Verbintenissenrecht: cursus 1
Inleiding
Nieuwe burgerlijke wetboek: 10 boeken
Boek 1 Algemene bepalingen
Boek 2 Personen, familie en relatievermogensrecht
Boek 3 Goederenrecht
Boek 4 Nalatenschappen, schenkingen en
testamenten
Boek 5 Verbintenissen (!!)
Boek 6 Buitencontractuele aansprakelijkheid
Boek 7 Bijzondere overeenkomsten
Boek 8 Bewijsrecht
Boek 9 Zekerheden
Boek 10 Verjaring
HOOFDSTUK 1: BRONNEN VAN VERBINTENISSEN
Waaruit ontstaan verbintenissen?
- Wetgeving
O BW
O Oud BW
O WER
O Bijzondere wetten
Wet 2 augustus 2002 tot bestrijding van betalingsachterstand bij
handelstransacties
Antidiscriminatiewet
- Rechtsleer
- Rechtspraak
HOOFDSTUK 2: VERBINTENISSEN
Wat is een verbintenis?
Juridisch-technische betekenis: een RECHTSBAND (vinculum iuris) op grond waarvan een
SCHULDEISER van een SCHULDENAAR, indien nodig in rechte, de UITVOERING van
PRESTATIE mag EISEN (afdwingbaarheid) (art. 5.1. BW).
Oneigenlijke betekenis: de verplichting die de ene contractspartij ten opzichte van de
andere ctt partij heeft.
Kernbegrippen: verbintenis, schuldeiser, schuldenaar, prestatie
Toegepast op verkoopovereenkomst
o Koopctt wordt gesloten
o Verbintenissen (als rechtsband) vloeien voort uit het ctt
Koper (SE) eist van de verkoper (SA) de levering
1
, Verkoper (SE) eist van de koper (SA) de betaling
o Verbintenissen (als prestatie, passieve kant)
Verkoper heeft verplichting tot levering
Koper heeft verplichting tot betaling
o Verbintenissen ≠ nageleefd? Ctt = vatbaar voor nietigverklaring
Een verbintenis doet subjectieve rechten ontstaan…
PERSOONLIJKE rechten:
- Band tussen meerdere personen waarbij de ene persoon iets kan eisen van de
andere
ZAKELIJKE rechten:
- Band tussen een persoon en een goed
- Belangrijkste: eigendomsrecht
HOOFDSTUK 3: BRONNEN VAN VERBINTENISSEN
Contracten
- Contractuele aansprakelijkheid
o Voor 1/1/2023: samenloopverbod
o Na 1/1/2023: niet meer
- Voorbeeld: ladder laten vallen door aannemer op garage van klant en er is schade
o Ctt fout? Discussie over hoe ver vbn uit cttn rijken
o Open algemene norm die ervoor zorgt dat er veel vbn zijn in een ctt,
zonder dat deze hierin moeten worden opgesteld: de goede trouw
o Mogelijke conclusie: het feit dat de aannemer geen schade berokkent aan
voorwerpen in de ruimte waarin hij werkt, het behoort tot de goede trouw.
Niet iedereen hiermee akkoord
- Voorbeeld: ladder botst buiten op straat tegen auto van de persoon bij wie de
werken worden uitgevoerd.
o Contractuele verbintenis geschonden?
o Contractuele band tussen aannemer en de contractspartij is toevallig, dus
moeilijk
- Onderscheid = belangrijk!
o Aansprakelijke heeft enkel ee verzekering voor bctt aa
o Verjaringstermijnen verschillen
- Voorbeeld: je geeft een opdracht aan een werkgever voor werken en door de fout
van de werknemer lijd je schade.
o Contractuele band aanwezig
o Werkgever is aa voor de schade door de fout van de werknemer tijdens
uitvoering van zijn opdracht, er is ctt aa
- Voorbeeld: aannemer stelt een zelfstandige onderaannemer aan.
o Aannemer is aa voor de fout van de werknemer en van de onderaannemer
2
, o LET OP: bij buitencontractuele aansprakelijkheid zou een derde de
zelfstandige onderaannemer niet kunnen aanspreken, want die is geen
aangestelde (werknemer wel)
Dit is het verschil tussen ctt en bctt aa van de aansteller
Beiden aa voor andermans daad
Ruimer bij ctt aa > bctt aa
Buitencontractuele aansprakelijkheid
- Boek 6
- Basisvorm: foutaansprakelijkheid
o Fout die de schadeverzekering begaat die schade tot gevolg heeft, doet
een verbintenis tot schadeherstel ontstaan (art 1382 oud BW, art 6.5 BW
o 3 toepassingsvoorwaarden:
Fout
Schade
Causaal verband
o Bewijslast: schadelijder
- Ook: aansprakelijkheid voor andermans daad
o Aansprakelijkheid van de aansteller voor de fouten van de aangestelde
o Voorbeeld: werknemer is werken aan het uitvoeren aan de gevel van een
opdrachtgever van zijn werkgever. Hierbij valt per ongeluk een verfpot op
de voorbijganger en er ontstaat schade.
