Economie samenvatting semester 2 (2026)
→Volgorde van de lessen
H1: Economie als wetenschap
Onderwerp en invalshoek
DEFINITIES:
Economics = the study of economies
(economics = eco als wetenschap), (economies is het studieobject) → Engels
▪ ‘The science which studies human behavior as a relationship between ends and
scarce means which have alternative uses.’
▪ ‘Economics is the study of how human beings coordinate their wants and
desires, given the decision-making mechanisms, social customs, and political
realities of the society.’
▪ ‘Political economy or economics is a study of mankind in the ordinary business of
life; it examines that part of individual and social action which is most closely
connected with the attainment and with the use of the material requisites of
wellbeing.’ (Alfred Marshall)
ECONOMIE:
- Positieve luik:
o Een wetenschap die de samenleving bestudeert
→In een SL maken de mensen constant keuzes dat leidt tot een
maatschappelijke uitkomst (vb: gem loon belgie, gem uur werken,)
▪ Deze keuzes en uitkomsten observeren en meten
o Als samenspel van de keuzes van mensen
Economie = de positieve wetenschap die de samenleving bestudeert als het samenspel
van de keuzes van mensen
- Normatieve luik:
o Evaluatie van de uitkomsten in termen van welvaart
▪ Vinden we dat die uitkomsten ten goede komt van de welvaart?
▪ Maar niet iedereen is het met elkaar eens
→Iedereen heeft andere waarden en visies op bv: vrije tijd
o Indien nodig: beleidsvoorstellen ter bijsturing
, ▪ Welke maatregelen zouden we kunnen nemen om de ongelijkheid
te reduceren?
Economie = de normatieve wetenschap die de uitkomsten van dat samenspel evalueert
in termen van welvaart en, indien nodig, beleidsvoorstellen doet ter bijsturing.
→Niet het onderwerp, wel de invalshoek bepaalt de essentie van economie
- Publicaties over de economie gaan niet enkel over geld maar eerder over
gezondheidszorg, onderwijs, …
- Bv: gezondheidszorg is heel duur, hoe kunnen we dit bijsturen zodat het
toegankelijk is voor iedereen.
o Economische ingreep, menselijk gedrag bijsturen om mensen andere
keuzes te laten maken.
De positieve wetenschap van de keuze
(Positieve luik):
ECONOMISCHE AGENTEN:
Economische agenten = personen en instellingen die beslissingen nemen betreffende
activiteiten als productie, consumptie, maar ook aan- en verkoop van goederen en
diensten, sparen, het toestaan of opnemen van leningen...
Drie Soorten beslissingsnemers: (eco agenten)
- Gezinnen: sociologische eenheden van natuurlijke personen.
o Hun eco activiteiten bestaan uit het aankopen van goederen en diensten
van ondernemingen op outputmarkten.
o Op basis v/h inkomen dat ze verwerven door het ter beschikking stellen
van hun arbeid aan ondernemingen op de arbeidsmarkt.
o Verwerven ook inkomen op financiële markten door hun spaargeld ter
beschikking te stellen van ondernemingen. Via financiële instellingen.
- Ondernemingen: juridische eenheden die het productieproces organiseren.
o Kopen grondstoffen en stellen mensen te werk om goederen en diensten
te produceren die ze kunnen verkopen.
- Overheid: zowel de centrale als de regionale en lokale overheden
o Ze corrigeren de marktfalingen om zo markten beter te laten werken.
o Herverdelingen: door een systeem van belastingen en uitkeringen kan ze
de inkomstenongelijkheid verminderen/ armoede bestrijden.
o Macro-economische stabilisatie
- Banken: financiële instellingen die het geld op hun beurt uitleent aan andere
economische agenten.
- Buitenland: verhandeling van goederen en diensten op wereldvlak.
, o De prijzen worden meebepaald door eco agenten in het buitenland
EEN EENVOUDIGE ECONOMISCHE KRINGLOOP (P.30)
De reële stroom van aanbod
- Gezinnen bieden arbeid aan aan ondernemingen
- Onderneming gaat een geldelijke vergoeding voorzien (arbeids inkomen)
→Arbeidsmarkt
- Ondernemingen voorzien goederen en diensten
- Gezinnen consumeten die goederen en diensten (consumptieuitgaven)
→Outputmarkt
Consumptieuitgaven heeft een lek:
- Sparen (uitgesteld consumeren)
- Belastingen
HET RATIONELE KEUZEMODEL:
Mensen maken rationele keuzes.
