Hoofdstuk 8: het zenuwstelsel – anatomie en fysiologie
1) Anatomische en functionele indeling zenuwstelsel
Anatomische indeling
Centraal zenuwstelsel (CZS)
o Hersenen
Grote hersenen (cerebrum)
Kleine hersenen (cerebellum)
Hersenstam (truncus cerebri)
o Ruggenmerk (medulla spinalis)
Perifeer zenuwstelsel (PZS)
o Zenuwweefsel buiten CZS
Zenuwen (nervi)
Hersenzenuwen (12paren)
Ruggenmergzenuwen (31paren)
Functionele indeling
Afferente, sensorische zenuwstelsel
o Informatie van receptoren naar CZS
Efferente, motorische zenuwstelsel
o Informatie van CZS naar effectoren
Willekeurige, somatische, animale ZS (AZS)
Niet onder controle van vrije wil
o (ortho) sympatisch ZS: fight, fright, flight
reacties
o Parasympatisch ZS: rest & digest reacties
2) Celorganisatie zenuwstelsel
1
,Functionele eenheid van zenuwstelsel neuron
Cellichaam
o Celkern
o Geen centriolen geen mitose geen verandering na schade
o Veel mitochondriën veel energieverbruik Na – K – ATPase-
pompen in celmembraan
o RER en vrije ribosomen – lichaampjes van Nissl grijs (dus
grijze stof cellichamen)
Dendriet
o Brengt signaal naar cellichaam
Axon
o Voert signaal weg van cellichaam
o Synapsknop
Neuroglia of steuncellen
CZS
o Astrocyten ondersteunen cellichamen & handhaven bloed-
hersen- barrière (BHB) via eindvoetjes
o Oligodendrocyten isoleren axon dankzij mergschede met
myeline wit (dus witte stof axonen)
o Microgliacellen fagocyten want afkomstig van witte
bloedcellen
o Ependymcellen bekleden centrale kanaal en ventrikels en
produceren cerebrospinaal vocht (CSV)
PZS
o Satellietcellen ondersteunen cellichamen
o Schwanncellen myelinisatie axon
Bloedhersenbarrière (BHB)
2
, Zee selectieve doorlaatbaarheid tussen capillairen en zenuwweefsel
in hersenen
o Alleen kleine vetoplosbare verbindingen zoals hormonen,
alcohol, cafeïne
o Grote moleculen zoals glucose hebben transporteiwitten nodig
om door barrière te raken
Bouw:
o Tight junctions tussen endotheelcellen van capillairen
o Dikke basale membraan
o Eindvoetjes van astrocyten
Voordeel: Bescherming tegen schadelijke stoffen en infecties met
bacteriën
Nadeel: sommige medicatie tegen infecties, kanker wordt
tegengehouden
3) Membraanpotentiaal
Potentiaalverschil
Potentiaalverschil is het verschil in elektrische ladingen tussen twee
plaatsen
In batterij zijn er meer elektronen aan negatieve pool dan aan
positieve pool
In batterij zijn de polen van elkaar gescheiden door zoutbrug
rustpotentiaal
Verschil in elektrische ladingen tussen intra en extra cellulair milieu
cel in rust
Beide milieus zijn gescheiden door celmembraan de membraan is
gepolariseerd
Bedraagt -70Mv voor een neuron
3
1) Anatomische en functionele indeling zenuwstelsel
Anatomische indeling
Centraal zenuwstelsel (CZS)
o Hersenen
Grote hersenen (cerebrum)
Kleine hersenen (cerebellum)
Hersenstam (truncus cerebri)
o Ruggenmerk (medulla spinalis)
Perifeer zenuwstelsel (PZS)
o Zenuwweefsel buiten CZS
Zenuwen (nervi)
Hersenzenuwen (12paren)
Ruggenmergzenuwen (31paren)
Functionele indeling
Afferente, sensorische zenuwstelsel
o Informatie van receptoren naar CZS
Efferente, motorische zenuwstelsel
o Informatie van CZS naar effectoren
Willekeurige, somatische, animale ZS (AZS)
Niet onder controle van vrije wil
o (ortho) sympatisch ZS: fight, fright, flight
reacties
o Parasympatisch ZS: rest & digest reacties
2) Celorganisatie zenuwstelsel
1
,Functionele eenheid van zenuwstelsel neuron
Cellichaam
o Celkern
o Geen centriolen geen mitose geen verandering na schade
o Veel mitochondriën veel energieverbruik Na – K – ATPase-
pompen in celmembraan
o RER en vrije ribosomen – lichaampjes van Nissl grijs (dus
grijze stof cellichamen)
Dendriet
o Brengt signaal naar cellichaam
Axon
o Voert signaal weg van cellichaam
o Synapsknop
Neuroglia of steuncellen
CZS
o Astrocyten ondersteunen cellichamen & handhaven bloed-
hersen- barrière (BHB) via eindvoetjes
o Oligodendrocyten isoleren axon dankzij mergschede met
myeline wit (dus witte stof axonen)
o Microgliacellen fagocyten want afkomstig van witte
bloedcellen
o Ependymcellen bekleden centrale kanaal en ventrikels en
produceren cerebrospinaal vocht (CSV)
PZS
o Satellietcellen ondersteunen cellichamen
o Schwanncellen myelinisatie axon
Bloedhersenbarrière (BHB)
2
, Zee selectieve doorlaatbaarheid tussen capillairen en zenuwweefsel
in hersenen
o Alleen kleine vetoplosbare verbindingen zoals hormonen,
alcohol, cafeïne
o Grote moleculen zoals glucose hebben transporteiwitten nodig
om door barrière te raken
Bouw:
o Tight junctions tussen endotheelcellen van capillairen
o Dikke basale membraan
o Eindvoetjes van astrocyten
Voordeel: Bescherming tegen schadelijke stoffen en infecties met
bacteriën
Nadeel: sommige medicatie tegen infecties, kanker wordt
tegengehouden
3) Membraanpotentiaal
Potentiaalverschil
Potentiaalverschil is het verschil in elektrische ladingen tussen twee
plaatsen
In batterij zijn er meer elektronen aan negatieve pool dan aan
positieve pool
In batterij zijn de polen van elkaar gescheiden door zoutbrug
rustpotentiaal
Verschil in elektrische ladingen tussen intra en extra cellulair milieu
cel in rust
Beide milieus zijn gescheiden door celmembraan de membraan is
gepolariseerd
Bedraagt -70Mv voor een neuron
3
