GYNAECOLOGIE & VERLOSKUNDE
BENIGNE GYNAECOLOGIE EN FERTILITEIT - TIMMERMAN
LES 1; INLEIDING, ANATOMIE, BASIS, INGREPEN, ABNORMAAL BLOEDVERLIES,FIBROMEN
EN HYPERPLASIE
Herhaal anatomie!!!
Vestibulum is van belang; bij gynaecologisch onderzoek kijk je
eerst naar vulva en kijk je of vestibulum er normaal uit ziet.
Vb; Bij infecties vuurrood
Klieren van bartholin hebben neiging om af te sluiten => cyste van
bartholin. Kan ook ontstoken raken => abces.
BASISINGREPEN
Curretage = kuising vd baarmoederhals met metalen instrument dat scherp uiteinde heeft. Vroeger veel
gebruikt, maar tegenwoordig nog heel zelden. Diagnostisch is het
niet meer nodig.
=> Soms nog gebruikt ikv onvolledig miskraam, abnormaal
bloedverlies..
CAVE; perforatierisico!
Endometriumbiopsie; Pipelle de Cornier = plastic buisje met op
einde een gaatje + creëren vacuüm en zo endometriumweefsel
opzuigen , hier minder perforatie risico vd baarmoederwand. Kan in ambulante setting gebeuren.
Ambulante hysteroscopie = fijne scoop die id baarmoeder kijkt. CAVE; nooit doen bij vermoeden van een
endometriumcarcinoom => risico op verspreiding vd
cellen
Operatieve hysteroscopie; ijzeren draad daarmee
coaguleren en snijden. Nodig voor interventies.
Laparoscopie; meestal via navel een kijkinstrument
ingebracht (vb behandelen van een ectopische zws,
baarmoeder weghalen..)
Laparatomie; lage transverse incisie voor keizersnedes
(Pfannenstiel) maar weinig gebruikt voor hysterectomie.
Grote oncologische operaties dan verticale incisie nodig.
,Hysterectomie; vaak in oncologische setting
- Subtotaal; cervix blijft zitten, enkel corpus uteri weggehaald
- Totaal; alles weg (adnexen blijven wel zitten)
- Radicaal; hele baarmoeder, adnexen en de parametria (vb cervixcarcinoom) (Wertheim-Meigs)
- Salpingo-oophorectomie; eileiders weggenomen (uni (USO)of bilateraal (BSO))
Nieuwere ingrepen;
- Robot-geassisteerd
- vNOTES; Vaginal Natural Orifice Transluminal Endoscopic Surgery = gebruik van natuurlijke
opening, geen insnede gemaakt. In koepel van vagina een opening gemaakt en daar alle
instrumenten ingebracht + CO2 ingebracht om ruimte te creëren.
ABNORMAAL UTERIEN BLOEDVERLIES
,Postmeno => altijd nakijken!
Postcoïtaal => kan door infecties of door goedaardig letsel
Spotting => kan voorkomen indien pil te licht is, onregelmatig wordt ingenomen of meerdere cycli wordt
doorgenomen.
Methodologische aspecten;
• Anamnese; lees slide
=> proberen klacht te objectiveren, want wordt vaak subjectief gekleurd!
- Bij koperspiraaltje duidelijk meer bloedverlies dan bij hormoon spiraaltje. Koperspiraaltje
zelfs meer dan zonder spiraal. Bij hormoon in begin onregelmatig bloedverlies en daarna
minder en minder.
- Chlamydia kan bloedverlies geven.
- Vragenlijsten; vooral voor onderzoek
algemeen, kwaliteit van leven, symptoomvragenlijsten, psychologisch, seksuologisch,
maatschappelijke vragenlijsten
• Menstruatiekalender
=> Geeft inzicht in cyclusregelmaat
• Visuele score kaart (vaak bij klinische studies)
=> inzicht, maar geen exact cijfer
=> geeft aantal mate van verzadiging van maandverband/tampons weer
• Hematine methode = exactere studie
=> meten vd hvlheid bloed in tampons en verbanden
=> Hematine = geoxideerd heem
• Lichamelijk onderzoek
=> Ernst vh probleem inschatten + verklaring voor de klachten
=> Bijkomende onderzoeken voor uiteindelijke diagnose te stellen (echo, hormoononderzoek,
stolling..)
- Algemene conditie vd patiënt inschatten; anemie,koorts?
- Inspectie vd vulva, perianaal => bloed wel van uteriene origine? Evt hemorroiden?
