VERDIEPEND PERSONEN-, FAMILIE- EN
RELATIEVERMOGENSRECHT
SAMENVATTING
,Inhoudsopgave
1. Transgender personen .................................................................................................................................................... 4
1.1. Terminologie .......................................................................................................................................................... 4
1.2. Medische behandeling transgender minderjarigen .............................................................................................. 6
1.3. Mensenrechten ..................................................................................................................................................... 7
1.4. Aanpassing van de geslachtsregistratie ................................................................................................................. 8
1.5. Aanpassing van de voornaam.............................................................................................................................. 11
1.6. Afstamming ......................................................................................................................................................... 11
1.7. Privacybescherming............................................................................................................................................. 12
1.8. Evaluatie en trends .............................................................................................................................................. 12
2. Meerderjarige beschermde personen .......................................................................................................................... 14
2.1. Algemeen............................................................................................................................................................. 14
2.2. Buitengerechtelijke bescherming ........................................................................................................................ 15
2.3. Rechterlijke bescherming .................................................................................................................................... 18
2.4. Procedurele aspecten .......................................................................................................................................... 23
3. Wettelijke samenwoning............................................................................................................................................... 25
3.1. Algemeen............................................................................................................................................................. 25
3.2. Schijn- en gedwongen wettelijke samenwoning ................................................................................................. 32
3.3. Evaluatie en toekomstperspectieven .................................................................................................................. 36
4. Afstamming ................................................................................................................................................................... 38
4.0. Algemeen............................................................................................................................................................. 38
4.1. Moederschap....................................................................................................................................................... 40
4.2. Meemoederschap ............................................................................................................................................... 40
4.3. Vaderschap .......................................................................................................................................................... 44
4.4. Capita Selecta ...................................................................................................................................................... 62
5. Broers en zussen ........................................................................................................................................................... 68
5.1. Ontstaansgeschiedenis van de wet van 20 mei 2021 .......................................................................................... 68
5.2. Siblingrelaties bij scheiding: inzichten uit sociaalwetenschappelijk onderzoek.................................................. 68
5.3. Wie zijn broers en zussen? .................................................................................................................................. 69
5.4. Recht van broers en zussen om niet van elkaar gescheiden te worden.............................................................. 70
5.5. Recht op persoonlijk contact tussen broers en zussen ....................................................................................... 71
5.6. Broers en zussen in het jeugdrecht ..................................................................................................................... 73
5.7. Recht van broers en zussen om niet van elkaar gescheiden te worden in Frans recht ....................................... 75
5.8. Relevante rechtspraak – GwH 21 april 2022 ....................................................................................................... 76
5.9. Nood aan onderzoek ........................................................................................................................................... 77
6. Adoptie – Hoorrecht – Verdiscontering belang kind – Kamer minnelijke schikking ..................................................... 78
6.1. Adoptie ................................................................................................................................................................ 78
6.2. Horen van minderjaren ....................................................................................................................................... 85
6.3. Verdiscontering van het belang van het kind in familiale overeenkomsten........................................................ 90
6.4. Kamer voor minnelijke schikking ......................................................................................................................... 91
7. Kinderalimentatie.......................................................................................................................................................... 94
Pagina | 2
, 7.1. Bijzondere onderhoudsplicht van de ouders....................................................................................................... 94
7.2. Kinderalimentatieovereenkomsten ..................................................................................................................... 95
8. Namen en voornamen ................................................................................................................................................ 101
8.1. Toekenning naam als gevolg van oorspronkelijk afstamming ........................................................................... 101
8.2. Overgangsrecht n.a.v. de invoering van de dubbele naam................................................................................ 105