Als derde: geen ctt band naar werknemer toe
Voor foutaansprakelijkheid, bctt aavordering kunnen instellen
Mogelijk voor werknemer: art 18 WAO
Efficiënter: aanspreken van werkgever ov aah als aansteller van
aangestelde
Eenzijdige rechtshandeling
- Art. 5.125 BW
- Een verbintenis door de wilsuiting van 1 contractspartij (eenzijdige wilsuiting)
- Voorbeeld: iemand verliest zijn hond en stelt een 1000 euro beloning voor de
persoon die de hond terugvindt. Als er een persoon de hond terugvindt, heeft deze
recht op die beloning. De eigenaar is juridisch gebonden door zijn eigen eenzijdige
wilsuiting.
Oneigenlijke contracten
- Onverschuldige betaling
o Voorbeeld: persoon A stort per ongeluk geld op de rekening van persoon B.
Bij persoon B ontstaat er dan de verbintenis tot de terugbetaling van het
geld
- Ongerechtvaardigd verrijking
o Voorbeeld: twee partners wonen samen en er is een onevenwicht in de
bijdrage van de partners. De ene partner heeft heel veel geïnvesteerd in
die relatie waaronder geld gestopt in het huis. Alhoewel staat dit laatste
wel op de naam van de andere partner. Als het koppel ervoor kiest om te
scheiden, blijft het huis staan op de naam van de andere partner. De ene
partner stelt dat de andere ongerechtvaardigd verrijkt is, want het huis is
veel meer waard, zonder dat de andere hier enig bedrag had in
3
, geïnvesteerd. De vermogensverschuiving moet worden ongedaan
gemaakt.
- Zaakwaarneming
o Voorbeeld: je buur is op reis en dankzij een hevig onweer is er schade aan
zijn huis. De vakantieganger blijkt onbereikbaar te zijn, waardoor je beslist
om de schade zelf te herstellen, op eigen kosten. Er ontstaat een
verbintneis waarbij de buur de kosten die jij hebt gemaakt, moet
vergoeden.
Schijnleer
- Stel het vertrouwen opgewekt ten opzichte van de andere partij, waardoor die
erop mag vertrouwen dat het om een echte verbintenis gaat.
- Discussie over het feit of dit een echte bron van verbintenissen is of niet
- Voorbeeld: schijnmandaat (art. 1.85 BW)
Wet
- Voorbeeld: BTW-wetgeving
- Mits de toepassingsvoorwaarden van de wet vervuld zijn, kunnen afdwingbare
verbintenissen tussen de partijen ontstaan
- Fout: zorgvuldigheidsnorm
o Hoe zou een normaal en voorzichtig persoon in normale omstandigheden
zou hebben gehandeld.
o Voorbeeld: overheid geeft vergunning waar een normale en voorzichtige
overheid geen vergunning zou geven.
<
Rechtshandeling: 2 mogelijke definities
1. Rechtshandeling in de zin van art. 5.3 BW (bronnen van verbintenissen)
“Een handeling die een rechtssubject stelt met het oog op de rechtsgevolgen die daaraan
verbonden zijn.”
Voorbeeld: je sluit een koopcontract voor een broodje met als doel om dat broodje
geleverd te krijgen.
2 soorten:
- Meerzijdig
o Contracten
- Eenzijdig
o Art 5.125 BW: wilsuiting waarbij één persoon de bedoeling heeft om
rechtsgevolgen te doen ontstaan.
o Opstellen van een testament
o Eenzijdige opzegging
o Ingebrekestelling
2. Rechtshandeling in de zin van art. 1.3 BW
”Een wilsuiting waarbij een of meer personen de bedoeling hebben om rechtsgevolgen te
doen ontstaan.”