- Actueel bloedverlies, dan hevigheid evalueren
- Bimanuele beoordeling; vingers id schede en cervix vasthouden + palperen met één hand
op buik.
, - Cytologisch onderzoek (indien verdenking cervixafwijking)
- Denk aan infecties (Chlamydia) indien tussentijdsbloedverlies
- Zo nodig ZWS-test
- Transvaginale echografie; beoordeling uterus en adnexa
- Diagnostische hysteroscopie ( indien vermoeden intra-
uteriene afwijkingen), NIET indien vermoeden
endometriumkanker !!!
- Laparoscopie (beoordeling van evt adnexpathologie)
Cycluslengte ifv leeftijd;
- Na menarche is cyclus onregelmatiger (cyclus van 42d kan
normaal zijn)
- Na 4-5j regelmatiger en gemiddeld 28-30d, maar veel variatie
- Tussen 40-50j opnieuw een sterke variatie.
- Daarna volledig uitblijven vd bloedingen= start vd menopauze
- Na de laatste menstruele bloeding start de post-menopauzale
periode
PALM COEIN; de oorzaken van abnormaal bloedverlies
Patiënt kan natuurlijk meerdere oorzaken hebben!
• Adenomyose; endometrium weefsel in spier vd
baarmoeder. (40-50j)
• Leiomyoma; ‘vleesboom’
• Coagulopathie; bloedingsziekten
Vb; Von Willebrand , trombocytendysfunctie..
=> Bij alle menorragieën; complet formule+aPTT +
familiale en persoonlijke bloedingsanamnese
=> Bij primaire menorragie; vWF antigeen,
stollingsfactoren, plaatjesaggregatie
• Ovulataire dysfunctie;
=> Anovulatie; indien geen ovulatie, dan vaak ook
cyclusstoornissen (vb te laag BMI, topsporters, pil)
=> Luteal out-of-phase events
=> Hypogonadotroop hypogonadisme
=> PCOS (=Polycysteus Ovarium Syndroom)
=> Hypothyroidie (>35j, frequent!)
=> Hyperprolactinemie (vochtverlies uit borst)
• Endometriaal
=> Lokale hemostatische dysfunctie; VC↓, Fibrinolyse ↑, VD↑
=> Inflammatie of infectie; IMB of menorragie
• Iatrogeen
=> Farmacologische of inerte IUCD’s (Intra-Uterien Device)
BENIGNE GYNAECOLOGIE EN FERTILITEIT - TIMMERMAN
LES 1; INLEIDING, ANATOMIE, BASIS, INGREPEN, ABNORMAAL BLOEDVERLIES,FIBROMEN
EN HYPERPLASIE
Herhaal anatomie!!!
Vestibulum is van belang; bij gynaecologisch onderzoek kijk je
eerst naar vulva en kijk je of vestibulum er normaal uit ziet.
Vb; Bij infecties vuurrood
Klieren van bartholin hebben neiging om af te sluiten => cyste van
bartholin. Kan ook ontstoken raken => abces.
BASISINGREPEN
Curretage = kuising vd baarmoederhals met metalen instrument dat scherp uiteinde heeft. Vroeger veel
gebruikt, maar tegenwoordig nog heel zelden. Diagnostisch is het
niet meer nodig.
=> Soms nog gebruikt ikv onvolledig miskraam, abnormaal
bloedverlies..
CAVE; perforatierisico!
Endometriumbiopsie; Pipelle de Cornier = plastic buisje met op
einde een gaatje + creëren vacuüm en zo endometriumweefsel
opzuigen , hier minder perforatie risico vd baarmoederwand. Kan in ambulante setting gebeuren.
Ambulante hysteroscopie = fijne scoop die id baarmoeder kijkt. CAVE; nooit doen bij vermoeden van een
endometriumcarcinoom => risico op verspreiding vd
cellen
Operatieve hysteroscopie; ijzeren draad daarmee
coaguleren en snijden. Nodig voor interventies.
Laparoscopie; meestal via navel een kijkinstrument
ingebracht (vb behandelen van een ectopische zws,
baarmoeder weghalen..)
Laparatomie; lage transverse incisie voor keizersnedes
(Pfannenstiel) maar weinig gebruikt voor hysterectomie.
Grote oncologische operaties dan verticale incisie nodig.
