STRAFRECHT
Indeling van het strafrecht
Strafrecht => misdrijf
→ Door wetgever bepaald
→ Bestraft door een strafrechter (= politie, correctionele RB en hof van assisen)
→ GEEN (gas)boetes = sanctie
Voorbeelden: seks op een openbare plaats, stelen, andermans brieven openen, doktersbriefje
vervalst, nachtlawaai (nu nog een misdrijf vanaf april niet meer)
Strafrecht bestaat uit 2 takken: materieel strafrecht en strafprocesrecht
Materieel strafrecht Strafproces recht
= strafrecht in strikte zin = formeel strafrecht
Omschrijft : Omschrijft :
- Wat een misdrijf is en onder welke HOE verdachten van misdrijven moeten worden
voorwaarden een persoon kan gestraft opgespoord, vervolgd en berecht
worden (= strafrechtelijk
verantwoordelijk is)
- Met welke straf een persoon kan gestraft
worden
Gericht tot de burger Gericht tot de overheid (politie, justitie)
In wezen : verbodsbepalingen In wezen : procedurele spelregels
Sanctie: straf Sanctie : soms nietigheid van proces of
proceshandeling, soms verbod om met bepaald
bewijsstuk rekening te houden, soms
onontvankelijkheid van de strafvordering, soms
geen sanctie
Vertolking van fundamentele waarden die als Minder vanzelfsprekend. Makkelijker vatbaar
vanzelfsprekend worden aangevoeld voor verandering
Ondanks er velen vrijuit gaan door strafprocedures zijn de procedureregels toch belangrijk
STRAFPROCESRECHT
1. DOELSTELLINGEN VAN HET STRAFPROCESRECHT
- Bewijsmateriaal verzamelen (waarheid achterhalen)
- Grondrechten van de betrokken respecteren
Bv. voor een huiszoeking uit te voeren moet er een huiszoekingsbevel zijn
1
, 2. DE 2 FASEN VAN EEN STRAFPROCES
Vooronderzoek Onderzoek ten gronde
= voorlopig onderzoek = onderzoek ter terechtzitting, bij
→ Parket = opsporingsonderzoek vonnisrechter
→ Onderzoeksrechter = gerechtelijk
onderzoek
Doelstellingen • Verdachte identificeren • Heeft de verdachte het misdrijf
• Nagaan of er voldoende bezwaren inderdaad gepleegd?
tegen hem bestaan om hem voor de • Zo ja, verdient hij dan een straf en
vonnisrechter te brengen zo ja, dewelke?
Kenmerken 1. Geheim 1. Niet geheim (openbaar)
2. Niet-tegensprekelijk = verdachte 2. Tegensprekelijk = verdachte mag
mag geen bezwaren weerleggen bewijzen weerleggen MAAR heeft
geen bewijslast
DUS inquisitoir DUS accusatoir
Bv. voorlopige hechtenis Bv. gevangenisstraf
3. DE HOOFDROLSPELERS IN HET STRAFPROCESRECHT
3.1 DE VERDACHTE
Verdachte in de ruime zin van het woord = alle personen tegen wie een strafzaak loopt
Verdachte in de strikte zin van het woord = persoon tegen wie een vooronderzoek loopt
Inverdenkinggestelde = persoon tegen wie een gerechtelijk onderzoek loopt, en aan wie door
de onderzoeksrechter is meegedeeld dat hij verdacht wordt van een misdrijf
Beklaagde = verdachte die voor de politierechtbank of voor de correctionele rechtbank moet
verschijnen
Beschuldigde = verdachte die voor het Hof van Assisen moet verschijnen (en dus in
beschuldiging werd gesteld door de Kamer van Inbeschuldigingstelling)
Veroordeelde = persoon die door het vonnisgerecht schuldig werd bevonden
Verdachten worden geacht onschuldig te zijn
→ OOK de beschuldigden zijn dus niet
schuldig
Enkel veroordeelden zijn schuldig dus passen
niet binnen de cirkel
2
, Inverdenkingstelling Inbeschuldigingstelling
Door wie? Onderzoeksrechter Kamer van inbeschuldigingstelling
Gevolg? Extra rechten voor de verdachte Doorverwijzing naar Hof van Assisen
Inbeschuldigingstelling = overgang van verdachte naar beschuldigde
3.2 HET OPENBAAR MINISTERIE
Structuur
1 Parket bij het Hof van Cassatie Territoriale bevoegdheid : België
➔ Geleid door 1Procureur-Generaal
