Samenvatting Voedingsleer | Hoofdstuk 5: Lipiden | Hogeschool Gent | 2025/26

Voedingsleer Lipiden



Hoofdstuk 5: lipiden
Inhoud
1.1 Inleiding..............................................................................................2
1.1.1 Definitie........................................................................................2
1.1.2 Indeling en eigenschappen van lipiden........................................2
1.2 Voorkomen van vetten in de voeding (bronnen).................................6
1.3 Fysiologie van lipiden..........................................................................8
1.3.1 Verder metabolisme, omzettingen en uitscheiding.....................14
1.4 Rol van lipiden in het lichaam...........................................................15
1.5 Gezondheidsaspecten van lipiden....................................................15
1.5.1 Essentiële vetzuren.....................................................................15
1.5.2 Invloed van voeding op lipoproteïnen.........................................16




1

,Voedingsleer Lipiden


1.1 Inleiding
 Oplosbaar in organische solventen=> niet in water
 Oliën (vloeibaar) en vetten (vast)= zichtbare

Functies en wat het bevat:

 Bron van energie=> 9 kcaloriën/g vet
 Celmemebraan=> dubbele fosfolipide laag
 Vetoplosbare vitamines
 Hormonen
 Co enzym Q10 (elektronentransportketen)

1.1.1Definitie
 Groep van substanties oplosbaar in organische solventen

Overkoepelende term:

 Triglyceriden=> in voeding= 95%
 Cholesterol
 Fosfolipiden
 Sfingolipide
 Fytosterol

 Vetoplosbare vitamines (leveren geen energie)

1.1.2Indeling en eigenschappen van lipiden
1.1.2.1 Glyceriden (mono- di-, tri-)




Een kant van vetzuur is polair en andere deel is apolair=> oplosbaarheid
in water



2

, Voedingsleer Lipiden

1.1.2.1.1 Vetzuur
 Even aantal C-atomen tussen 4-24
 Ketenlengte en verzadiging bepalen de
eigenschappen
 Medium chain (2-12) en long chain
 Verzadigd met H-atomen
 Onverzadigd= dubbele binding

 Trans VZ gedragen zich biologisch als verzadigde
VZ
 Buiging door dubbele binding is niet hetzelfde
bij cis en trans vetzuren
o Cis = knik veel groter
o Trans = bijna rechte keten
 Makkelijk stapelbare structuur → vaste structuur door kristallijne
structuur → trans
 Niet goed stapelbaar → vloeibaar → cis
 Monounsaturated = 1 dubbele binding
 Polyunsaturated = meerdere dubbele bindingen

1.1.2.1.2 Aantal dubbele bindingen in een vetzuur
 Bepalen smeltpunt van een vet
 Hoe meer, hoe lager het smeltpunt

 Dierlijke:
o Meer verzadigd
o = vast bij kamertemperatuur
o Verzadigde vetzuren vormen kristallen
gestabiliseerd door hydrofobe interacties
 Plantaardig:
o Meer onverzadigd
o = vloeibaar bij kamertemperatuur
o Cis-dubbele binding=> knik in de C-staart
verhindert dichte opeenpakking




3