Samenvatting, lesnotities en slides van EBM (Robby De Pauw)

EBM – Robby De Pauw

Topic 1: Meten binnen de kinesitherapie

Introductie

Kinesitherapie

M. is een patiënt die in de praktijk komt na een schouderfractuur.

M. zegt dat het beter gaat vandaag (6 weken na de fractuur), wat betekent “beter”?

- Meten is belangrijk want kan een subjectief gevoel zijn (door placebo effect)
- ‘beter’ moet zowel subjectief als objectief zijn



Belang

- METEN = WETEN
 Meting gaat over het testen van een patiënt en interpreteren wat de uitslag is
 Gaat dus niet enkel over een klassieke meter
 Met bv. een goniometer (= klinische meting)

- KWALITEITSBEVORDERING
 Er bestaan een aantal organisaties die zich focussen op hoe we ervoor kunnen zorgen dat
er implantatie is in de kinesitherapie
 Als je die richtlijnen naleest, gaat dat gepaard met veel voorwaarden
 Therapie moet dan uit bepaalde onderdelen bestaan, omdat de P aan bepaalde
voorwaarden voldoet
 We moeten weten wat die voorwaarden zijn en hoe we die kunnen meten
 Therapie en richtlijnen zijn vaak afhankelijk van de status van de patiënt

- BIJSTUREN THERAPIE OP BASIS VAN KLINISCH ONDERZOEK
 Meten is belangrijk om therapie bij te sturen
 Na een paar sessies moet je altijd een meting uitvoeren -> anders moet je bijsturen
 Als er geen concrete opvolging is, doe je maar iets
 Bv: dry neelding: volledige sessie dry needling blijven doen OF om de paar sessies
eens kijken of we verbetering zien bij de P
 Zo ja: verder blijven doen, zo nee: bijsturen
 -> begrijpen wat een meting is, wat er goed en fout kan gaan bij een meting…

- BEGRIJPEN & KRITISCH REFLECTEREN OP ONDERZOEKSRESULTATEN
 Misinterpraties etc.
 Je moet altijd rekening houden met een meetfout
 P moet onafhankelijk gemaakt worden
 Belangrijk om op een goede manier te meten
 Jezelf in twijfel trekken -> bewust dat je kritisch bent en therapie bij te sturen




Pagina | 1

,Kinesitherapie – vignet 1

Therapeut in ziekenhuis: meten van knieflexie binnen een ziekenhuissetting. Patiënt vertoont een
verbetering van 12° flexie na de operatie. Is dit een betekenisvolle vooruitgang? Zou een andere
therapeut eenzelfde resultaat bekomen?

- P met knieprothese -> hebben vaak een heel stijve knie
- Is 12° een verbetering of is dat toeval?
 Door meetfout -> kan zijn omdat je andere referentiepunten neemt, omdat je de
goniometer anders vast hebt…
- Je moet zulke zaken ook kunnen terugkoppelen -> als 12° geen verbetering is, maar een
meetfout moet je mss iets anders doen -> meettheorie is hier belangrijk: vragen bij stellen



Kinesitherapie – vignet 2

Therapeut in zelfstandige praktijk: uitvoeren straight leg raise (SLR) om een mogelijke hernia te
detecteren.

Patiënt vertoont een positieve SLR. Betekent dit automatisch de aanwezigheid van een hernia? Moet
ik mijn patiënt doorsturen?

- Hernia = uitpuiling vd discus tssn 2 wervels
- Rechterbeen gestrekt opheffen en p heeft pijn aan linkerbeen (uitstralingen) = positieve test
 Als die test pos is, is het dan per definitie dat de patiënt een hernia heeft? Moet ik dit
met een korrel zout nemen? Moet ik de patiënt doorverwijzen?...
 Belangrijke keuzes die je moet maken -> belangrijk om een meting goed te
interpreteren



Definities

- Meettheorie/Measurement theory: De algemene wetenschap van het meten — van
temperatuur en massa tot abstracte constructen.
 Temperatuur is een concept dat de mens heeft uitgevonden, is iets fysisch
 Definitie is heel breed: je kan klinische zaken meten, psychologische zaken (bv IQ,
ontwikkeling…)
- Psychometrie & clinimetrie: Twee historisch gescheiden tradities die meettheorie toepassen
op niet-fysische fenomenen:
 Psychometrie kent zijn oorsprong in de psychologie (IQ, persoonlijkheid…)
 Clinimetrie kent zijn oorsprong in de kliniek (pijn, functie, kwaliteit van leven…)
 Klinimetrie vs psychometrie: een onnodig verschil want ze willen hetzelfde zeggen
 Gaat allemaal over meten en wat de eigenschappen zijn ve goede meting
 Ze zijn gwn ontstaan in een andere context:
 Klinimetrie is ontstaan id praktijk
 Psychometrie is ontstaan id psychologie
 Geen verschil tssn beide takken!

