Burgerlijk procesrecht
Inleiding tot burgerlijk procesrecht
Wat is recht?
• Het recht omvat een geheel van gedragsregels en normen
ü Verbodsbepalingen – gebodsbepalingen – normen die
toelating bevatten – organieke regels
ü Dwingend recht – aanvullend recht
ü Algemene normen – individuele normen
• Deze gedragsregels en normen hebben tot doel het maatschappelijk leven
te ordenen
• De regels worden opgelegd door de overheid
• De regels zijn afdwingbaar
Verbodsbepaling – gebodsbepaling
een regel die iemand iets verbiedt (verbod) of iets oplegt om te doen (gebod).
In het procesrecht kun je via de rechter afdwingen dat iemand stopt met bepaald
gedrag (verbod) of juist een handeling verricht (gebod).
Normen die toelating bevatten – organieke regels
regels die bevoegdheden geven aan organen of instanties. Ze zeggen niet wat
iemand moet of niet mag, maar wie iets mág doen. Denk aan regels die bepalen
welk orgaan bevoegd is om een bepaalde beslissing te nemen of een procedure
te starten. Ze scheppen dus bevoegdheid, geen plicht of verbod.
Dwingend recht van openbare orde – goede zeden – ter bescherming van
de zwakken
regels waarvan je nooit mag afwijken. Ze bewaken basiswaarden en beschermen
kwetsbare partijen. Afwijkende afspraken zijn automatisch ongeldig.
Aanvullend recht
regels die alleen gelden als partijen zelf niets hebben afgesproken. Je mag er dus
gewoon van afwijken in een overeenkomst.
Algemene normen – individuele normen
Algemene normen: regels die voor iedereen of voor een brede groep
situaties gelden. Ze zijn algemeen geformuleerd.
Individuele normen: regels die specifiek op één persoon of één concrete
situatie zijn gericht. Ze werken dus op maat, niet algemeen.
Regels opgesteld door de overheid
dit zijn rechtsregels die komen van wetgever,
bestuur of rechter. Denk aan wetten, algemene
maatregelen van bestuur, ministeriële regelingen
en beleidsregels. Ze hebben bindende kracht en
bepalen hoe burgers en overheid zich moeten
gedragen.
1
, Gerechtelijk recht- formeel recht -handhavingsrecht
Materieel recht <-> formeel recht
Materiaal recht
= het geheel van rechtsregels waarbij de maatschappelijke gedraging naar
inhoud wordt bepaald. Hoe dichter die rechtsregels hun doel bereiken, hoe
evidenter die rechtsregels zullen worden ervaren
Burgerlijk recht, strafrecht, ondernemingsrecht en sociaal recht
Gerechtelijk recht
het geheel van regels dat bepaalt hoe rechtszaken verlopen. Het regelt o.a.
welke rechter bevoegd is, hoe je een procedure start, welke termijnen gelden,
hoe bewijs werkt en hoe een rechter tot een uitspraak komt. Kortom:
de spelregels van het proces.
Doel van het gerechtelijk recht
ü Uitsluiten van eigenrichting
Aanspraken op een wijze die de rechtstsaat waardig is, worden beslecht door de
met autoriteit beklede overheidsrechter of door een scheidsrechter
Verbod om rechter te zijn in eigen zaak
ü Restanten van eigenrichting
o Exceptie van niet-nakoming
het recht van een partij om haar eigen verplichting tijdelijk op te schorten zolang
de andere partij niet nakomt.
Kort gezegd: “Jij doet niks, dan hoef ik ook (nog) niks te doen.”
o Retentierecht
Het recht om een goed vast te houden totdat de ander zijn schuld betaalt of zijn
verplichting nakomt.
Kort gezegd: “Ik geef het pas terug als jij betaalt.”
Indeling van het gerechtelijk recht
ü Gerechtelijk privaatrecht / burgerlijk procesrecht
ü Strafprocesrecht
ü Administratief procesrecht
ü Fiscaal procesrecht
ü Tuchtprocesrecht
Burgerlijk procesrecht
= gerechtelijk privaatrecht
= bevat alle regelen van gerechtelijk recht die betrekking hebben op privaatrecht
Het privaatrecht is het geheel van rechtsregels die betrekking hebben op de
onderlinge verhoudingen tussen burgers
bronnen van het burgerlijk procesrecht
• Internationale verdragen
2
Inleiding tot burgerlijk procesrecht
Wat is recht?