HOOFDSTUK 4: REGELS VAN OVERGANGSRECHT
4
Inleiding
Nieuwe burgerlijke wetboek: 10 boeken
Boek 1 Algemene bepalingen
Boek 2 Personen, familie en relatievermogensrecht
Boek 3 Goederenrecht
Boek 4 Nalatenschappen, schenkingen en
testamenten
Boek 5 Verbintenissen (!!)
Boek 6 Buitencontractuele aansprakelijkheid
Boek 7 Bijzondere overeenkomsten
Boek 8 Bewijsrecht
Boek 9 Zekerheden
Boek 10 Verjaring
HOOFDSTUK 1: BRONNEN VAN VERBINTENISSEN
Waaruit ontstaan verbintenissen?
- Wetgeving
O BW
O Oud BW
O WER
O Bijzondere wetten
Wet 2 augustus 2002 tot bestrijding van betalingsachterstand bij
handelstransacties
Antidiscriminatiewet
- Rechtsleer
- Rechtspraak
HOOFDSTUK 2: VERBINTENISSEN
Wat is een verbintenis?
Juridisch-technische betekenis: een RECHTSBAND (vinculum iuris) op grond waarvan een
SCHULDEISER van een SCHULDENAAR, indien nodig in rechte, de UITVOERING van
PRESTATIE mag EISEN (afdwingbaarheid) (art. 5.1. BW).
Oneigenlijke betekenis: de verplichting die de ene contractspartij ten opzichte van de
andere ctt partij heeft.
Kernbegrippen: verbintenis, schuldeiser, schuldenaar, prestatie
Toegepast op verkoopovereenkomst
o Koopctt wordt gesloten
o Verbintenissen (als rechtsband) vloeien voort uit het ctt
Koper (SE) eist van de verkoper (SA) de levering
1
, Verkoper (SE) eist van de koper (SA) de betaling
o Verbintenissen (als prestatie, passieve kant)
Verkoper heeft verplichting tot levering
Koper heeft verplichting tot betaling
o Verbintenissen ≠ nageleefd? Ctt = vatbaar voor nietigverklaring
Een verbintenis doet subjectieve rechten ontstaan…
PERSOONLIJKE rechten:
- Band tussen meerdere personen waarbij de ene persoon iets kan eisen van de
andere
ZAKELIJKE rechten:
- Band tussen een persoon en een goed
- Belangrijkste: eigendomsrecht
HOOFDSTUK 3: BRONNEN VAN VERBINTENISSEN
Contracten
- Contractuele aansprakelijkheid
o Voor 1/1/2023: samenloopverbod
o Na 1/1/2023: niet meer
- Voorbeeld: ladder laten vallen door aannemer op garage van klant en er is schade
o Ctt fout? Discussie over hoe ver vbn uit cttn rijken
o Open algemene norm die ervoor zorgt dat er veel vbn zijn in een ctt,
zonder dat deze hierin moeten worden opgesteld: de goede trouw
o Mogelijke conclusie: het feit dat de aannemer geen schade berokkent aan
voorwerpen in de ruimte waarin hij werkt, het behoort tot de goede trouw.
Niet iedereen hiermee akkoord
- Voorbeeld: ladder botst buiten op straat tegen auto van de persoon bij wie de
werken worden uitgevoerd.
o Contractuele verbintenis geschonden?
o Contractuele band tussen aannemer en de contractspartij is toevallig, dus
moeilijk
- Onderscheid = belangrijk!
o Aansprakelijke heeft enkel ee verzekering voor bctt aa
o Verjaringstermijnen verschillen
- Voorbeeld: je geeft een opdracht aan een werkgever voor werken en door de fout
van de werknemer lijd je schade.
o Contractuele band aanwezig
o Werkgever is aa voor de schade door de fout van de werknemer tijdens
uitvoering van zijn opdracht, er is ctt aa
- Voorbeeld: aannemer stelt een zelfstandige onderaannemer aan.
o Aannemer is aa voor de fout van de werknemer en van de onderaannemer
2
, o LET OP: bij buitencontractuele aansprakelijkheid zou een derde de
zelfstandige onderaannemer niet kunnen aanspreken, want die is geen
aangestelde (werknemer wel)
Dit is het verschil tussen ctt en bctt aa van de aansteller
Beiden aa voor andermans daad
Ruimer bij ctt aa > bctt aa
Buitencontractuele aansprakelijkheid
- Boek 6
- Basisvorm: foutaansprakelijkheid
o Fout die de schadeverzekering begaat die schade tot gevolg heeft, doet
een verbintenis tot schadeherstel ontstaan (art 1382 oud BW, art 6.5 BW
o 3 toepassingsvoorwaarden:
Fout
Schade
Causaal verband
o Bewijslast: schadelijder
- Ook: aansprakelijkheid voor andermans daad
o Aansprakelijkheid van de aansteller voor de fouten van de aangestelde
o Voorbeeld: werknemer is werken aan het uitvoeren aan de gevel van een
opdrachtgever van zijn werkgever. Hierbij valt per ongeluk een verfpot op
de voorbijganger en er ontstaat schade.