,Hysterectomie; vaak in oncologische setting
- Subtotaal; cervix blijft zitten, enkel corpus uteri weggehaald
- Totaal; alles weg (adnexen blijven wel zitten)
- Radicaal; hele baarmoeder, adnexen en de parametria (vb cervixcarcinoom) (Wertheim-Meigs)
- Salpingo-oophorectomie; eileiders weggenomen (uni (USO)of bilateraal (BSO))
Nieuwere ingrepen;
- Robot-geassisteerd
- vNOTES; Vaginal Natural Orifice Transluminal Endoscopic Surgery = gebruik van natuurlijke
opening, geen insnede gemaakt. In koepel van vagina een opening gemaakt en daar alle
instrumenten ingebracht + CO2 ingebracht om ruimte te creëren.
ABNORMAAL UTERIEN BLOEDVERLIES
,Postmeno => altijd nakijken!
Postcoïtaal => kan door infecties of door goedaardig letsel
Spotting => kan voorkomen indien pil te licht is, onregelmatig wordt ingenomen of meerdere cycli wordt
doorgenomen.
Methodologische aspecten;
• Anamnese; lees slide
=> proberen klacht te objectiveren, want wordt vaak subjectief gekleurd!
- Bij koperspiraaltje duidelijk meer bloedverlies dan bij hormoon spiraaltje. Koperspiraaltje
zelfs meer dan zonder spiraal. Bij hormoon in begin onregelmatig bloedverlies en daarna
minder en minder.
- Chlamydia kan bloedverlies geven.
- Vragenlijsten; vooral voor onderzoek
algemeen, kwaliteit van leven, symptoomvragenlijsten, psychologisch, seksuologisch,
maatschappelijke vragenlijsten
• Menstruatiekalender
=> Geeft inzicht in cyclusregelmaat
• Visuele score kaart (vaak bij klinische studies)
=> inzicht, maar geen exact cijfer
=> geeft aantal mate van verzadiging van maandverband/tampons weer
• Hematine methode = exactere studie
=> meten vd hvlheid bloed in tampons en verbanden
=> Hematine = geoxideerd heem
• Lichamelijk onderzoek
=> Ernst vh probleem inschatten + verklaring voor de klachten
=> Bijkomende onderzoeken voor uiteindelijke diagnose te stellen (echo, hormoononderzoek,
stolling..)
- Algemene conditie vd patiënt inschatten; anemie,koorts?
- Inspectie vd vulva, perianaal => bloed wel van uteriene origine? Evt hemorroiden?
- Actueel bloedverlies, dan hevigheid evalueren
- Bimanuele beoordeling; vingers id schede en cervix vasthouden + palperen met één hand
op buik.
, - Cytologisch onderzoek (indien verdenking cervixafwijking)
- Denk aan infecties (Chlamydia) indien tussentijdsbloedverlies
- Zo nodig ZWS-test
- Transvaginale echografie; beoordeling uterus en adnexa
- Diagnostische hysteroscopie ( indien vermoeden intra-
uteriene afwijkingen), NIET indien vermoeden
endometriumkanker !!!
- Laparoscopie (beoordeling van evt adnexpathologie)
Cycluslengte ifv leeftijd;
- Na menarche is cyclus onregelmatiger (cyclus van 42d kan
normaal zijn)
- Na 4-5j regelmatiger en gemiddeld 28-30d, maar veel variatie
- Tussen 40-50j opnieuw een sterke variatie.
- Daarna volledig uitblijven vd bloedingen= start vd menopauze
- Na de laatste menstruele bloeding start de post-menopauzale
periode
PALM COEIN; de oorzaken van abnormaal bloedverlies
Patiënt kan natuurlijk meerdere oorzaken hebben!
• Adenomyose; endometrium weefsel in spier vd
baarmoeder. (40-50j)
• Leiomyoma; ‘vleesboom’
• Coagulopathie; bloedingsziekten
Vb; Von Willebrand , trombocytendysfunctie..
=> Bij alle menorragieën; complet formule+aPTT +
familiale en persoonlijke bloedingsanamnese
=> Bij primaire menorragie; vWF antigeen,
stollingsfactoren, plaatjesaggregatie
• Ovulataire dysfunctie;
=> Anovulatie; indien geen ovulatie, dan vaak ook
cyclusstoornissen (vb te laag BMI, topsporters, pil)
=> Luteal out-of-phase events
=> Hypogonadotroop hypogonadisme
=> PCOS (=Polycysteus Ovarium Syndroom)
=> Hypothyroidie (>35j, frequent!)
=> Hyperprolactinemie (vochtverlies uit borst)
• Endometriaal
=> Lokale hemostatische dysfunctie; VC↓, Fibrinolyse ↑, VD↑
=> Inflammatie of infectie; IMB of menorragie
• Iatrogeen
=> Farmacologische of inerte IUCD’s (Intra-Uterien Device)