In deze cursus behandelen we beide als hetzelfde. Dezelfde principes gelden voor elk meetinstrument
dat de kinesitherapeut gebruikt.


Pagina | 2

,Meeteigenschappen

- Meting gaat dus over iets fysisch, psychologisch… proberen te meten -> abstract construct
= iets waarvan we denken dat h wel belangrijk kan zijn om dat te meten (bv; intelligentie,
gedrag, balans, sportprestaties, kracht…)
- Eigenschappen die hieraan gekoppeld zijn worden dan beschreven in de
psychometrie/klinimetrie
- Belangrijk: goed begrijpen wat de concrete meeteigenschappen zijn



Enkele eenvoudige regels

- Ken de grootheid van jouw meetinstrument (wat meet je).
 Allemaal andere meetinstrumenten met allemaal een andere grootheid
 Bv: massa, lengte, IQ, Pijn…

- Ken de eenheid van jouw meetinstrument (Let op: sommigen meetinstrumenten kennen
geen specifieke eenheid).
 Eenheid ve meetinstrument (bv 12°) of relatieve eigenschappen (bv tssn 0 (slecht
instrument) en 1 (goed instrument))
 Bv: gram, cm…
- Ken de begrenzing van jouw meetinstrument (juistheid/nauwkeurigheid) = beduidende
cijfers.
 Bv: Weegschaal tot op 1kg nauwkeurig à rapporteren tot op 1 kg nauwkeurig (64 kg).
Vs
 Weegschaal tot op 0,1 kg nauwkeurig à rapporteren tot op 0,1 kg nauwkeurig (64,0 kg).
 Niet heel gedetailleerd cijfers achter de komma zetten als je meetinstrument hier
toch niet toe in staat is
 Belangrijk in h kader v rapporteren naar een andere arts/kine


Verschil in iets dat uitgedrukt wordt in de eenheden vh meetinstrument (= rechtstreekse interpretatie
in de praktijk

- Handig om te weten is dan de ‘cut off’ (= drempelwaarde)) en relatieve uitdrukking ve meting
 Meetinstrumenten met een ander construct is moeilijk om ze met elkaar te
vergelijken



Een goede meting

Wat is een goede meting

 Zie boek -> CH2; 4 !!!
- Een goede meting is (volgens COSMIN; Consensus-based Standards for the selection of health
Measurement INstruments)
 Valide/Juist (Validity) = juistheid van de meting
 Betrouwbaar/Precies (Reliability) = een goede meting is een betrouwbare meting; gaat
over de precisie ervan



Pagina | 3

,  Responsief (Responsiveness) = meting verandert als de status vh construct veranderd ->
als patiënt verbeterd, verandert de meting ook in de zin van die verbetering
 Consensus-based = overeenkomen -> consensus zoeken. Onderzoekers hebben
allemaal een eigen mening maar proberen toch de neuzen in dezelfde richting te
zetten
 Standards = er is een standaard: zo wordt COSMIN gezien
 Measurement instruments: wat zijn goede en slechte meetinstrumenten binnen de
zorg (lijst)

- Cosmin versie 2 is in de maak -> dit is een oudere publicatie


Een goede meting wordt gekenmerkt door:

𝑋𝑜 = 𝑋 ± 𝜀

- Minimale willekeurige meetfouten.
- Vrij van systematische meetfouten.



 𝑋𝑜 = geobserveerde waarde vd meting
 Bv: aantal graden knieflexie = 𝑋𝑜 want is de
geobserveerde knieflexie (bv 70°)

 𝑋 = wat de werkelijke waarde zou zijn vd patiënt = werkelijk aantal graden knieflexie vd
patiënt

 𝜀 = fout: in pos/neg zin
 Werkelijke waarde kan ook 70° zijn in dat geval is de fout = 0
 Werkelijke waarde 80° -> in dat geval is er een fout

- Verschil in validiteit en betrouwbaarheid is afhankelijk van hoe die fout zich gedraagt (als we
het hebben over herhaaldelijke metingen)
- Random error = willekeurige meetfout -> spreiding vd fout is groot
 We willen de spreiding zo minimaal mogelijk -> ideaal: fout zou altijd hetzelfde zijn
- Systematisch = op systematische manier afwijken vh juiste
 Bv: systematisch afwijken vd 70° knieflexie: je zit er altijd consistent af
 Ze is wel betrouwbaar want het is niet zomaar willekeurig
- Goede meting: vrij v systematische meetfout en er is een minimale willekeurige meetfout
= theoretisch want 𝑋 (het werkelijk aantal graden knieflexie vd patiënt) weet je niet
 Nog moeilijker voor bv intelligentie -> hoe kun je op een objectieve manier de
intelligentie v iemand meten?



- Minimale willekeurige meetfouten = betrouwbaar.
- Vrij van systematische meetfouten = valide.




Pagina | 4