8.3. Verandering van naam en voornaam ................................................................................................................ 106
9. EOT-overeenkomsten .................................................................................................................................................. 110
9.1. Proefschrift EOT-overeenkomsten – empirisch juridische studie ...................................................................... 110
9.2. Echtscheiding o.g.v. onderlinge toestemming ................................................................................................... 111
9.3. Relitigatie na echtscheiding o.g.v. onderlinge toestemming ............................................................................. 117
10. Toekomst van het familierecht................................................................................................................................ 123
Pagina | 3
, 1. Transgender personen
1.1. Terminologie
- Transgender = parapluterm voor personen van wie genderidentiteit, genderexpressie of gedrag anders is dan typisch
geassocieerd met het geboortegeslacht
→ Transgendervrouw en transgenderman
- Transgendervrouw = persoon in transitie die man was bij geboorte maar zich identificeert als vrouw
- Transgenderman= persoon in transitie die vrouw was bij - geboorte maar zich identificeert als man
→ Genderidentiteit en genderexpressie
- Genderidentiteit = innerlijk gevoel van individu om mannelijk, vrouwelijk of iets daartussenin te zijn
- Genderexpressie = uitdrukking van genderidentiteit naar anderen, vaak via gedrag, kleding, haarstijl,
stem of lichaamseigenschappen
→ <-> Cisgender = parapluterm voor personen van wie genderidentiteit, genderexpressie of gedrag overeenkomt
met het geboortegeslacht
- Diagnostic and statistical manual of mental disorders
→ Psychische begrippen
- Gender dysforie = angst door onverenigbaarheid tussen genderidentiteit en geboortegeslacht
Problematischer
→ Psychiatrische stoornis: personen met gender dysforie ervaren psychische pijn door zich veel
meer het andere geslacht te voelen dan het geboortegeslacht – zelfmoordpogingen
- Gender incongruentie = sterkere identificatie met het andere geslacht dan met het geboortegeslacht
- Gender ambivalentie = gelijke identificatie met het andere geslacht als met het geboortegeslacht
→ Diagnostisch begrippen – evolutie
- Diagnostic and statistical manual of mental disorders
→ 1980: transseksualiteit gecategoriseerd als psychoseksuele stoornissen
→ 1987: transseksualiteit gecategoriseerd als stoornissen die meestal voor het eerst zichtbaar
zijn in de kleutertijd, kindertijd of pubertijd
→ 1994 en 2000: gender identiteitsstoornis gecategoriseerd als seksuele en genderidentiteits-
stoornissen
→ 2013 en 2022: gender dysforie (hoogste graad) gecategoriseerd als gender dysforie
- International Classification of Diseases
→ 2022: gender incongruentie (medium graad) gecategoriseerd als aandoening gerelateerd aan
de seksuele gezondheid Sinds jaren 80 rechtbankprocedures om
→ Prevalentie in België geslacht te laten aanpassen – praeter
- Psychische stoornissen legem-vorderingen tot wijziging van staat
→ Gender dysforie: 1/2.000 mannen – 1/4.000 vrouwen
→ Gender incongruentie: 7/1.000 mannen – 6/1.000 vrouwen
→ Gender ambivalentie: 2/100 mannen – 2/100 vrouwen
- Aanpassingen van de geslachtsregistratie bij burgerlijke stand
→ 2007: wetgeving inzake geslachtsaanpassing met medische voorwaarde van sterilisatie
→ 2017: wijziging van wetgeving zonder medische voorwaarden – zuivere zelfbeschikking
- LGBTQIAP+ = lesbisch – homo – biseksueel – transgender – queer – intersekse – aseksueel – panseksueel – +
Pagina | 4
RELATIEVERMOGENSRECHT
SAMENVATTING
,Inhoudsopgave
1. Transgender personen .................................................................................................................................................... 4
1.1. Terminologie .......................................................................................................................................................... 4
1.2. Medische behandeling transgender minderjarigen .............................................................................................. 6
1.3. Mensenrechten ..................................................................................................................................................... 7
1.4. Aanpassing van de geslachtsregistratie ................................................................................................................. 8
1.5. Aanpassing van de voornaam.............................................................................................................................. 11
1.6. Afstamming ......................................................................................................................................................... 11
1.7. Privacybescherming............................................................................................................................................. 12
1.8. Evaluatie en trends .............................................................................................................................................. 12
2. Meerderjarige beschermde personen .......................................................................................................................... 14
2.1. Algemeen............................................................................................................................................................. 14
2.2. Buitengerechtelijke bescherming ........................................................................................................................ 15
2.3. Rechterlijke bescherming .................................................................................................................................... 18
2.4. Procedurele aspecten .......................................................................................................................................... 23
3. Wettelijke samenwoning............................................................................................................................................... 25
3.1. Algemeen............................................................................................................................................................. 25
3.2. Schijn- en gedwongen wettelijke samenwoning ................................................................................................. 32
3.3. Evaluatie en toekomstperspectieven .................................................................................................................. 36
4. Afstamming ................................................................................................................................................................... 38
4.0. Algemeen............................................................................................................................................................. 38
4.1. Moederschap....................................................................................................................................................... 40
4.2. Meemoederschap ............................................................................................................................................... 40