Als derde: geen ctt band naar werknemer toe
Voor foutaansprakelijkheid, bctt aavordering kunnen instellen
Mogelijk voor werknemer: art 18 WAO
Efficiënter: aanspreken van werkgever ov aah als aansteller van
aangestelde
Eenzijdige rechtshandeling
- Art. 5.125 BW
- Een verbintenis door de wilsuiting van 1 contractspartij (eenzijdige wilsuiting)
- Voorbeeld: iemand verliest zijn hond en stelt een 1000 euro beloning voor de
persoon die de hond terugvindt. Als er een persoon de hond terugvindt, heeft deze
recht op die beloning. De eigenaar is juridisch gebonden door zijn eigen eenzijdige
wilsuiting.
Oneigenlijke contracten
- Onverschuldige betaling
o Voorbeeld: persoon A stort per ongeluk geld op de rekening van persoon B.
Bij persoon B ontstaat er dan de verbintenis tot de terugbetaling van het
geld
- Ongerechtvaardigd verrijking
o Voorbeeld: twee partners wonen samen en er is een onevenwicht in de
bijdrage van de partners. De ene partner heeft heel veel geïnvesteerd in
die relatie waaronder geld gestopt in het huis. Alhoewel staat dit laatste
wel op de naam van de andere partner. Als het koppel ervoor kiest om te
scheiden, blijft het huis staan op de naam van de andere partner. De ene
partner stelt dat de andere ongerechtvaardigd verrijkt is, want het huis is
veel meer waard, zonder dat de andere hier enig bedrag had in
3
, geïnvesteerd. De vermogensverschuiving moet worden ongedaan
gemaakt.
- Zaakwaarneming
o Voorbeeld: je buur is op reis en dankzij een hevig onweer is er schade aan
zijn huis. De vakantieganger blijkt onbereikbaar te zijn, waardoor je beslist
om de schade zelf te herstellen, op eigen kosten. Er ontstaat een
verbintneis waarbij de buur de kosten die jij hebt gemaakt, moet
vergoeden.
Schijnleer
- Stel het vertrouwen opgewekt ten opzichte van de andere partij, waardoor die
erop mag vertrouwen dat het om een echte verbintenis gaat.
- Discussie over het feit of dit een echte bron van verbintenissen is of niet
- Voorbeeld: schijnmandaat (art. 1.85 BW)
Wet
- Voorbeeld: BTW-wetgeving
- Mits de toepassingsvoorwaarden van de wet vervuld zijn, kunnen afdwingbare
verbintenissen tussen de partijen ontstaan
- Fout: zorgvuldigheidsnorm
o Hoe zou een normaal en voorzichtig persoon in normale omstandigheden
zou hebben gehandeld.
o Voorbeeld: overheid geeft vergunning waar een normale en voorzichtige
overheid geen vergunning zou geven.
<
Rechtshandeling: 2 mogelijke definities
1. Rechtshandeling in de zin van art. 5.3 BW (bronnen van verbintenissen)
“Een handeling die een rechtssubject stelt met het oog op de rechtsgevolgen die daaraan
verbonden zijn.”
Voorbeeld: je sluit een koopcontract voor een broodje met als doel om dat broodje
geleverd te krijgen.
2 soorten:
- Meerzijdig
o Contracten
- Eenzijdig
o Art 5.125 BW: wilsuiting waarbij één persoon de bedoeling heeft om
rechtsgevolgen te doen ontstaan.
o Opstellen van een testament
o Eenzijdige opzegging
o Ingebrekestelling
2. Rechtshandeling in de zin van art. 1.3 BW
”Een wilsuiting waarbij een of meer personen de bedoeling hebben om rechtsgevolgen te
doen ontstaan.”
HOOFDSTUK 4: REGELS VAN OVERGANGSRECHT
4