Materiële bevoegdheid : procedurefouten/wetsinterpretatie
5 Parketten-Generaal bij de Hoven van Territoriale bevoegdheid : Rechtsgebied
Beroep
➔ Geleid door 5 Procureurs-Generaal Materiële bevoegdheid : assisenzaken en beroep van
(samen : college van Procureurs-generaal) correctionele zaken
14 lokale parketten bij de rechtbanken Territoriale bevoegdheid : Gerecht. arrondissement
van eerste aanleg en politierechtbanken
➔ Geleid door Procureurs des Konings Materiële bevoegdheid : alle strafzaken die niet tot
➔ Bijgestaan door substituten bevoegdheid P.G’s behoren
1 federaal parket Territoriale bevoegdheid : gans België
Materiële bevoegdheid :
- Slechts beperkt aantal misdrijven (mensenhandel,
criminele organisaties, wapensmokkel)
- Voor zover aan veiligheids- en geografisch criterium
is voldaan
- Voor zover de goede rechtsbedeling het vereist
Zoniet : lokale parketten
1 Parket voor de verkeersveiligheid Territoriale bevoegdheid : gans België
Materiële bevoegdheid : quasi alle misdrijven die met
wegverkeer te maken hebben
De rol van het openbaar ministerie in strafzaken
• Geen rechter (→ O.M kan dus geen straffen opleggen), maar partij
• Strafvordering instellen = vraag van parket aan strafrechter om iemand te straffen
o OF niet instellen = seponeren of buitengerechtelijke afhandeling
• Bewijslast (op verdachte rust vermoeden van onschuld)
o Parket moet aantonen dat je schuldig bent
• Tenuitvoerlegging van straffen = parket moet ervoor zorgen dat je de straf uitvoert
3
, 3.3 HET SLACHTOFFER
Het slachtoffer in het algemeen = iedere persoon en zijn nabestaanden aan wie materiële,
morele en/of lichamelijke schade is toegebracht ten gevolge van een misdrijf
De burgerlijke partij = een slachtoffer dat deelneemt aan een strafproces, met de bedoeling
vergoeding te bekomen voor de geleden schade
➔ Het gebeurt door een verklaring (“klacht met burgerlijke partijstelling”) voor de
o onderzoeksrechter (mits betaling van een borgsom)
o voor de raadkamer
o voor de vonnisrechter (als de fase van de terechtzitting al is gestart).
De benadeelde = een slachtoffer dat zich NIET burgerlijke partij stelt (en dus geen partij is in het
proces) maar wel verklaart schade te hebben geleden door het misdrijf.
Ieder slachtoffer heeft recht op een correcte bejeging:
Dienst slachtofferbejegening bij de politie: staat slachtoffers bij kort na de feiten, verstrekt
hen informatie en brengt hen in contact met gespecialiseerde diensten
Dienst slachtofferonthaal bij de justitiehuizen: hier gaat het om justitieassistenten, die
slachtoffers ondersteunen bij verhoren en bij inzage in het strafdossier (als slachtoffers daartoe
het recht hebben), en hen informeren en bijstaan bij terechtzittingen
Dienst slachtofferhulp bij de C.A.W.’s: biedt een integrale begeleiding en emotionele
ondersteuning bij het verwerkingsproces van slachtoffers, los van de strafprocedure
➔ slachtoffers kunnen beroep doen op herstelbemiddeling
3.4 DE RECHTERS IN EEN STRAFPROCES
- Onderzoeksrechters
- Onderzoeksgerechten (achter gesloten deuren) Fase vooronderzoek
o Raadkamer
o Kamer van Inbeschuldigingstelling
- Vonnisgerechten (in principe openbaar)
o Politierechtbank
o Correctionele Rechtbank (in beroep : Hof van Beroep) Fase terechtzitting
o Hof van Assisen
- Strafuitvoeringsrechtbanken/ Fase uitvoering van de straf of maatregel
strafuitvoeringsrechters
Beslissingen die duur of aard van vrijheidstraf (wezenlijk)
wijzigen
Opvolgen van
- Delinquenten die aan een geestesstoornis lijden
- Veroordeelden aan wie voorwaarden zijn opgelegd
- Werkgestraften
4
- Verlengde opvolging/Terbeschikkingstelling
