Dagbegeleiding gaat niet gepaard met overnachting, maar is ambulant.
- Modules verblijf = begeleiding van een kind of jongeren in een organisatie, inclusief
overnachting.
o Hieraan wordt steeds een module contextbegeleiding gekoppeld.
o Het verblijf vindt plaats in een aangepaste woon- en leefomgeving, vooral in de
zogenaamde begeleidingstehuizen.
- Ondersteunende begeleiding = richt zich op specifieke problematieken waarmee de
minderjarige en zijn context in een lopend hulpverleningstraject te maken krijgt, en heeft
tot doel om breuken in de hulpverleningstraject te vermijden.
- Delict gerichte contextbegeleiding = richt niet tot VOS-jongeren, maar tot minderjarige
delinquenten, hetzij als autonome maatregel, hetzij in combinatie met gesloten
begeleiding
2. De centra voor integrale gezinszorg (CIG)
- Voor kwetsbare gezinnen met jonge kinderen of (aanstaande) ouders
o Focus op het hele gezin samen