• Het recht omvat een geheel van gedragsregels en normen
ü Verbodsbepalingen – gebodsbepalingen – normen die
toelating bevatten – organieke regels
ü Dwingend recht – aanvullend recht
ü Algemene normen – individuele normen
• Deze gedragsregels en normen hebben tot doel het maatschappelijk leven
te ordenen
• De regels worden opgelegd door de overheid
• De regels zijn afdwingbaar
Verbodsbepaling – gebodsbepaling
een regel die iemand iets verbiedt (verbod) of iets oplegt om te doen (gebod).
In het procesrecht kun je via de rechter afdwingen dat iemand stopt met bepaald
gedrag (verbod) of juist een handeling verricht (gebod).
Normen die toelating bevatten – organieke regels
regels die bevoegdheden geven aan organen of instanties. Ze zeggen niet wat
iemand moet of niet mag, maar wie iets mág doen. Denk aan regels die bepalen
welk orgaan bevoegd is om een bepaalde beslissing te nemen of een procedure
te starten. Ze scheppen dus bevoegdheid, geen plicht of verbod.
Dwingend recht van openbare orde – goede zeden – ter bescherming van
de zwakken
regels waarvan je nooit mag afwijken. Ze bewaken basiswaarden en beschermen
kwetsbare partijen. Afwijkende afspraken zijn automatisch ongeldig.
Aanvullend recht
regels die alleen gelden als partijen zelf niets hebben afgesproken. Je mag er dus
gewoon van afwijken in een overeenkomst.
Algemene normen – individuele normen
Algemene normen: regels die voor iedereen of voor een brede groep
situaties gelden. Ze zijn algemeen geformuleerd.
Individuele normen: regels die specifiek op één persoon of één concrete
situatie zijn gericht. Ze werken dus op maat, niet algemeen.
Regels opgesteld door de overheid
dit zijn rechtsregels die komen van wetgever,
bestuur of rechter. Denk aan wetten, algemene
maatregelen van bestuur, ministeriële regelingen
en beleidsregels. Ze hebben bindende kracht en
bepalen hoe burgers en overheid zich moeten
gedragen.
1
, Gerechtelijk recht- formeel recht -handhavingsrecht
Materieel recht <-> formeel recht
Materiaal recht
= het geheel van rechtsregels waarbij de maatschappelijke gedraging naar
inhoud wordt bepaald. Hoe dichter die rechtsregels hun doel bereiken, hoe
evidenter die rechtsregels zullen worden ervaren
Burgerlijk recht, strafrecht, ondernemingsrecht en sociaal recht
Gerechtelijk recht
het geheel van regels dat bepaalt hoe rechtszaken verlopen. Het regelt o.a.
welke rechter bevoegd is, hoe je een procedure start, welke termijnen gelden,
hoe bewijs werkt en hoe een rechter tot een uitspraak komt. Kortom:
de spelregels van het proces.
Doel van het gerechtelijk recht
ü Uitsluiten van eigenrichting
Aanspraken op een wijze die de rechtstsaat waardig is, worden beslecht door de
met autoriteit beklede overheidsrechter of door een scheidsrechter
Verbod om rechter te zijn in eigen zaak
ü Restanten van eigenrichting
o Exceptie van niet-nakoming
het recht van een partij om haar eigen verplichting tijdelijk op te schorten zolang
de andere partij niet nakomt.
Kort gezegd: “Jij doet niks, dan hoef ik ook (nog) niks te doen.”
o Retentierecht
Het recht om een goed vast te houden totdat de ander zijn schuld betaalt of zijn
verplichting nakomt.
Kort gezegd: “Ik geef het pas terug als jij betaalt.”
Indeling van het gerechtelijk recht
ü Gerechtelijk privaatrecht / burgerlijk procesrecht
ü Strafprocesrecht
ü Administratief procesrecht
ü Fiscaal procesrecht
ü Tuchtprocesrecht
Burgerlijk procesrecht
= gerechtelijk privaatrecht
= bevat alle regelen van gerechtelijk recht die betrekking hebben op privaatrecht
Het privaatrecht is het geheel van rechtsregels die betrekking hebben op de
onderlinge verhoudingen tussen burgers
bronnen van het burgerlijk procesrecht
• Internationale verdragen
2