Indeling van het strafrecht
Strafrecht => misdrijf
→ Door wetgever bepaald
→ Bestraft door een strafrechter (= politie, correctionele RB en hof van assisen)
→ GEEN (gas)boetes = sanctie
Voorbeelden: seks op een openbare plaats, stelen, andermans brieven openen, doktersbriefje
vervalst, nachtlawaai (nu nog een misdrijf vanaf april niet meer)
Strafrecht bestaat uit 2 takken: materieel strafrecht en strafprocesrecht
Materieel strafrecht Strafproces recht
= strafrecht in strikte zin = formeel strafrecht
Omschrijft : Omschrijft :
- Wat een misdrijf is en onder welke HOE verdachten van misdrijven moeten worden
voorwaarden een persoon kan gestraft opgespoord, vervolgd en berecht
worden (= strafrechtelijk
verantwoordelijk is)
- Met welke straf een persoon kan gestraft
worden
Gericht tot de burger Gericht tot de overheid (politie, justitie)
In wezen : verbodsbepalingen In wezen : procedurele spelregels
Sanctie: straf Sanctie : soms nietigheid van proces of
proceshandeling, soms verbod om met bepaald
bewijsstuk rekening te houden, soms
onontvankelijkheid van de strafvordering, soms
geen sanctie
Vertolking van fundamentele waarden die als Minder vanzelfsprekend. Makkelijker vatbaar
vanzelfsprekend worden aangevoeld voor verandering
Ondanks er velen vrijuit gaan door strafprocedures zijn de procedureregels toch belangrijk
STRAFPROCESRECHT
1. DOELSTELLINGEN VAN HET STRAFPROCESRECHT
- Bewijsmateriaal verzamelen (waarheid achterhalen)
- Grondrechten van de betrokken respecteren
Bv. voor een huiszoeking uit te voeren moet er een huiszoekingsbevel zijn
1
, 2. DE 2 FASEN VAN EEN STRAFPROCES
Vooronderzoek Onderzoek ten gronde
= voorlopig onderzoek = onderzoek ter terechtzitting, bij
→ Parket = opsporingsonderzoek vonnisrechter
→ Onderzoeksrechter = gerechtelijk
onderzoek
Doelstellingen • Verdachte identificeren • Heeft de verdachte het misdrijf
• Nagaan of er voldoende bezwaren inderdaad gepleegd?
tegen hem bestaan om hem voor de • Zo ja, verdient hij dan een straf en
vonnisrechter te brengen zo ja, dewelke?
Kenmerken 1. Geheim 1. Niet geheim (openbaar)
2. Niet-tegensprekelijk = verdachte 2. Tegensprekelijk = verdachte mag
mag geen bezwaren weerleggen bewijzen weerleggen MAAR heeft
geen bewijslast
DUS inquisitoir DUS accusatoir
Bv. voorlopige hechtenis Bv. gevangenisstraf
3. DE HOOFDROLSPELERS IN HET STRAFPROCESRECHT
3.1 DE VERDACHTE
Verdachte in de ruime zin van het woord = alle personen tegen wie een strafzaak loopt
Verdachte in de strikte zin van het woord = persoon tegen wie een vooronderzoek loopt
Inverdenkinggestelde = persoon tegen wie een gerechtelijk onderzoek loopt, en aan wie door
de onderzoeksrechter is meegedeeld dat hij verdacht wordt van een misdrijf
Beklaagde = verdachte die voor de politierechtbank of voor de correctionele rechtbank moet
verschijnen
Beschuldigde = verdachte die voor het Hof van Assisen moet verschijnen (en dus in
beschuldiging werd gesteld door de Kamer van Inbeschuldigingstelling)
Veroordeelde = persoon die door het vonnisgerecht schuldig werd bevonden
Verdachten worden geacht onschuldig te zijn
→ OOK de beschuldigden zijn dus niet
schuldig
Enkel veroordeelden zijn schuldig dus passen
niet binnen de cirkel
2
, Inverdenkingstelling Inbeschuldigingstelling
Door wie? Onderzoeksrechter Kamer van inbeschuldigingstelling
Gevolg? Extra rechten voor de verdachte Doorverwijzing naar Hof van Assisen
Inbeschuldigingstelling = overgang van verdachte naar beschuldigde
3.2 HET OPENBAAR MINISTERIE
Structuur
1 Parket bij het Hof van Cassatie Territoriale bevoegdheid : België
➔ Geleid door 1Procureur-Generaal