- Dit is voor iedereen anders → sommigen zijn snel beïnvloedbaar door anderen
Iedereen probeert voor zichzelf het best mogelijke resultaat te bereiken
→De homo economicus
Enkele misverstanden over de rationele keuze:
- Niet alleen vanuit materieel eigenbelang
o Maar kan ook vanuit altruïsme (goede doelen) , misantropie,... Iedereen
vult zelf in wat ‘het beste’ voor hen is
, - Niet altijd perfect geïnformeerd
o U laten beïnvloeden door anderen zonder uzelf te informeren
o Bij hoge informatiekost, is het rationeel om niet/onvolledig te informeren
→Als je veel moeite moet doen om u te informeren gaan ze sneller gwn
een keuzen maken.
o Er zijn al vele regels om die informatie te verhogen (vaak huizenmarkt of
automarkt)
- Ook vaak keuzes door afspraken, gewoontes, sociale normen,...
- Niet enkel individuele, ook collectieve beslissingen
o Vb: een gezin, een bedrijf
→De rationele keuze in heel complex omdat deze voor iedereen anders is.
Maar we gaan veronderstellen dat mensen hun keuzen maken vanuit materieel
eigenbelang.
Evenwicht en rationele keuze:
- Evenwicht ontstaat als iedereen een keuzen heeft gemaakt.
- Maar wijzigingen in keuzen beïnvloeden ook andere hun keuzen.
- bv. even lange wachtrijen in de supermarkt, je kiest automatisch de kortste
wachtrij, maar als een nieuwe kassa opengaat wilt iedereen naar die verschuiven.
Samenspel en uitkomsten: bv. woonkeuze, prijzenoorlog,...
- Bv: supermarkten ketens (delhaize), ze vergelijken de prijzen voor hun goederen,
dit kan leiden tot prijzenoorlog. Vaak eindigen ze op de minimum drempel.
- Bv: woonkeuze van mensen, gezin met kinderen willen in een buurt wonen waar
nog gezinnen met kinderen wonen → dit zorgt voor segregatie. (Gezinnen met
jonge kinderen wonen in dezelfde buurt).
De normatieve wetenschap van evaluatie en beleid
(p41)
(Normatieve luik):
‘Economie is de wetenschap ... die de uitkomsten van dit samenspel evalueert in
termen van welvaart en, indien nodig, beleidsvoorstellen doet ter bijsturing’
▪ Welvaart: de mate waarin de leden van een maatschappij hun behoeften
bevredigd zien.
▪ Economen gaan zoeken naar regels waar iedereen het over eens is.
▪ Pareto-verbetering: wanneer de welvaart van minstens één individu verhoogt en
niemand zijn welvaart ziet achteruitgaan.
▪ Als dit mogelijk is moeten we dit doen, (moeten we die persoon
verbeteren).
→Volgorde van de lessen
H1: Economie als wetenschap
Onderwerp en invalshoek
DEFINITIES:
Economics = the study of economies
(economics = eco als wetenschap), (economies is het studieobject) → Engels
▪ ‘The science which studies human behavior as a relationship between ends and
scarce means which have alternative uses.’
▪ ‘Economics is the study of how human beings coordinate their wants and
desires, given the decision-making mechanisms, social customs, and political
realities of the society.’
▪ ‘Political economy or economics is a study of mankind in the ordinary business of
life; it examines that part of individual and social action which is most closely
connected with the attainment and with the use of the material requisites of
wellbeing.’ (Alfred Marshall)
ECONOMIE:
- Positieve luik:
o Een wetenschap die de samenleving bestudeert
→In een SL maken de mensen constant keuzes dat leidt tot een
maatschappelijke uitkomst (vb: gem loon belgie, gem uur werken,)
▪ Deze keuzes en uitkomsten observeren en meten
o Als samenspel van de keuzes van mensen
Economie = de positieve wetenschap die de samenleving bestudeert als het samenspel
van de keuzes van mensen
- Normatieve luik:
o Evaluatie van de uitkomsten in termen van welvaart
▪ Vinden we dat die uitkomsten ten goede komt van de welvaart?
▪ Maar niet iedereen is het met elkaar eens
→Iedereen heeft andere waarden en visies op bv: vrije tijd
o Indien nodig: beleidsvoorstellen ter bijsturing
, ▪ Welke maatregelen zouden we kunnen nemen om de ongelijkheid
te reduceren?
Economie = de normatieve wetenschap die de uitkomsten van dat samenspel evalueert
in termen van welvaart en, indien nodig, beleidsvoorstellen doet ter bijsturing.
→Niet het onderwerp, wel de invalshoek bepaalt de essentie van economie
- Publicaties over de economie gaan niet enkel over geld maar eerder over
gezondheidszorg, onderwijs, …
- Bv: gezondheidszorg is heel duur, hoe kunnen we dit bijsturen zodat het
toegankelijk is voor iedereen.
o Economische ingreep, menselijk gedrag bijsturen om mensen andere
keuzes te laten maken.
De positieve wetenschap van de keuze
(Positieve luik):
ECONOMISCHE AGENTEN:
Economische agenten = personen en instellingen die beslissingen nemen betreffende
activiteiten als productie, consumptie, maar ook aan- en verkoop van goederen en
diensten, sparen, het toestaan of opnemen van leningen...