4.3. Vaderschap .......................................................................................................................................................... 44
4.4. Capita Selecta ...................................................................................................................................................... 62
5. Broers en zussen ........................................................................................................................................................... 68
5.1. Ontstaansgeschiedenis van de wet van 20 mei 2021 .......................................................................................... 68
5.2. Siblingrelaties bij scheiding: inzichten uit sociaalwetenschappelijk onderzoek.................................................. 68
5.3. Wie zijn broers en zussen? .................................................................................................................................. 69
5.4. Recht van broers en zussen om niet van elkaar gescheiden te worden.............................................................. 70
5.5. Recht op persoonlijk contact tussen broers en zussen ....................................................................................... 71
5.6. Broers en zussen in het jeugdrecht ..................................................................................................................... 73
5.7. Recht van broers en zussen om niet van elkaar gescheiden te worden in Frans recht ....................................... 75
5.8. Relevante rechtspraak – GwH 21 april 2022 ....................................................................................................... 76
5.9. Nood aan onderzoek ........................................................................................................................................... 77
6. Adoptie – Hoorrecht – Verdiscontering belang kind – Kamer minnelijke schikking ..................................................... 78
6.1. Adoptie ................................................................................................................................................................ 78
6.2. Horen van minderjaren ....................................................................................................................................... 85
6.3. Verdiscontering van het belang van het kind in familiale overeenkomsten........................................................ 90
6.4. Kamer voor minnelijke schikking ......................................................................................................................... 91
7. Kinderalimentatie.......................................................................................................................................................... 94
Pagina | 2
, 7.1. Bijzondere onderhoudsplicht van de ouders....................................................................................................... 94
7.2. Kinderalimentatieovereenkomsten ..................................................................................................................... 95
8. Namen en voornamen ................................................................................................................................................ 101
8.1. Toekenning naam als gevolg van oorspronkelijk afstamming ........................................................................... 101
8.2. Overgangsrecht n.a.v. de invoering van de dubbele naam................................................................................ 105
8.3. Verandering van naam en voornaam ................................................................................................................ 106
9. EOT-overeenkomsten .................................................................................................................................................. 110
9.1. Proefschrift EOT-overeenkomsten – empirisch juridische studie ...................................................................... 110
9.2. Echtscheiding o.g.v. onderlinge toestemming ................................................................................................... 111
9.3. Relitigatie na echtscheiding o.g.v. onderlinge toestemming ............................................................................. 117
10. Toekomst van het familierecht................................................................................................................................ 123
Pagina | 3
, 1. Transgender personen
1.1. Terminologie
- Transgender = parapluterm voor personen van wie genderidentiteit, genderexpressie of gedrag anders is dan typisch
geassocieerd met het geboortegeslacht
→ Transgendervrouw en transgenderman
- Transgendervrouw = persoon in transitie die man was bij geboorte maar zich identificeert als vrouw
- Transgenderman= persoon in transitie die vrouw was bij - geboorte maar zich identificeert als man
→ Genderidentiteit en genderexpressie
- Genderidentiteit = innerlijk gevoel van individu om mannelijk, vrouwelijk of iets daartussenin te zijn
- Genderexpressie = uitdrukking van genderidentiteit naar anderen, vaak via gedrag, kleding, haarstijl,
stem of lichaamseigenschappen
→ <-> Cisgender = parapluterm voor personen van wie genderidentiteit, genderexpressie of gedrag overeenkomt
met het geboortegeslacht
- Diagnostic and statistical manual of mental disorders
→ Psychische begrippen
- Gender dysforie = angst door onverenigbaarheid tussen genderidentiteit en geboortegeslacht
Problematischer
→ Psychiatrische stoornis: personen met gender dysforie ervaren psychische pijn door zich veel
meer het andere geslacht te voelen dan het geboortegeslacht – zelfmoordpogingen
- Gender incongruentie = sterkere identificatie met het andere geslacht dan met het geboortegeslacht
- Gender ambivalentie = gelijke identificatie met het andere geslacht als met het geboortegeslacht
→ Diagnostisch begrippen – evolutie
- Diagnostic and statistical manual of mental disorders
→ 1980: transseksualiteit gecategoriseerd als psychoseksuele stoornissen
→ 1987: transseksualiteit gecategoriseerd als stoornissen die meestal voor het eerst zichtbaar
zijn in de kleutertijd, kindertijd of pubertijd
→ 1994 en 2000: gender identiteitsstoornis gecategoriseerd als seksuele en genderidentiteits-
stoornissen
→ 2013 en 2022: gender dysforie (hoogste graad) gecategoriseerd als gender dysforie
- International Classification of Diseases
→ 2022: gender incongruentie (medium graad) gecategoriseerd als aandoening gerelateerd aan
de seksuele gezondheid Sinds jaren 80 rechtbankprocedures om
→ Prevalentie in België geslacht te laten aanpassen – praeter
- Psychische stoornissen legem-vorderingen tot wijziging van staat
→ Gender dysforie: 1/2.000 mannen – 1/4.000 vrouwen
→ Gender incongruentie: 7/1.000 mannen – 6/1.000 vrouwen
→ Gender ambivalentie: 2/100 mannen – 2/100 vrouwen
- Aanpassingen van de geslachtsregistratie bij burgerlijke stand
→ 2007: wetgeving inzake geslachtsaanpassing met medische voorwaarde van sterilisatie
→ 2017: wijziging van wetgeving zonder medische voorwaarden – zuivere zelfbeschikking
- LGBTQIAP+ = lesbisch – homo – biseksueel – transgender – queer – intersekse – aseksueel – panseksueel – +
Pagina | 4
