Samenvatting Onderzoeksmethoden I | Informatievaardigheden | UGent | 2025/26

OZM: DEEL INFORMATIEVAARDIGHEDEN

- Informatieverwerving: hoe verzamel ik op een efficiënte manier wetenschappelijke informatie
over mijn onderwerp?
- Informatieverwerking: hoe beoordeel ik de gevonden bronnen? Hoe kan ik de nodige
informatie uit wetenschappelijke bronnen halen?
 Beide optelt heb je informatievaardigheden


INLEIDING




Het aantal wetenschappelijke publicaties neemt

exponentieel toe Waarom de literatuur

bestuderen?

 Inzicht krijgen in je onderwerp
 Vermijden van bestaand onderzoek over te doen
 Eigen onderzoek in een ‘body of knowledge’ (BOK) plaatsen
 Bestaande theorieën zoeken om te testen

BRONNEN ZOEKEN

SOORTEN BRONNEN


Op verschillende momenten in een onderzoeksproject heb je nood
aan verschillende soorten wetenschappelijke bronnen

- Bronnen zoeken: handboek, wetenschappelijk artikel, review (1
onderwerp met meerdere onderzoeksvragen), meta-analyse (1
onderzoeksvraag)

TERTIAIRE BRONNEN OF NASLAGWERKEN

 Stand van de kennis
 Oriëntatie in een onderwerp
 algemene handboeken, encyclopedieën




SECUNDAIRE BRONNEN

,  Wetenschappelijke tijdschriften of vaktijdschriften met wetenschappelijke
publicaties
 Deze bronnen bestaan al: literatuur, wetenschappelijk onderzoek
 Kwaliteitswaarborg (peer review bv.)

Dit is NIET hetzelfde als secundaire gegevens!!

- Is niet hetzelfde als secundaire gegevens! (= reeds beschikbare
gegevens, gegevens die al verzameld werden door anderen en die
opnieuw gebruikt kunnen worden voor een ander onderzoek)

PRIMAIRE BRONNEN

 Onbewerkt en heeft direct betrekking op wat je onderzoekt
 Bv. Jaarrekeninge, vergaderverslagen,…

INFORMATIEVERWERVING IN FASEN = ITERATIEF PROCES



“REVIEW (ARTICLE)” OF “SURVEY (ARTICLE)”

= 1 onderwerp met meerdere onderzoeksvragen (overzichtsartikel)


- Overzicht van de bestaande literatuur (wetenschappelijke publicatie die de huidige kennis over
een onderwerp probeert samen te vatten (over meerdere onderzoeksvragen).
- Peer reviewed: nagaan of het artikel wel voldoet aan de normen van het magazine.
 Bv: wetenschapper bestudeert iets en wilt dit publiceren dus zoekt een magazine, maar dat
onderzoek moet vallen binnen de scoop (normen) van dat magazine

Major revision: moet je nog veel aanpassen aan het onderzoek
Minor revision: moet je kleine dingen aanpassen (volgens de mensen die het peer reviewed doen)

 Geeft een stand van zaken (“state of the art”)
 Is gestructureerd
 Is kritisch
 Geeft suggesties voor verder onderzoek




BRONNEN VERWERKEN


Hoeveel bronnen moet ik verwerken voor mijn grondige

literatuurstudie? (fase 5) Uitgangspunt: alle kwaliteitsvolle

, relevante bronnen

 Volledigheid
 Kwaliteit > kwantiteit
 Citatie-index
 Journal impact factor




Sneeuwbalmethode: een handige manier om relevante bronnen te vinden.
- Je controleert alle literatuurreferenties van belangrijke artikelen en je
gaat zo maar door… Hiermee tracht men alle relevante literatuur op
een bepaald gebied op te sporen, vb. voor het maken van een
review.

Kort uitgelegd: één bruikbare bron wordt gebruikt om er nog andere te

AFTOETSEN
vinden

Fase 10: is er overeenstemming of tegenspraak tussen jouw resultaten en ander
onderzoek
VINDPLAATSEN

 Bibliotheek: catalogus, lib.ugent;be
 Databanken: unicat, Web of Science, Google Scholar,…
 Nieuwe media
 ‘Open access’
 SciHub

Examenvraag: als je een boek zoekt, maar je weet niet in welke bibliotheek het zich
bevindt. Kan je dit boek makkelijk vinden via unicat.

Wildcard = vervangt één of meerdere letters
Truncatie = het laatste deel van een woord vervangen
Cited Reference = wie heeft er naar dit artikel verwezen
Create citation aler = altijd als het artikel wordt geciteerd krijg je hiervan
een melding
Federatieve = zoeken in een aantal databanken tegelijk
zoekmachines


ZOEKSTRATEGIEËN

, Zoekcriteria  Hoe baken je je zoekopdracht af  sleutelbegrippen en

zoektermen


Combineren van zoektermen: Boleaanse operatoren

AND: doorsnede  Tax AND

reform OR: unie  Tax OR

reform

NOT: verschil  Tax NOT

reform NEAR:

naburigheidsoperator

‒ N: volgorde niet belangrijk  bv. Tax N5 reform

‒ W: volgorde wel belangrijk  bv. Tax W5

reform Andere tips

Aanhalingstekens: voor exacte formulering op te

zoeken Hiërarchie van operatoren (Web of Science)

 NEAR/x
 NOT
 AND
 OR
 Haakjes overrulen de normale hiërarchie!

 ? = 1 karakter (Bv entrepreneur ? => entrepreneur, maar ook bv entreneurship
 * = meerdere karakters




BRONNEN BEOORDELEN EN ANALYSEREN

WETENSCHAPPELIJK KARAKTER VAN BRONNEN