Materiële bevoegdheid : procedurefouten/wetsinterpretatie
5 Parketten-Generaal bij de Hoven van Territoriale bevoegdheid : Rechtsgebied
Beroep
➔ Geleid door 5 Procureurs-Generaal Materiële bevoegdheid : assisenzaken en beroep van
(samen : college van Procureurs-generaal) correctionele zaken
14 lokale parketten bij de rechtbanken Territoriale bevoegdheid : Gerecht. arrondissement
van eerste aanleg en politierechtbanken
➔ Geleid door Procureurs des Konings Materiële bevoegdheid : alle strafzaken die niet tot
➔ Bijgestaan door substituten bevoegdheid P.G’s behoren
1 federaal parket Territoriale bevoegdheid : gans België
Materiële bevoegdheid :
- Slechts beperkt aantal misdrijven (mensenhandel,
criminele organisaties, wapensmokkel)
- Voor zover aan veiligheids- en geografisch criterium
is voldaan
- Voor zover de goede rechtsbedeling het vereist
Zoniet : lokale parketten
1 Parket voor de verkeersveiligheid Territoriale bevoegdheid : gans België
Materiële bevoegdheid : quasi alle misdrijven die met
wegverkeer te maken hebben
De rol van het openbaar ministerie in strafzaken
• Geen rechter (→ O.M kan dus geen straffen opleggen), maar partij
• Strafvordering instellen = vraag van parket aan strafrechter om iemand te straffen
o OF niet instellen = seponeren of buitengerechtelijke afhandeling
• Bewijslast (op verdachte rust vermoeden van onschuld)
o Parket moet aantonen dat je schuldig bent
• Tenuitvoerlegging van straffen = parket moet ervoor zorgen dat je de straf uitvoert
3
, 3.3 HET SLACHTOFFER
Het slachtoffer in het algemeen = iedere persoon en zijn nabestaanden aan wie materiële,
morele en/of lichamelijke schade is toegebracht ten gevolge van een misdrijf
De burgerlijke partij = een slachtoffer dat deelneemt aan een strafproces, met de bedoeling
vergoeding te bekomen voor de geleden schade
➔ Het gebeurt door een verklaring (“klacht met burgerlijke partijstelling”) voor de
o onderzoeksrechter (mits betaling van een borgsom)
o voor de raadkamer
o voor de vonnisrechter (als de fase van de terechtzitting al is gestart).
De benadeelde = een slachtoffer dat zich NIET burgerlijke partij stelt (en dus geen partij is in het
proces) maar wel verklaart schade te hebben geleden door het misdrijf.
Ieder slachtoffer heeft recht op een correcte bejeging:
Dienst slachtofferbejegening bij de politie: staat slachtoffers bij kort na de feiten, verstrekt
hen informatie en brengt hen in contact met gespecialiseerde diensten
Dienst slachtofferonthaal bij de justitiehuizen: hier gaat het om justitieassistenten, die
slachtoffers ondersteunen bij verhoren en bij inzage in het strafdossier (als slachtoffers daartoe
het recht hebben), en hen informeren en bijstaan bij terechtzittingen
Dienst slachtofferhulp bij de C.A.W.’s: biedt een integrale begeleiding en emotionele
ondersteuning bij het verwerkingsproces van slachtoffers, los van de strafprocedure
➔ slachtoffers kunnen beroep doen op herstelbemiddeling
3.4 DE RECHTERS IN EEN STRAFPROCES
- Onderzoeksrechters
- Onderzoeksgerechten (achter gesloten deuren) Fase vooronderzoek
o Raadkamer
o Kamer van Inbeschuldigingstelling
- Vonnisgerechten (in principe openbaar)
o Politierechtbank
o Correctionele Rechtbank (in beroep : Hof van Beroep) Fase terechtzitting
o Hof van Assisen
- Strafuitvoeringsrechtbanken/ Fase uitvoering van de straf of maatregel
strafuitvoeringsrechters
Beslissingen die duur of aard van vrijheidstraf (wezenlijk)
wijzigen
Opvolgen van
- Delinquenten die aan een geestesstoornis lijden
- Veroordeelden aan wie voorwaarden zijn opgelegd
- Werkgestraften
4
- Verlengde opvolging/Terbeschikkingstelling