Drie Soorten beslissingsnemers: (eco agenten)
- Gezinnen: sociologische eenheden van natuurlijke personen.
o Hun eco activiteiten bestaan uit het aankopen van goederen en diensten
van ondernemingen op outputmarkten.
o Op basis v/h inkomen dat ze verwerven door het ter beschikking stellen
van hun arbeid aan ondernemingen op de arbeidsmarkt.
o Verwerven ook inkomen op financiële markten door hun spaargeld ter
beschikking te stellen van ondernemingen. Via financiële instellingen.
- Ondernemingen: juridische eenheden die het productieproces organiseren.
o Kopen grondstoffen en stellen mensen te werk om goederen en diensten
te produceren die ze kunnen verkopen.
- Overheid: zowel de centrale als de regionale en lokale overheden
o Ze corrigeren de marktfalingen om zo markten beter te laten werken.
o Herverdelingen: door een systeem van belastingen en uitkeringen kan ze
de inkomstenongelijkheid verminderen/ armoede bestrijden.
o Macro-economische stabilisatie
- Banken: financiële instellingen die het geld op hun beurt uitleent aan andere
economische agenten.
- Buitenland: verhandeling van goederen en diensten op wereldvlak.
, o De prijzen worden meebepaald door eco agenten in het buitenland
EEN EENVOUDIGE ECONOMISCHE KRINGLOOP (P.30)
De reële stroom van aanbod
- Gezinnen bieden arbeid aan aan ondernemingen
- Onderneming gaat een geldelijke vergoeding voorzien (arbeids inkomen)
→Arbeidsmarkt
- Ondernemingen voorzien goederen en diensten
- Gezinnen consumeten die goederen en diensten (consumptieuitgaven)
→Outputmarkt
Consumptieuitgaven heeft een lek:
- Sparen (uitgesteld consumeren)
- Belastingen
HET RATIONELE KEUZEMODEL:
Mensen maken rationele keuzes.
- Dit is voor iedereen anders → sommigen zijn snel beïnvloedbaar door anderen
Iedereen probeert voor zichzelf het best mogelijke resultaat te bereiken
→De homo economicus
Enkele misverstanden over de rationele keuze:
- Niet alleen vanuit materieel eigenbelang
o Maar kan ook vanuit altruïsme (goede doelen) , misantropie,... Iedereen
vult zelf in wat ‘het beste’ voor hen is
, - Niet altijd perfect geïnformeerd
o U laten beïnvloeden door anderen zonder uzelf te informeren
o Bij hoge informatiekost, is het rationeel om niet/onvolledig te informeren
→Als je veel moeite moet doen om u te informeren gaan ze sneller gwn
een keuzen maken.
o Er zijn al vele regels om die informatie te verhogen (vaak huizenmarkt of
automarkt)
- Ook vaak keuzes door afspraken, gewoontes, sociale normen,...
- Niet enkel individuele, ook collectieve beslissingen
o Vb: een gezin, een bedrijf
→De rationele keuze in heel complex omdat deze voor iedereen anders is.
Maar we gaan veronderstellen dat mensen hun keuzen maken vanuit materieel
eigenbelang.
Evenwicht en rationele keuze:
- Evenwicht ontstaat als iedereen een keuzen heeft gemaakt.
- Maar wijzigingen in keuzen beïnvloeden ook andere hun keuzen.
- bv. even lange wachtrijen in de supermarkt, je kiest automatisch de kortste
wachtrij, maar als een nieuwe kassa opengaat wilt iedereen naar die verschuiven.
Samenspel en uitkomsten: bv. woonkeuze, prijzenoorlog,...
- Bv: supermarkten ketens (delhaize), ze vergelijken de prijzen voor hun goederen,
dit kan leiden tot prijzenoorlog. Vaak eindigen ze op de minimum drempel.
- Bv: woonkeuze van mensen, gezin met kinderen willen in een buurt wonen waar
nog gezinnen met kinderen wonen → dit zorgt voor segregatie. (Gezinnen met
jonge kinderen wonen in dezelfde buurt).
De normatieve wetenschap van evaluatie en beleid
(p41)
(Normatieve luik):
‘Economie is de wetenschap ... die de uitkomsten van dit samenspel evalueert in
termen van welvaart en, indien nodig, beleidsvoorstellen doet ter bijsturing’
▪ Welvaart: de mate waarin de leden van een maatschappij hun behoeften
bevredigd zien.
▪ Economen gaan zoeken naar regels waar iedereen het over eens is.
▪ Pareto-verbetering: wanneer de welvaart van minstens één individu verhoogt en
niemand zijn welvaart ziet achteruitgaan.
▪ Als dit mogelijk is moeten we dit doen, (moeten we die persoon
verbeteren).
